{"id":2208,"date":"2017-08-26T22:39:20","date_gmt":"2017-08-26T19:39:20","guid":{"rendered":"http:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=2208"},"modified":"2017-09-08T12:28:20","modified_gmt":"2017-09-08T09:28:20","slug":"bize-sadece-laiklik-gerek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=2208","title":{"rendered":"Bize \u201cSadece\u201d Laiklik Gerek"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">1990\u2019lar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 15. y\u0131l\u0131na girdi\u011fimiz AKP iktidar\u0131nda da 1923\u2019te ilan edilen Cumhuriyet\u2019in en \u00f6nemli kazan\u0131mlar\u0131ndan laiklik ilkesinin fazlas\u0131yla tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemleri birlikte ya\u015fad\u0131k.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">12 Eyl\u00fcl darbesiyle T\u00fcrkiye\u2019de burjuvazinin net ve tart\u0131\u015fmas\u0131z tercihi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fcts\u00fcz k\u0131l\u0131nmas\u0131 ve dinin bunun arac\u0131 yap\u0131lmas\u0131yd\u0131. \u0130kili e\u011fitim anlam\u0131na gelecek \u015fekilde imam hatip okullar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131, t\u00fcrban\u0131n serbestle\u015fmesi, gerici dernek ve vak\u0131flar\u0131n \u00e7ocuklar ve gen\u00e7ler \u00fczerindeki artan etkisi, siyasetin dini referanslara indirgenmesi T\u00fcrkiye\u2019nin 1946\u2019da ba\u015flayan \u201c\u00e7ok partili demokrasi\u201d hikayesinin esas olarak b\u00fct\u00fcn bir \u00f6zetini olu\u015fturdu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">AKP y\u0131llar\u0131n\u0131n \u00f6zelli\u011fi, 2002\u2019ye kadar Demokrat Parti\u2019den Anavatan Partisi ve Do\u011fru Yol Partisi\u2019ne merkez sa\u011f\u0131n oy kayna\u011f\u0131 olan tarikatlar\u0131n AKP alt\u0131nda siyasal \u0130slamc\u0131larla bulu\u015fmas\u0131 oldu. Sonras\u0131nda ise \u201cArap Bahar\u0131\u201dna uzanan s\u00fcre\u00e7te emperyalizmin ba\u015f\u0131ndan beri piyonu olan siyasal \u0130slam\u2019a bi\u00e7ilen yeni rol ile cihat\u00e7\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin geli\u015fimiyle paralel olarak dinci gericili\u011fin y\u00fckseli\u015fini izledik.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Devletin \u201cemniyet s\u00fcbab\u0131\u201dn\u0131n gerek\u00e7elerinde laikli\u011fin gerilemesi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gericilerin 1923 Cumhuriyeti\u2019ni y\u0131karak 2. Cumhuriyet\u2019i kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlarken yararland\u0131klar\u0131 liberal tezler Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131na dahi \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde yans\u0131d\u0131. 1990\u2019lar\u0131n sonunda 2010\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131na sadece on be\u015f y\u0131l i\u00e7erisinde devletin ve ayn\u0131 anlama gelmek \u00fczere burjuvazinin laiklik ilkesinden kurtulmak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 tercihler daha a\u00e7\u0131k olamazd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Anayasa Mahkemesi, 1998\u2019de Refah Partisi\u2019nin kapat\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin verdi\u011fi kararda, laiklik ilkesini, \u201c<em>orta\u00e7a\u011f dogmatizmini y\u0131karak akl\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, bilimin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile geli\u015fen \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n, ulusla\u015fman\u0131n, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n, ulusal egemenli\u011fin ve insanl\u0131k idealinin temeli olan bir uygar ya\u015fam bi\u00e7imidir\u201d<\/em> diye tan\u0131ml\u0131yordu. Mahkeme, bununla birlikte dinin bireyin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na ait oldu\u011fu vurgusunu da ihmal etmiyordu.