Toplumsal alanda y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadelenin sa\u011f\u0131nda solunda, ama genellikle de tam ortas\u0131nda bir hukuk\u00e7u mutlaka vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadelenin bir toplumsal devrime d\u00f6n\u00fck olma ihtimali zay\u0131fsa, m\u00fccadele sonucunda kazan\u0131lm\u0131\u015f olanlar\u0131n d\u00fczenin diline birileri taraf\u0131ndan kusursuz bir bi\u00e7imde \u00e7evrilmesi gerekir. Di\u011fer bir ihtimal ise, s\u00f6z konusu toplumsal m\u00fccadelenin zaten var olan hukuki d\u00fczende, ilgililere tan\u0131nm\u0131\u015f haklar\u0131n tecav\u00fcze u\u011framas\u0131 veya kaybedilmesi ile alakal\u0131 olmas\u0131d\u0131r. \u00d6yle ki bu durumda toplumsal m\u00fccadeleye ko\u015fut olarak zaten yarg\u0131 alan\u0131nda da bir hukuk m\u00fccadelesi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyordur. Ancak dikkat edilecek olursa toplumsal m\u00fccadelelerin etkileri, hukuk sahas\u0131nda hakk\u0131 bah\u015fedenler\/kay\u0131t alt\u0131na alanlar (idari makamlar ve genel anlamda Y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc) – hakk\u0131 talep edenler (avukatlar) – hakk\u0131 tesis edenler (hakimler) gibi \u00fc\u00e7l\u00fc bir ayr\u0131\u015fma i\u00e7inde akseder. Bu noktada soru, \u00fcniversitelerin bu denklemin neresinde oldu\u011fudur.<\/p>\n
Soruya hukuk \u00f6\u011frencilerinin \u00e7o\u011funun bir t\u00fcrl\u00fc \u00f6\u011frenemedi\u011fi olan\/olmas\u0131 gereken ayr\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7ok basite indirgenmi\u015f bir \u00f6rne\u011fi \u00fczerinden cevap verilebilir. Ancak bu \u015fekilde verilecek bir cevap, genellikle ister istemez, yine kapitalist bir devlet modeli i\u00e7inde s\u0131n\u0131fsal bir \u00f6z\u00fc oldu\u011fu unutularak, -\u00f6zellikle de bug\u00fcnle k\u0131yaslay\u0131nca- 1960-80 aras\u0131ndaki T\u00fcrk \u00fcniversitelerinin \u00f6v\u00fclmesi ile sonu\u00e7lan\u0131r. Bundan imtina ederek ve daha \u00e7ok i\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u00fcniversiteye odaklanarak bir \u015feyler s\u00f6ylenecek olursa; hem \u00f6\u011frenciler, hem de \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ana e\u011filimin s\u00f6z konusu mekanlar\u0131n sadece mesleki e\u011fitim birimleri olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 olgusudur: \u00f6\u011frenciler \u00fcniversiteye geleceklerinde icra edecekleri mesle\u011fi \u00f6\u011frenmek, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 ise kendinde bir ama\u00e7 halini alm\u0131\u015f \u00f6\u011fretme mesle\u011fini y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in bu mekanlar\u0131 kullanmaktad\u0131rlar. Hukuk fak\u00fclteleri \u00f6zelinde ise, hukuk e\u011fitiminin temelde normatif niteli\u011fi, Kelsenci bir dille \u2013 ve paragraf\u0131n ba\u015f\u0131na da at\u0131fla- olmas\u0131 gerekeni \u00f6n plana \u00e7\u0131karmas\u0131, fak\u00fclteleri toplumsal m\u00fccadele ekseninden ay\u0131r\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle, sadece normun ne manaya geldi\u011finin \u00f6\u011fretilmesi ve \u00f6\u011frenilmesi, normun olu\u015fmas\u0131na neden olan toplumsal olgu ve olaylar ile o d\u00f6nemde hakim olan felsefi d\u00fc\u015f\u00fcncenin neredeyse hi\u00e7 dikkate al\u0131nmamas\u0131 sonucunu do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, hukuk fak\u00fclteleri \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 sistemsel olarak hakk\u0131 bah\u015fedenler\/kay\u0131t alt\u0131na alanlar, hakk\u0131 tesis edenlerle daha yak\u0131ndan ili\u015fkili olmalar\u0131 ve hukuk d\u00fczeninin niteli\u011fi sebebiyle genelde muhafazakar g\u00f6r\u00fc\u015flere daha