Marksist d\u00fc\u015f\u00fcnceyle hukukun ittifak edebilece\u011fi en sa\u011flam husus belki de kuramsal alanda bu iki disiplini bir araya getirme \u00e7abas\u0131n\u0131n nafileli\u011fidir. Hukukun (ve devletin) s\u00f6n\u00fcmlenece\u011fine ili\u015fkin d\u00fcstur, Marksistlerin teorik enerjilerini \u00fcstyap\u0131n\u0131n bu hantal sistemine sarf etmelerine engel olur ve pratikte hukuksal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, hukukun ve hukuk\u00e7unun hareket s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 \u00e7izer. Oysa Marksizm, \u00f6zellikle i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz b\u00fcy\u00fck barbarl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131nda hukuk kuram\u0131na en radikal ele\u015ftiriyi sunabilecek d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00e7izgisidir. Bu radikallik, teoriye s\u00f6ylemedi\u011fi \u015feyler s\u00f6yletmeksizin, hukuk sisteminin tarihselli\u011fini ve dayanaklar\u0131n\u0131 hukukun i\u00e7inden yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalardan \u00e7ok daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde de\u015fifre eder ve hukuku toplum sistemi i\u00e7indeki i\u015fleviyle beraber de\u011ferlendirme imk\u00e2n\u0131 sa\u011flar. \u201cEle\u015ftirel\u201d olma iddias\u0131ndaki \u00e7o\u011fu hukuk ak\u0131m\u0131n\u0131n normatif bir sistemi olgusal a\u00e7\u0131dan ele\u015ftirerek m\u00fcdahale ihtimalini bo\u015fa \u00e7\u0131karmalar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa, teoriye \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir katk\u0131 say\u0131lacakt\u0131r bu.<\/p>\n
Elbette de\u011finilen, i\u015fin bilinen ve nafilelik hissini k\u0131smen azaltan y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. Marksist hukuk \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, tam ters istikametten \u00e7ok az talibi olan bir \u00e7aba olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar ve bilindi\u011fi \u00fczere bu alanda iki ana istikamet g\u00f6zlemlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: Reel deneyim \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda sosyalist \u00fclkelerin hukuk sistemlerinin teorik zeminini ara\u015ft\u0131rmak (ki bug\u00fcn neredeyse sadece Rusya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve hukuk tarihi dergilerinin konusu olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r bu alan) yahut Avrupa Marksizminin herhangi bir reformist kanad\u0131ndan kapitalist s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde hukukun nas\u0131l al\u0131mlanmas\u0131 gerekti\u011fine ili\u015fkin ele\u015ftirel \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak\u2026 Gramsci-Poulantzasgil d\u00fc\u015f\u00fcncenin ate\u015fini verdi\u011fi bu \u00e7izginin bug\u00fcne kadar uzanmamas\u0131 do\u011frudan tarihsel k\u0131r\u0131lmaya ba\u011flanabilece\u011fi gibi, kendini i\u00e7 tart\u0131\u015fmalarla t\u00fcketme potansiyelinin y\u00fcksekli\u011fine de ba\u011flanabilir.<\/p>\n
Bu noktada, \u201cfakat \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir yol vard\u0131r\u201d diyerek yepyeni bir \u00f6neride bulunmak g\u00fczel olurdu elbette fakat mant\u0131k kurallar\u0131n\u0131 da fazla zorlamamak gerekir. Kayan bir zeminde teori bina etmenin zorlu\u011fu kadar gereksizli\u011finden de s\u00f6z edilebilir. \u201cB\u0131rakal\u0131m hukuk, pratik alan\u0131nda kals\u0131n… Devrimci avukatlar, Marksizm ve hukuk ili\u015fkisini pratikte her sabah yeniden kuruyorlar zaten\u201d de denilebilir. Bu tutarl\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnce silsilesidir ve ge\u00e7erlili\u011fi 11. Tez taraf\u0131ndan \u00e7oktan denetlenmi\u015ftir. Bu yol tercih edildi\u011finde teorik \u00e7al\u0131\u015fma, b\u00f6ylesi bir prati\u011fin teorisi yani siyasi angajman\u0131 olan devrimci avukatl\u0131\u011f\u0131n teorik temelleri ekseninde yap\u0131labilir. Belki de bu sebepledir ki her Marksist hukuk\u00e7unun yolu bir g\u00fcn Jacques Verg\u00e8s\u2019in evinin \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7er.<\/p>\n
