T\u00fcrkiye\u2019de son 70 y\u0131ld\u0131r izlenen sistematik dinselle\u015ftirme; Cumhuriyetin modern, ayd\u0131nlanmac\u0131 ve ilerici de\u011ferlerinin ad\u0131m ad\u0131m tasfiye edilmesi, insanlar\u0131n s\u0131n\u0131fsal konumlar\u0131 ile siyasal tercihleri aras\u0131ndaki pozitif ili\u015fkiyi kopard\u0131.<\/p>\n
Yani insanlar sosyal konumlar\u0131ndan hareketle ak\u0131l ve bilin\u00e7leriyle de\u011fil, inan\u00e7lar\u0131yla siyasal tercih kullan\u0131r ya da oy kullan\u0131r hale getirildi. S\u0131rf dindar diye kendi cellatlar\u0131na oy veren geni\u015f bir se\u00e7men kitlesi olu\u015fturuldu. Siyasal tercihi belirleyen temel etken din, geleneksel k\u00fclt\u00fcr ve etnik duyarl\u0131l\u0131klar oldu. Sonu\u00e7ta yoksullar, kendilerini ezen efendilerinin arkas\u0131ndan s\u00fcr\u00fcklenmeye, kendi k\u00f6leliklerini her g\u00fcn yeniden \u00fcretmeye ba\u015flad\u0131. Bir t\u00fcr g\u00f6n\u00fcll\u00fc kulluk yarat\u0131ld\u0131.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin; AKP son \u00fc\u00e7 se\u00e7im kampanyas\u0131n\u0131 ekonomik-s\u0131n\u0131fsal talepler etraf\u0131nda de\u011fil, daha \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferler ve ideolojik kavga zemininde y\u00fcr\u00fctt\u00fc. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ortada esas olarak bir rejim tart\u0131\u015fmas\u0131 vard\u0131 ve siyasete rejimi de\u011fi\u015ftirme iddias\u0131yla giren AKP, se\u00e7im kampanyas\u0131n\u0131 da din, kutsal dava, milletin de\u011ferleri gibi temalar etraf\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 laiklik, cumhuriyet, ayd\u0131nlanman\u0131n kazan\u0131mlar\u0131 gibi ideolojik ve k\u00fclt\u00fcrel bir alanda geli\u015ftirdi.<\/p>\n
Muhalefet ve sol bu olguyu g\u00f6remedi ve deyim uygunsa \u201cfakirlik edebiyat\u0131\u201d \u00fczerinden geli\u015ftirilen ve esas olarak ekonomik taleplerle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lan bir program \u00fczerinden siyasal m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. E\u011fitim alan\u0131nda\/sekt\u00f6r\u00fcnde \u00f6rg\u00fctl\u00fc sol sendikalar bile \u00fccret sendikac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan bir \u00e7izgi geli\u015ftiremedi.<\/p>\n
Ne cumhuriyetin kazan\u0131mlar\u0131 ne de laiklik etkin bir \u015fekilde savunulmad\u0131. Toplumun AKP\u2019ye oy vermeyen y\u00fczde 50\u2019yi a\u015fk\u0131n kesiminin ayd\u0131nlanma de\u011ferleri etraf\u0131nda birle\u015ftirilmesi i\u00e7in ciddi denilebilecek bir giri\u015fimde bulunulmad\u0131. Bug\u00fcn laiklik ve Cumhuriyetin temsil etti\u011fi ilerici de\u011ferler sahipsiz kald\u0131.<\/p>\n
Suland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f bir laiklik m\u00fccadelesi<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye tarihsel bir kav\u015fakta duruyor. \u00dclke, ya insanl\u0131\u011f\u0131n ilerici birikimini i\u00e7ererek gelece\u011fini yeniden kuracak ya da bir \u00f6nceki \u00e7a\u011f\u0131n de\u011ferler d\u00fcnyas\u0131na iade edilecek. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla, ya kar\u015f\u0131 devrim sald\u0131r\u0131s\u0131 yenilgiye u\u011frat\u0131lacak ya da toplum \u0130slam\u2019\u0131n uzayan Orta\u00e7a\u011f\u2019\u0131na teslim edilerek sonu belirsiz karanl\u0131k bir yola girecek.