yatk\u0131nd\u0131rlar. Nitekim, hukuk\u00e7ular\u0131n stat\u00fckonun devam\u0131ndan yana olduklar\u0131 s\u0131k s\u0131k dile getirilir. G\u00fcndelik hayatta da bu tutumun yans\u0131malar\u0131 olaca\u011f\u0131 \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ektir. Tam da bu y\u00fczden devrim s\u00fcre\u00e7lerinde devrimciler taraf\u0131ndan en g\u00fcvenilmez bulunan kurumlar, yarg\u0131 makamlar\u0131 ve hukuk fak\u00fclteleridir. \u00d6rne\u011fin Frans\u0131z Devrimi esnas\u0131nda hukuk fak\u00fcltelerinin 10 y\u0131la yak\u0131n bir s\u00fcre kapal\u0131 tutulmas\u0131, yarg\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi, r\u00e9f\u00e9r\u00e9 l\u00e9gislatif (yasama yorumu\/yarg\u0131s\u0131) gibi uygulamalar ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc yorumlanamaz. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde de devrimi takip eden bir ka\u00e7 ay i\u00e7erisinde, mahkeme sisteminin la\u011fvedilmesi ve barolar\u0131n kapat\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra hukuk fak\u00fcltelerinin programlar\u0131 alt\u00fcst ederek i\u015fe ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Bu ana ak\u0131nt\u0131ya ters e\u011filimde olanlar\u0131n, \u00f6zellikle de pozitif hukuk alanlar\u0131ndaki muhalif fig\u00fcrlerin say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve son y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019de genellikle ulusal \u00fcst\u00fc insan haklar\u0131 hukuku alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ye\u011fledikleri g\u00f6r\u00fclmektedir. Yine bu e\u011filimdekiler i\u00e7in di\u011fer bir \u00e7al\u0131\u015fma alan grubunu ise, hukukla di\u011fer disiplinlerin, -felsefe, sosyoloji, tarih- kesi\u015fti\u011fi k\u00fcme olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu durum her iki grup a\u00e7\u0131s\u0131ndan da (ilk denilenlerin ulusal idari ve yarg\u0131 makamlar\u0131 taraf\u0131ndan genelde az dikkate al\u0131nmalar\u0131, ikincilerin ise pozitif hukukla ilgilerinin zay\u0131f olmas\u0131 nedeniyle) hakk\u0131 bah\u015fedenler\/kay\u0131t alt\u0131na alanlar, hakk\u0131 tesis edenlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ili\u015fki i\u00e7inde olmalar\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Ancak buna mukabil hakk\u0131 talep edenlerle de s\u0131k\u0131 ba\u011flant\u0131 i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131 iddia etmek zordur. \u00dcstelik Amerika Birle\u015fik Devletleri d\u0131\u015f\u0131nda (Critical Legal Studies) hukuk fak\u00fcltesindeki ana e\u011filimin tersi y\u00f6n\u00fcnde hareket eden bu akademisyenlerin hukuk uygulamas\u0131na etki edebilecek eser \u00f6rnekleri bulundu\u011funu iddia etmek de g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n
Elbette \u015fu bir ger\u00e7ektir: B\u00fct\u00fcn toplumsal gruplar gibi akademisyenler, ancak kendilerine bir noktada de\u011fen durumlarda harekete ge\u00e7mektedirler. Nitekim son on y\u0131lda \u00fcniversiteler d\u00fcnyada meydana gelen d\u00f6rt \u00f6nemli olaydan (50d m\u00fccadelesi, T\u00fcrban Yasaklar\u0131 Konusundaki Bildirgeler, Y\u00d6K yasa tasla\u011f\u0131, Bar\u0131\u015f \u0130\u00e7in Akademisyenler Bildirgesi) sadece bir tanesi akademi d\u0131\u015f\u0131ndaki siyasi bir olayla ilgilidir. \u00dcstelik bu ilk \u00fc\u00e7 olayda da s\u00f6ylenen s\u00f6ze kat\u0131lan hukuk fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim eleman\u0131 say\u0131s\u0131 yine olduk\u00e7a m\u00fctevazi boyutlardad\u0131r. K\u0131saca hukuk fak\u00fcltelerinin \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n toplumsal m\u00fccadelelerle ili\u015fkileri zaten dolay\u0131ml\u0131 oldu\u011fu gibi, do\u011frudan kendilerine ilgilendiren toplumsal m\u00fccadelelerle alakalar\u0131 da zay\u0131f g\u00f6z\u00fckmektedir.<\/p>\n