Fakat tam da burada; yayg\u0131n ve \u00e7e\u015fitlenmi\u015f bir ba\u015fka e\u011filim, modern sonras\u0131 retori\u011fin \u2018yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmek\u2019 ifadesinin arkas\u0131na y\u0131\u011fd\u0131\u011f\u0131 ideolojik g\u00fc\u00e7, a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kacakt\u0131r: \u201cAlternatif\u201d, devleti \u00f6nceleyen, yok sayan, ulusa\u015f\u0131r\u0131 yahut modern \u00f6ncesini an\u0131\u015ft\u0131ran hukuk aray\u0131\u015flar\u0131\u2026 Bu, sol cenahta gittik\u00e7e yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flayan ve \u201ctoplumun\u201d yahut \u201chalk\u0131n\u201d hukuku ad\u0131 alt\u0131nda kuramsalla\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan, hukukta hakk\u0131n ve kamusall\u0131\u011f\u0131n eksene al\u0131n\u0131p \u00f6rg\u00fct ve kurumsalla\u015fman\u0131n altyap\u0131sal temelinin yok say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnce hatt\u0131. Devleti, yahut siyasal iktidar oda\u011f\u0131 olarak her neyi g\u00f6r\u00fcyorsa onu, denklemden \u00e7\u0131kararak yeni bir odakta \u201chukuk\u201d yaratma \u00f6zlemine dayal\u0131 bu anlay\u0131\u015f\u0131n \u00e7e\u015fitli renkleri farkl\u0131 \u015fekillerde ifade buluyor. Kabul etmek gerekir ki bu d\u00fc\u015f\u00fcnce silsilesi de tutarl\u0131d\u0131r, ancak bir aksiyomun reddi pahas\u0131na: S\u00f6n\u00fcmlenme.<\/p>\n
Devrim, dile getirmekten imtina edece\u011fimiz, komik yahut fantezi \u00fcr\u00fcn\u00fc bir kavram haline geldiyse, b\u00fcy\u00fck ihtimalle bunda uzun bir s\u00fcredir \u201cs\u0131n\u0131f\u201d demememizin, \u201ctoplum\u201d, yahut \u201ckamu yarar\u0131\u201dn\u0131 a\u011fz\u0131m\u0131za alamamam\u0131z\u0131n pay\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bu hegemonik ricat s\u0131ras\u0131nda, hukukun da devrim perspektifi ile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemeye ba\u015flanmas\u0131 anla\u015f\u0131labilir. Kapitalizmin kara deliklerden yayg\u0131n bir ola\u011fan\u00fcst\u00fc hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bu yeni barbarl\u0131k a\u015famas\u0131nda hukuka ihtiyac\u0131m\u0131z elbette her zamankinden b\u00fcy\u00fck. Ama bu ihtiya\u00e7 ancak, burjuvazinin sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131na \u00e7ekmek i\u00e7in kurulacak bir savunma hatt\u0131 olarak anlam ta\u015f\u0131r. Hukukun \u00f6zerk bir sistem oldu\u011funa ili\u015fkin de\u011fersel vaatlerine inan\u00e7s\u0131zl\u0131k bakidir ve san\u0131lan\u0131n aksine, \u201c\u0130nsan haklar\u0131n\u0131 ara\u00e7salla\u015ft\u0131ral\u0131m, bizim i\u00e7in m\u00fchim olan reform de\u011fil, devrimdir\u201d s\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fcnceden kaynaklanmaz; tersine burjuva hukuk kuram\u0131n\u0131n bir kazan\u0131m\u0131 olarak pozitivist ilkelerin getirdi\u011fi bir state of art saptamas\u0131d\u0131r. Hukukun \u201ckendinde\u201d de\u011ferleri, \u201ckendine ait bir tarihi\u201d yoktur. Bu nedenle onu de\u011ferlendirirken ahlaktan yahut dinden dev\u015firip sistemine atfetti\u011fi s\u0131fatlar\u0131 de\u011fil, kurallar\u0131n\u0131, i\u015flevini ve yaratt\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 ele almak gerekir. \u00d6yleyse \u201chukuk iyidir, sahibi k\u00f6t\u00fcd\u00fcr\u201d \u015feklinde \u00f6zetlenebilecek gerek\u00e7elerle yeniden hukuk(su)la\u015ft\u0131rma sular\u0131na giden Marksistlerin girdikleri yolun, sahip olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin temelleriyle (s\u00f6n\u00fcmlenme) ve bilimsel anlay\u0131\u015f\u0131yla (bilimin geldi\u011fi a\u015famay\u0131 esas kabul etme) dahi \u00e7eli\u015fti\u011fi i\u00e7in- \u00e7\u0131kmaz oldu\u011funa i\u015faret etmek gerekir.[foot]Burada gereksiz bir tekrara d\u00fc\u015fmemek ad\u0131na dipnota \u00e7\u0131karmay\u0131 gerekli buldu\u011fum husus, s\u00f6n\u00fcmlenecek olan\u0131n toplumsal kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fc de\u011fil, 18. Y\u00fczy\u0131lda \u00f6rg\u00fctlenme ve kurumsalla\u015fmas\u0131yla farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015f bulunan; \u201cdoygun\u201d kapitalist hukuk sistemi oldu\u011fudur. Yoksa ki\u015filerin birbirlerine kar\u015f\u0131 sahip oldu\u011fu \u201chak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler\u201d e hukuk ad\u0131n\u0131 vermek keyfe keder bir tutum oldu\u011fu gibi, ihlali de \u201cdo\u011fal hukuk\u201d a tabidir(!)[\/foot] Marksist perspektifin ele\u015ftirelli\u011fi e\u015fyan\u0131n tabiat\u0131 gere\u011fidir fakat ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin burjuva hukuk kuram\u0131na katk\u0131 borcu yoktur.<\/p>\n