<\/p>\n Bu \u00e7at\u0131\u015fma ekseni kavranmadan, toplumsal g\u00fc\u00e7ler buna g\u00f6re konumlanmadan T\u00fcrkiye\u2019de ger\u00e7ek anlamda siyaset yapmak ve \u00fclkenin kaderinde rol oynamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Sol ve ilerici g\u00fc\u00e7ler bak\u0131m\u0131ndan geni\u015f toplum kesimleriyle bulu\u015fman\u0131n, kitleselle\u015fmenin ve ger\u00e7ek anlamda bir siyasal g\u00fc\u00e7 olman\u0131n yolu da bu ger\u00e7e\u011fi kavramaktan ge\u00e7iyor. De\u011filse, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi alan\u0131n\u0131n ve siyasal kavgan\u0131n y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc sahnenin bir aksesuar\u0131 olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ilemeyecektir. Bu \u00e7at\u0131\u015fma ekseninin belirleyici ve anahtar kavram\u0131 laikliktir.<\/p>\n Laiklik i\u00e7in ‘ama’s\u0131z, ‘fakat’s\u0131z ve suland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f bir m\u00fccadeleyi esas almayan ilerici, sol, sosyalist, devrimci, halk\u00e7\u0131 ya da demokratik hi\u00e7bir hareketin etkili olma, ciddiye al\u0131nacak bir g\u00fc\u00e7 haline gelme \u015fans\u0131 yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn s\u0131n\u0131fsal m\u00fccadelenin eksenini de laiklik kar\u015f\u0131s\u0131nda al\u0131nacak tutum belirlemektedir. Yani emek\u00e7ilerin akl\u0131 ve vicdan\u0131n\u0131n yeniden \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirilmesi i\u00e7in verilen kavga s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin eksenini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n E\u011fer bu olgu kavranamaz ve gere\u011fi yap\u0131lamazsa, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n en iyi olas\u0131l\u0131kla sendikal m\u00fccadele d\u00fczeyinde -o da \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 \u015fekilde- kalmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Di\u011fer bir ifade ile kapitalizme ve mezhep\u00e7i fa\u015fizan iktidara kar\u015f\u0131 siyasal m\u00fccadele bilincine s\u0131\u00e7ramas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc laiklik, bir orta s\u0131n\u0131f fantezisi ya da bir Kemalist saplant\u0131 de\u011fil, demokratikle\u015fmenin de sosyalizm m\u00fccadelesinin de \u00fczerinde y\u00fckselece\u011fi bir zemin, olmazsa olmaz bir \u00f6n ko\u015fuldur. Laiklik, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda burjuvazinin terk etti\u011fi bir de\u011fer, iktidar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in bir \u00f6nceki \u00e7a\u011f\u0131n ideolojisine iltica ederek sokakta b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 bir ilkedir. Laiklik \u00f6ncelikle emek\u00e7iler i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n Yar\u0131m kalan hesapla\u015fma<\/strong><\/p>\n AKP iktidar\u0131, neredeyse 150 y\u0131ll\u0131k bir tarihsel oyluma sahip olan Osmanl\u0131-T\u00fcrk modernle\u015fme ve ayd\u0131nlanma s\u00fcrecinde k\u00f6kl\u00fc bir k\u0131r\u0131lma yaratt\u0131. Do\u011funun en b\u00fcy\u00fck tarihsel at\u0131l\u0131m\u0131 olan, Frans\u0131z Devrimi\u2019nin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki en kapsaml\u0131 yorumu sayabilece\u011fimiz 1908 H\u00fcrriyet Devrimi ve 1923 Cumhuriyeti\u2019nin neredeyse b\u00fct\u00fcn kazan\u0131mlar\u0131 tasfiye