Genel olarak toplumsal m\u00fccadelelerle dolay\u0131ml\u0131 bir ili\u015fki kuran, do\u011frudan kendisini ilgilendiren konularda bile elinden geldi\u011fi kadar s\u00f6z s\u00f6ylemeyen hukuk fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n bu e\u011filimlerini k\u0131rmak \u00e7ok kolay g\u00f6z\u00fckmemektedir. Bu, ancak toplumsal ko\u015fullar\u0131n de\u011fi\u015fmesi ve hukuk\u00e7u akademisyenlerin bu de\u011fi\u015fen ko\u015fullarda \u00fczerlerine d\u00fc\u015fen rollerle alakal\u0131 olacakt\u0131r. Do\u011fal olarak, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u015fartlar alt\u0131nda ana ak\u0131ma ters y\u00f6nde hareket eden hukuk fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n, hukuk\u00e7ular aras\u0131ndaki di\u011fer m\u00fccadele alanlar\u0131na ve toplumsal m\u00fccadelelere etkin olarak kat\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 \u00f6nemli bir hedeftir. \u015e\u00f6yle de denilebilir: esas hedef \u00fcniversitenin toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Uzunca bir s\u00fcredir yava\u015f yava\u015f eridi\u011fini g\u00f6zlemledi\u011fimiz bilimin toplumsall\u0131\u011f\u0131 vurgusu \u00f6zelde son on senede ve hukuk fak\u00fcltelerinin sadece siyasi de\u011fil, bilimsel a\u00e7\u0131dan da at\u0131l kalmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu ise topyekun bir i\u015flevsizle\u015ftirme anlam\u0131na gelir.<\/p>\n
Ancak somut ko\u015fullara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir miktar umuda yer oldu\u011funu saptamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bug\u00fcn i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz ola\u011fan\u00fcst\u00fc d\u00f6nem, hukuk bilgisine duyulan ihtiyac\u0131 topluma dayatt\u0131\u011f\u0131 gibi, hukuk\u00e7uya da kayan toplumsal zemini yakalama f\u0131rsat\u0131 sa\u011flayabilir. Elbette bunun i\u00e7in di\u011fer \u00fcniversite bile\u015fenleri ve meslekten hukuk\u00e7ular ile ortak bir duru\u015f geli\u015ftirmek gerekir. \u00d6ncelikle mesleki g\u00fcvencelerini koruyup artt\u0131rma \u00e7abas\u0131 ile ba\u015flayabilecek bu hareketlenme, siyasi alanda yeniden toplumsal bir talebe kar\u015f\u0131l\u0131k gelecek, hatta bu talebi kendisi y\u00f6nlendirebilecek bir hat bi\u00e7imlendirebilir. Hem kriz d\u00f6nemlerinde hukuka duyulan ihtiyac\u0131n kendisi s\u00f6yler bunu bize, hem de T\u00fcrkiye Cumhuriyeti hukuk fak\u00fcltelerinin tarihi.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Toplumsal alanda y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadelenin sa\u011f\u0131nda solunda, ama genellikle de tam ortas\u0131nda bir hukuk\u00e7u mutlaka vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadelenin bir toplumsal devrime d\u00f6n\u00fck olma ihtimali zay\u0131fsa, m\u00fccadele sonucunda kazan\u0131lm\u0131\u015f olanlar\u0131n d\u00fczenin diline birileri taraf\u0131ndan kusursuz bir bi\u00e7imde \u00e7evrilmesi gerekir. Di\u011fer bir ihtimal ise, s\u00f6z konusu toplumsal m\u00fccadelenin zaten var olan hukuki d\u00fczende, ilgililere tan\u0131nm\u0131\u015f haklar\u0131n tecav\u00fcze […]<\/p>\n","protected":false},"author":35,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[133,31],"tags":[],"class_list":["post-1606","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dosya","category-sayilar-3"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1606","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/35"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1606"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1606\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}