<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 42\">\n<div class=\"section\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Oysa 2003y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde, AKP\u2019nin e\u011fitim sisteminde birli\u011fi bozan \u201c 4+4 +4 \u201d sistemini yasala\u015ft\u0131rmas\u0131na kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan iptal davas\u0131nda Y\u00fcksek Mahkeme\u2019nin g\u00fcndeminde art\u0131k laiklik de\u011fil \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc laiklik\u201d vard\u0131. Mahkeme, gerek\u00e7eli karar\u0131nda, \u201c<em>\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc laiklik dinin bireysel boyutunun yan\u0131nda ayn\u0131 zamanda toplumsal bir olgu oldu\u011fu tespitinden yola \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Laiklik anlay\u0131\u015f\u0131, dini sadece bireyin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na hapsetmemekte, onu bireysel ve kolektif kimli\u011fin \u00f6nemli bir unsuru olarak g\u00f6rmekte, toplumsal g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne imk\u00e2n tan\u0131maktad\u0131r.<\/em>\u201d demi\u015ftir.<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 43\">\n<div class=\"section\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Yine ayn\u0131 kararda, \u201c<em>T\u00fcrkiye\u2019de laikli\u011fin ba\u015ftan beri devlet ile \u0130slam aras\u0131ndaki kurumsal ili\u015fkiyi mutlak surette d\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenemez. Anayasa, resmi bir dine yer vermemekle birlikte, \u00e7o\u011funluk dininin mensuplar\u0131n\u0131n inan\u00e7, ibadet ve e\u011fitim gibi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamaya y\u00f6nelik resmi mekanizmalar \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/em>\u201d diyerek \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc laiklik\u201d \u00fczerinden kurumsal dini de \u00e7o\u011funluk \u00fczerinden devletin bir par\u00e7as\u0131 haline getirmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kar\u015f\u0131 devrimci \u00e7\u0131k\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 iki kolu da ba\u011flanan laiklik<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Devletin en \u00fcst d\u00fczey yarg\u0131 organ\u0131n\u0131n, orta\u00e7a\u011f dogmatizmi, akl\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, insanl\u0131k, dinin bireyin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na ait olmas\u0131 gibi vurgulardan dine toplumsal bir rol bi\u00e7ilmesi, ki\u015finin kimli\u011finin bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131, toplumsal g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve kurumsal dinin \u00e7o\u011funluk \u00fczerinden devletin par\u00e7as\u0131 haline getirilmesine uzanan yolda bir m\u00fccadele verilmedi\u011fi elbette s\u00f6ylenemez.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6te yandan, kar\u015f\u0131 devrimci bu c\u00fcretkar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n ger\u00e7ekten kar\u015f\u0131l\u0131k bulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden birisi laiklik m\u00fccadelesinin bir kolunun Kemalizmin bu m\u00fccadeleyi \u015fekli unsurlara indirgeyerek d\u00fczenin y\u00f6nelimine kar\u015f\u0131 esastan kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmamas\u0131 ve sonras\u0131nda \u00f6zellikle liberal tezler \u00e7er\u00e7evesinde siyasal \u0130slam\u2019\u0131n oyun sahas\u0131na bal\u0131klama dalmas\u0131 ile ve di\u011fer kolunun liberallerin kimlik temelli siyasetlerinin yak\u0131tlar\u0131ndan biri olarak kullan\u0131p laiklik m\u00fccadelesini laikli\u011fe kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadeleye \u00e7evirmesi ile arkas\u0131ndan ba\u011flanm\u0131\u015f hale getirilmesiydi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sermayenin tercihlerini silikle\u015ftiren laikli\u011fin kollar\u0131n\u0131 arkas\u0131ndan ba\u011flama hali esas\u0131nda laiklik m\u00fccadelesinin \u201csahte umutlara\u201d ba\u011flanmas\u0131na neden oldu. Bu ba\u011flamda, gerek laiklik kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n gerekse de laiklik ilkesinin \u015fekilsizle\u015fmesine neden olan yukar\u0131daki yakla\u015f\u0131mlar\u0131n kar\u015f\u0131ya