edildi. Siyasal \u0130slamc\u0131lar, y\u0131ll\u0131k bir tarihsel d\u00f6nemi, toplumsal deneyimi ve k\u00fclt\u00fcrel-siyasal birikimi, parantez i\u00e7ine al\u0131p kapatmaya kalk\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Geride tamamlanamam\u0131\u015f bir hesapla\u015fma, kapat\u0131lamam\u0131\u015f bir defter kald\u0131. Cumhuriyet burjuvazisi ve ba\u015fta TSK olmak \u00fczere b\u00fcrokrasisinin kendi devrimine ihaneti sonucu bu hesapla\u015fma tamamlanamad\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin NATO\u2019ya giri\u015fiyle birlikte derinle\u015fmeye ba\u015flayan kar\u015f\u0131 devrim s\u00fcreci bug\u00fcn tamamlanma a\u015famas\u0131na geldi. Bat\u0131, sosyalist blok kar\u015f\u0131s\u0131nda kendi g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in Cumhuriyet devriminin y\u0131kt\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn gerici kurumlarla uzla\u015ft\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin ayd\u0131nlanma at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 feda etti. Bu b\u00fcy\u00fck \u00fclke So\u011fuk Sava\u015f s\u00fcrecinde harcand\u0131. Siyasal \u0130slam bir So\u011fuk Sava\u015f \u00e7ocu\u011fudur. Bat\u0131n\u0131n imalat\u0131d\u0131r. Giderek \u00f6zerklik alan\u0131n\u0131 geni\u015fletip ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fsa da, bug\u00fcn\u00fcn Bat\u0131\u2019y\u0131 hedef alsa da ger\u00e7ek budur.<\/p>\n \u0130\u015fte Siyasal \u0130slamc\u0131 hareket bug\u00fcn o yar\u0131m kalan hesapla\u015fmay\u0131 tamamlamaya, a\u00e7\u0131k kalan defteri kendi anlay\u0131\u015f\u0131 temelinde kapatmaya ve deyim uygunsa r\u00f6van\u015f\u0131 almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n Ancak, AKP iktidar\u0131 Cumhuriyeti y\u0131kt\u0131 ama yerine hen\u00fcz kendi rejimini kuramad\u0131. \u00dclke ve toplum adeta bo\u015flukta sal\u0131n\u0131yor. \u0130slamc\u0131lar bu konuda a\u00e7\u0131k bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131. Yeni anayasa ve ba\u015fkanl\u0131k sistemi dayatmas\u0131n\u0131n anlam\u0131 budur. Dolay\u0131s\u0131yla bug\u00fcn derinle\u015fen toplumsal gerilimin temelinde yatan en \u00f6nemli neden, bu bo\u015flukta kalma hali, hukuku olu\u015fturulamayan fiili durum rejimidir.<\/p>\n Bu durum \u00fclkenin yeni bir \u2018Fetret\u2019 d\u00f6nemine girdi\u011fini g\u00f6stermektedir. \u2018Fetret\u2019 d\u00f6nemleri karas\u0131z dengelere dayal\u0131 bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemine i\u015faret eder. Merkezi iktidar\u0131n da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir kaos ortam\u0131 demektir. K\u00f6kl\u00fc bir \u00e7at\u0131\u015fma, tasfiye ve yeniden in\u015fa d\u00f6nemi ya\u015fanmadan istikrar kurulamaz.<\/p>\n AKP , en g\u00fc\u00e7s\u00fcz d\u00f6neminde krizi f\u0131rsata \u00e7eviriyor<\/strong><\/p>\n \u015eu a\u00e7\u0131kt\u0131r; AKP\u2019yi iktidara ta\u015f\u0131yan b\u00fct\u00fcn i\u00e7 ve d\u0131\u015f dinamikler de\u011fi\u015fti. Liberallerin deste\u011fini de kaybeden Erdo\u011fan-AKP iktidar\u0131 art\u0131k toplumsal r\u0131za \u00fcretmekte b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekiyor. Bu nedenle, iktidar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in toplumu b\u00f6lme ve ideolojik-k\u00fclt\u00fcrel bir safla\u015fma yaratmaktan ba\u015fka bir yol bulam\u0131yor.