Elbette bunlar, devrim ve s\u00f6n\u00fcmlenmenin terk edilmesi y\u00f6n\u00fcnde bir tercih s\u00f6z konusu ise ge\u00e7erli olmayacak arg\u00fcmanlard\u0131r. Ancak devrimci Marksizmin hukukla yan yana getirilme \u00e7abas\u0131n\u0131n alt\u0131nda, bug\u00fcn iflas etmi\u015f Avrupa Birli\u011fi projesinin \u201cfarkl\u0131l\u0131klar\u0131m\u0131zda birle\u015ftik\u201d d\u00fcsturunu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak bir\u00e7ok renklilik, kabullenme ve uyumla\u015fmay\u0131 \u00e7a\u011f\u0131ran Habermas ve t\u00fcrevi ileti\u015fimsel d\u00fc\u015f\u00fcncelerin yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlamak gerekir. Bir arada durabilmek, herkes i\u00e7in her durumda ge\u00e7erli olamaz. Bu tutum, ayn\u0131 kategorik \u015fiddet kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ve kategorik bar\u0131\u015f savunuculu\u011fu gibi, tarihsel konjonkt\u00fcr tahlil edilmeksizin savunuldu\u011funda s\u0131n\u0131f\u0131n faydas\u0131na de\u011fil bilakis zarar\u0131na olabilecek tavizlere yol a\u00e7abilir. O halde hukuk ile ili\u015fkisinde dahi akl\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131karmamam\u0131z gereken bir di\u011fer temel d\u00fcstur, Marksizmin \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnce oldu\u011fudur.<\/p>\n
\u00d6yleyse, Marksistler a\u00e7\u0131s\u0131ndan hukuk \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bir anlam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna m\u0131 var\u0131lmal\u0131? Hukuk kuram\u0131, \u00f6ncelikle i\u015flevi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilecekse, hay\u0131r. B\u00fct\u00fcn bir Bat\u0131 akl\u0131n\u0131n \u00fczerinde temellendi\u011fi Roma kaynakl\u0131 hukuk sisteminin tarih i\u00e7erisinde kazand\u0131\u011f\u0131 form, ideoloji \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Fakat bunun d\u0131\u015f\u0131nda, kendini in\u015fa ederken rafine etti\u011fi kuramsal iskeletin yeni problemleri, sistemi tamamen de\u011fi\u015ftirme iddias\u0131ndaki Marksizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan da yeni ve hesapla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken problemlerdir. Ufak bir \u00f6rnek verilecek olursa; hukuk ve zihin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n n\u00f6robilimsel zemini, bize su\u00e7 kavram\u0131n\u0131 ortan kald\u0131racak doneler sa\u011fl\u0131yor olabilir. Serbest iradeye ve hak kavram\u0131n\u0131n ta kendisine g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilecek b\u00f6ylesi bir m\u00fcdahale, elbette Marksist su\u00e7 politikalar\u0131 \u00fczerinde etkili olacakt\u0131r. Bu t\u00fcr kuramsal m\u00fcdahaleler, s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acak pratik hukuki m\u00fccadelelerle e\u015fle\u015ftirilerek praxisin diyalektik devinimini de sa\u011flar.<\/p>\n
\u00dcstelik i\u015fin bir de \u201ci\u015f\u201d boyutu vard\u0131r. Marksist hukuk\u00e7unun, yar\u0131n devrim oldu\u011funda hangi yasalar\u0131 nas\u0131l s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131p hangilerini elimine etmesi gerekti\u011fini, tarihsel tecr\u00fcbesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda tart\u0131\u015fabilmesi gerekir. Teknik kurallar s\u00f6zgelimi, hangileridir? \u0130deolojik yeniden \u00fcretimi kolayla\u015ft\u0131ran hangi kavramlar hukuk teorisinden ihra\u00e7 edilmelidir? Lenin\u2019in deyimiyle birer okul say\u0131labilecek mahkemelerin i\u015fleyi\u015fi, karar verme paternleri nas\u0131ld\u0131r? Yeni bir toplumu perspektifine alan hukuk\u00e7u i\u00e7in bunlar spek\u00fclatif de\u011fil, bug\u00fcn\u00fcn hukuk kuramsal bilgisiyle tart\u0131\u015f\u0131labilecek ve cevaplanmas\u0131 gereken sorulard\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Marksist d\u00fc\u015f\u00fcnceyle hukukun ittifak edebilece\u011fi en sa\u011flam husus belki de kuramsal alanda bu iki disiplini bir araya getirme \u00e7abas\u0131n\u0131n nafileli\u011fidir. Hukukun (ve devletin) s\u00f6n\u00fcmlenece\u011fine ili\u015fkin d\u00fcstur, Marksistlerin teorik enerjilerini \u00fcstyap\u0131n\u0131n bu hantal sistemine sarf etmelerine engel olur ve pratikte hukuksal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, hukukun ve hukuk\u00e7unun hareket s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 \u00e7izer. Oysa Marksizm, \u00f6zellikle i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz b\u00fcy\u00fck barbarl\u0131k […]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-1574","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sayilar-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1574"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1574\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}