<\/p>\n Di\u011fer taraftan, ABD ve Bat\u0131l\u0131 m\u00fcttefiklerin, \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez ve iki y\u00fczl\u00fc bulduklar\u0131 Erdo\u011fan y\u00f6netimine verdikleri deste\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde geri \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. AKP iktidar\u0131 d\u00fcnyada ve b\u00f6lgede adeta tecrit edilmi\u015f gibi B\u00f6ylece, “Bat\u0131\u2019n\u0131n (emperyalizmin) kirli i\u015flerini yap\u0131p onlar\u0131n deste\u011fini alarak iktidara gelmek ve bu iktidar g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanarak sinsice (pasif kar\u015f\u0131-devrim yoluyla) rejimi de\u011fi\u015ftirmek\u201d diye \u00f6zetleyebilece\u011fimiz \u0130slamc\u0131 iktidar stratejinin, k\u0131sa vadede kimi ba\u015far\u0131lar kazansa da, orta vadede \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor.<\/p>\n Kald\u0131 ki, bu strateji ile gelinen a\u015fama; derme \u00e7atma, r\u00fck\u00fc\u015f, ak\u0131l ve bilimden uzakla\u015fan, i\u00e7ine do\u011fru b\u00fcz\u00fclen, \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen bir siyasal yap\u0131dan ibarettir. Yaln\u0131zla\u015fm\u0131\u015f, y\u0131kt\u0131\u011f\u0131 geleneksel iktidar bloku yerine yeni bir iktidar bile\u015fimi kuramam\u0131\u015f ve giderek daralan bir klik partisi iktidar\u0131d\u0131r. Paradoksal olarak, g\u00fcc\u00fcn\u00fcn zirvesinde san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda, asl\u0131nda en g\u00fc\u00e7s\u00fcz d\u00f6nemini ya\u015fayan bir iktidard\u0131r bu. Silkelense y\u0131k\u0131lacak durumdad\u0131r.<\/p>\n Daha bir ka\u00e7 ay \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fen 15 Temmuz darbe giri\u015fimi, AKP iktidar\u0131n\u0131n asl\u0131nda pamuk ipli\u011fine ba\u011fl\u0131 ve san\u0131lan\u0131n aksine \u00e7ok g\u00fc\u00e7s\u00fcz oldu\u011funu da ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n Ancak, \u0130slamc\u0131 iktidara kar\u015f\u0131 etkili bir siyasal ve toplumsal m\u00fccadelenin y\u00fcr\u00fct\u00fclememesi, i\u00e7inden ge\u00e7ilen tarihsel d\u00f6nemece uygun bir muhalefet stratejisi olu\u015fturulamamas\u0131 nedeniyle AKP iktidar\u0131 yeniden toparlan\u0131yor. Erdo\u011fan- AKP y\u00f6netimi, 15 Temmuz darbe giri\u015fiminin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 krizi bir f\u0131rsata \u00e7evirerek kendi siyasal hedeflerine ula\u015fmak i\u00e7in kullan\u0131yor. Darbeyi bast\u0131rmaya de\u011fil, tamamlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu anlamda, b\u00fct\u00fcn \u00fclkede ilan edilen Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal (OHAL) yetkilerini rejim de\u011fi\u015fikli\u011fini tamamlamak i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131yor.<\/p>\n Toplumun her kesimiyle \u00e7at\u0131\u015fan, dolay\u0131s\u0131yla dinci ve muhafazak\u00e2r se\u00e7menin deste\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda dayanaca\u011f\u0131 anlaml\u0131 g\u00fc\u00e7 kalmayan AKP\u2019nin, iktidar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesinin tek bir yolu bulunuyor; bask\u0131 ve devlet ter\u00f6r\u00fc. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde, y\u00fcz y\u0131ll\u0131k tarihsel hesapla\u015fman\u0131n belki de son muharebesinin ya\u015fanaca\u011f\u0131 g\u00fcnlerden ge\u00e7ilecek.<\/p>\n Tarihsel kav\u015fak ve ele\u015ftiri<\/strong><\/p>\n \u00dclkenin b\u00f6yle bir tarihsel kav\u015fa\u011fa gelmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir tarih dersidir, bilinir; kendi devrimini yar\u0131m b\u0131rakanlar ancak kendi mezar\u0131n\u0131 ve mezar kaz\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 haz\u0131rlar. Cumhuriyeti kuranlar bunu yapt\u0131. Cumhuriyetin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 unsurlar\u0131, y\u0131kt\u0131klar\u0131 Orta\u00e7a\u011f d\u00fczeninin g\u00fc\u00e7leriyle uzla\u015fman\u0131n ve sol korkusu nedeniyle \u2013\u00f6zellikle NATO\u2019ya giri\u015fle birlikte- kendi devrimlerine ihanet etmenin bedelini a\u011f\u0131r \u015fekilde \u00f6dediler. \u00d6demeye de devam ediyorlar…<\/p>\n Cumhuriyetin solunu tasfiye edenler, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn dengelerini yitirerek gericili\u011fe teslim olmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131lar. \u0130leriye gidemeyen cumhuriyet ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak geriye savruldu. Dramatik \u00f6zet budur.<\/p>\n Bug\u00fcn T\u00fcrkiye, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu gibi kaderini belirleyecek tarihsel bir kav\u015fakta duruyor. \u00dclke ve toplum bir kez daha y\u00f6n duygusunu yitirmi\u015f durumda. Toplum bir \u00f6nceki y\u00fczy\u0131ldan devrald\u0131\u011f\u0131 ve a\u015famad\u0131\u011f\u0131 bir dizi siyasal, k\u00fclt\u00fcrel, ideolojik ve toplumsal sorunla \u00a0 bo\u011fu\u015fuyor. \u00dclke bu y\u00fck\u00fcn alt\u0131nda eziliyor. Daha \u00f6nemlisi 21. y\u00fczy\u0131lda bu y\u00fckle yoluna devam etmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n T\u00fcrkiye y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre sonra yine benzer bir kav\u015fakta duruyor. Toplum siyasal, k\u00fclt\u00fcrel, ideolojik ve toplumsal bir karga\u015fa ya\u015f\u0131yor. Gericilikle, bir \u00f6nceki \u00e7a\u011f\u0131n de\u011ferler d\u00fcnyas\u0131yla hesapla\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlayamam\u0131\u015f olman\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ekiyor. Dinin ele\u015ftirisini tamamlayamayan toplum ve ayd\u0131nlar, ger\u00e7ek anlamda ba\u015fka hi\u00e7bir ele\u015ftiriye de ba\u015flayam\u0131yor.<\/p>\n Hegel\u2019in hukuk felsefesi, Marx ve laiklik<\/strong><\/p>\n Karl Marx, \u2018Hegel\u2019in Hukuk Felsef- esinin Ele\u015ftirisi\u2019 kitab\u0131nda, daha 1845 y\u0131l\u0131nda \u201cAlmanya\u2019da dinin ele\u015ftirisi tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r\u201d der. Yani dinin, toplumsal \/ kamusal alandan \u00e7ekildi\u011fi, siyasal ya\u015fam\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131larak \u00f6zel alana iade edildi\u011fini belirtir. Marx daha sonra \u015fu \u00e7ok \u00f6nemli saptamay\u0131 yapar:\u00a0\u201cDinin ele\u015ftirisinin tamamlanmas\u0131 b\u00fct\u00fcn ele\u015ftirilerin ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r.<\/em>\u201d<\/p>\n Marx, kapitalizme y\u00f6nelik b\u00fct\u00fcn itirazlar\u0131n\u0131, ele\u015ftirilerini ve reddiyesini bu sapma \u00fczerine kurar. Marksist laiklik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturan bu saptama ya\u015famsal \u00f6neme sahiptir. Bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019si i\u00e7in de \u00e7ok \u00f6nemli, kritik ve yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir devrimci \u00e7\u00f6z\u00fcmlemedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Marx, dinin ele\u015ftirisini tamamlamadan kapitalizmin ele\u015ftirisini geli\u015ftiremezsiniz demektedir. Do\u011fru bir saptama ve yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, yoksullar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu i\u015fte bu nedenle cellatlar\u0131na, kendilerini iliklerine kadar s\u00f6m\u00fcren efendilerine, ya\u011fmac\u0131lara oy vermektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019de dinin ele\u015ftirisi tamamlanmam\u0131\u015f, ayd\u0131nlanma at\u0131l\u0131m\u0131 yar\u0131m kalm\u0131\u015f, burjuvazi kendi cumhuriyetine ihanet etmi\u015ftir.<\/p>\n O nedenle \u0130slamc\u0131lar\u0131n ve baz\u0131 al\u0131k liberallerin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc gibi, \u201claiklik bir orta s\u0131n\u0131f fantezisi, se\u00e7kinlere ait bir kavram ve ya\u015fam tarz\u0131\u201d de\u011fil, halk i\u00e7in, emek\u00e7iler i\u00e7in, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in ya\u015famsal \u00f6neme sahip bir ilke ve d\u00fczendir.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla sol ve sosyalist hareket bug\u00fcn laiklik eksenli bir ideolojik m\u00fccadeleyi y\u00fckseltmeden, laikli\u011fi yeniden kazanmadan ya da Marx\u2019\u0131n ifadesiyle dinin ele\u015ftirisini tamamlamadan ger\u00e7ek anlamda s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini geli\u015ftirmesi neredeyse imkans\u0131zd\u0131r. \u00d6ncelikle yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey de, liberalizmle zihinleri lekelenen solun esasl\u0131 bir zihinsel temizlik yapmas\u0131 ve orijinal referanslar\u0131na d\u00f6nmesidir.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc, yukar\u0131da da belirtildi\u011fi AKP iktidar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131 geli\u015fen m\u00fccadeleyi yak\u0131n zamana kadar neredeyse her a\u015famada, \u201cNe \u015feriat\u0131 can\u0131m, Kemalist despotizm ve askeri vesayet y\u0131k\u0131l\u0131yor, demokratikle\u015fiyoruz\u201d diyerek paralize eden, toplumsal direni\u015f refleksini k\u0131ran liberallerin ihaneti mahkum edilmeden s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz ideolojik m\u00fccadele de kazan\u0131lamaz.<\/p>\n Laiklik \u2018halka ait olan\u2019 demektir<\/strong><\/p>\n Laiklik kavram\u0131n\u0131n etimolojik kaynaklar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da ayn\u0131 ger\u00e7e\u011fi g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u2018Laicus\/Laikus<\/em>\u2019 kavram\u0131 Yunancadan gelme Latince bir kavram. Yunanca’da \u2018halk\u2019 demek. Latincedeki \u2018Laicus\u2019 da \u2018rahiplerin d\u0131\u015f\u0131nda kalan\u2019 yani se\u00e7kinlerin d\u0131\u015f\u0131ndaki toplum kesimi, \u2018halk\u2019 anlam\u0131na geliyor. \u0130lber Ortayl\u0131\u2019n\u0131n belirtti\u011fi gibi; e\u011fitim ve bilgi, ruhbana ait bir imtiyaz oldu\u011fundan, ‘Laicus\/Laikus’<\/em> kavram\u0131 ayn\u0131 zamanda \u2018i\u015f bilmez, e\u011fitimi d\u00fc\u015f\u00fck\u2019 insan anlam\u0131nda da kullan\u0131l\u0131yor. Ergin Y\u0131ld\u0131zo\u011flu\u2019nun ifadesiyle; bu saptama, ruhban s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bilgi \u00fczerindeki tekeline i\u015faret ediyor ve \u2018Laicus\/Laikus<\/em>\u2019 kavram\u0131 da, Antik Yunan ve Roma\u2019da halk\u0131n, \u00e7o\u011funlu\u011fun y\u00f6netimi anlam\u0131na geliyordu. Bu nedenle \u2018Laicus\/Laikus<\/em>\u2019 kavram\u0131 ile demokrasi kavram\u0131 aras\u0131nda do\u011frudan bir ili\u015fki bulunuyor. Laiklik ile demokrasi tam anlam\u0131yla e\u015fle\u015fiyor. Laiklik demokrasilerin temelini ve \u00f6n ko\u015fulunu olu\u015fturuyor. Laiklik olmadan burjuva demokrasisi bile olmuyor. E\u011fer demokrasi se\u00e7im sand\u0131\u011f\u0131ndan ibaret de\u011filse \u2013ki de\u011fil- zaten her sand\u0131kl\u0131 rejime de demokrasi denmiyor.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla laiklik kavram\u0131n\u0131n tarihsel i\u00e7eri\u011fini ruhban s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, uleman\u0131n kurumsalla\u015fm\u0131\u015f dinlerin ve onlara dayal\u0131 feodal \u00fcst s\u0131n\u0131flar\u0131n toplumsal egemenli\u011fine kar\u015f\u0131 itiraz olu\u015fturuyor. Bu anlamda laiklik, ele\u015ftirel ak\u0131l, din adamlar\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n (ruhban\u0131n) bilgisini sorgulama, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, dini siyasi iktidar alan\u0131ndan (kamusal alandan) \u00e7\u0131kartma anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n Ancak T\u00fcrkiye\u2019de uzunca s\u00fcredir laiklik kavram\u0131n\u0131n temsil ve ima etti\u011fi de\u011ferler, liberal ayd\u0131nlar\u0131n kendi ya\u015famlar\u0131na da ihanet ederek yapt\u0131klar\u0131 paha bi\u00e7ilmez katk\u0131lar\u0131yla, demokrasinin ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kar\u015f\u0131t\u0131 olarak sunuldu. Kavram tersine \u00e7evrildi, insan akl\u0131n\u0131n ve vicdan\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi anlam\u0131na gelen laiklik, tam bir aymazl\u0131kla vicdan ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131t\u0131 gibi sunuldu. Bu giri\u015fimdeki kritik yakla\u015f\u0131m \u201claikli\u011fi yeniden tan\u0131mlama\u201d diye ifade edildi. Bu tutum tam anlam\u0131yla dinci ve liberal bir tuzak olarak i\u015fledi.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u201claikli\u011fi yeniden tan\u0131mlama\u201d ya da \u201ckat\u0131 laiklik\u201d diye yine son derece yanl\u0131\u015f yakla\u015f\u0131mla desteklenen \u201ckavram\u0131 yumu\u015fatma\u201d s\u00f6ylemi, \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc laiklik\u201d gibi bilim ve tarih d\u0131\u015f\u0131 yeniden tan\u0131mlama \u00e7abalar\u0131, var olan rejime kar\u015f\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri geni\u015fletme y\u00f6n\u00fcnde de\u011fil, tam tersine Siyasal \u0130slam\u2019\u0131n iktidar\u0131n\u0131 tahkim eden, dinci-fa\u015fizan bir totaliter rejime katk\u0131da bulunan bir i\u015flev g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n Oysa, bug\u00fcn laikli\u011fi savunmak, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, demokratik haklar\u0131n geni\u015fletilmesini istemektir. D\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, demokratik haklar\u0131 istemek ise, dinin iktidar alan\u0131ndan ve kamusal ya\u015famdan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 savunmakt\u0131r.<\/p>\n Bu da bizi bir kez daha ideolo- jik-k\u00fclt\u00fcrel m\u00fccadele alan\u0131na getiriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarihin baz\u0131 d\u00f6nemlerinde s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ideolo- jik-k\u00fclt\u00fcrel bir dolay\u0131m \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcr. B\u00f6yle d\u00f6nemler tarihsel bak\u0131mdan kritik e\u015fikler, toplumlar\u0131n kaderlerinin yeniden \u00e7izildi\u011fi anlard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sol\u2019un, k\u00fclt\u00fcrel-ideolojik alan\u0131 klasik Mark- sist \u00f6\u011fretideki de\u011ferlendirmeden hareketle bir \u201c\u00fcst yap\u0131 kurumu\u201d diye nitelendirip ikinci plana at\u0131lmas\u0131 b\u00fcy\u00fck bir hatad\u0131r.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc, sorunu b\u00f6yle de\u011ferlendirmek hem Marksist \u00f6\u011fretideki saptama ve kavram\u0131 yanl\u0131\u015f yorumlamak demektir hem de dogmatik bir yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r. Solun ideolojik-k\u00fclt\u00fcrel m\u00fccadeleyi ihmal etme l\u00fcks\u00fc yoktur. Bu ya\u015famsal m\u00fccadele alan\u0131ndan uzak durmak, \u201chalk\u0131m\u0131z\u0131n de\u011ferleriyle \u00e7at\u0131\u015fmamak\u201d gibi feodal-gelenek\u00e7i bir tutumla da birle\u015fince, gerici ideolojik-k\u00fclt\u00fcrel hegemonyan\u0131n yeniden \u00fcretilmesinden, \u00fcstelik bu yeniden \u00fcretime sol\u2019dan katk\u0131da bulunmak d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir sonu\u00e7 yaratmaz. Bu da m\u00fccadeleyi kaybetmek anlam\u0131na gelir.<\/p>\n \u00d6zellikle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde giderek etkin \u015fekilde tarih sahnesine \u00e7\u0131kmaya ba\u015flayan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yeni kesimleri, yani e\u011fitimli \u00e7al\u0131\u015fanlar bu ideolojik-k\u00fclt\u00fcrel m\u00fccadelenin maddi g\u00fcc\u00fcn\u00fc, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 s\u0131n\u0131fsal temelini olu\u015fturacakt\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" T\u00fcrkiye\u2019de son 70 y\u0131ld\u0131r izlenen sistematik dinselle\u015ftirme; Cumhuriyetin modern, ayd\u0131nlanmac\u0131 ve ilerici de\u011ferlerinin ad\u0131m ad\u0131m tasfiye edilmesi, insanlar\u0131n s\u0131n\u0131fsal konumlar\u0131 ile siyasal tercihleri aras\u0131ndaki pozitif ili\u015fkiyi kopard\u0131. Yani insanlar sosyal konumlar\u0131ndan hareketle ak\u0131l ve bilin\u00e7leriyle de\u011fil, inan\u00e7lar\u0131yla siyasal tercih kullan\u0131r ya da oy kullan\u0131r hale getirildi. S\u0131rf dindar diye kendi cellatlar\u0131na oy veren geni\u015f bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":58,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[133,32],"tags":[],"class_list":["post-2206","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dosya","category-sayilar-4"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2206","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/58"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2206"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2206\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}