al\u0131nmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00d6n\u00fcm\u00fczde duran tehlike: Il\u0131ml\u0131 laiklik<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bununla birlikte, d\u00fcnyada r\u00fczgar\u0131n siyasal \u0130slam, a\u00e7\u0131s\u0131ndan ters d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenebilir. Emperyalizmin T\u00fcrkiye\u2019ye bi\u00e7ti\u011fi yeni rol kapsam\u0131nda Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k ile siyasal \u0130slam\u2019a \u00f6nderlik etmesi ve b\u00f6ylece Ortado\u011fu\u2019nun yeniden \u015fekillendirilmesi projesi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde miad\u0131n\u0131 doldurmu\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Bununla birlikte \u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slam\u2019\u0131 \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc laiklik\u201d ile pazarlayan d\u00fczenin \u015fimdi de \u201c\u0131l\u0131ml\u0131 laiklik\u201d ile siyasal \u0130slam\u2019\u0131n art\u0131klar\u0131n\u0131 pazarlayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 43\">\n<div class=\"section\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcrkiye\u2019de siyasal \u0130slam\u2019\u0131n kadro kanad\u0131 \u201c\u0130slamc\u0131\u201d bir iktidar taraf\u0131ndan tasfiye ediliyor. Elindeki iktidar\u0131 kaybetmek istemeyen Erdo\u011fan \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki siyasi pop\u00fclist kanad\u0131 ise y\u0131llarca her yere \u201cHakimiyet Allah\u2019\u0131nd\u0131r\u201d diye yazd\u0131ktan sonra t\u00fcm \u00fclkeyi \u201cHakimiyet Milletindir\u201d afi\u015fleriyle donat\u0131yor, milliyet\u00e7ili\u011fe giderek daha fazla sar\u0131l\u0131yor, \u0130slamc\u0131 bir ideolog yerine pragmatist, liberal bir muhafazakar\u0131 ba\u015fbakanl\u0131k koltu\u011funa oturtuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Siyasal \u0130slam, elbette tarihe kar\u0131\u015fmayacakt\u0131r. Ancak \u201c\u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d yerine \u201c\u0131l\u0131ml\u0131 laiklik\u201d konularak yeni bir soluk getirilmesi pekala m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Unutmayal\u0131m, Erdo\u011fan M\u0131s\u0131r\u2019da M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler\u2019e b\u00fcy\u00fck tepki \u00e7ekme pahas\u0131na \u201claiklik\u201d \u00f6nermi\u015ftir. Bundan sonra, yapabilecekleri de hepimizi \u201c\u015fa\u015f\u0131rtabilir\u201d. Sermaye, gericili\u011fi yeni maskelerle sunabilecektir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Laiklik ne de\u011fildir?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde, tart\u0131\u015fman\u0131n temelinde bir laiklik tan\u0131m\u0131 yapmak gerekmekle birlikte sade bir tan\u0131ma ula\u015fmak i\u00e7in \u00f6ncelikle reddedilmesi gereken kimi yakla\u015f\u0131mlar\u0131n da \u00f6ncelikle vurgulanmas\u0131 yerinde olacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En temelden itiraz edilmesi gereken yakla\u015f\u0131m\u0131n laiklik ilkesinin inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bunun bir ad\u0131m \u00f6tesi i\u015fi inan\u00e7lara \u00f6zg\u00fcrl\u00fck noktas\u0131na varan bir ifrata vard\u0131rmakt\u0131r. A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, insanlar diledikleri \u015feye inanmakta \u00f6zg\u00fcrd\u00fcrler. Bu inan\u00e7lar\u0131n toplumsal bir kar\u015f\u0131l\u0131k bulmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak ne olursa olsun sonu\u00e7 itibariyle insanlar\u0131n inand\u0131klar\u0131 \u015feylerin kendilerine \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d tan\u0131mas\u0131 esas olarak sorgulanamayan, yanl\u0131\u015flanamayan ve toplumda herkes taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lmayan bir \u00f6nermenin t\u00fcm topluma egemenlik kurmas\u0131 ya da her inanc\u0131n kendi kurallar\u0131yla var olarak toplum i\u00e7erisinde \u00f6rg\u00fctlenmesi gibi dogmatik durumlara izin verilemez.<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 44\">\n<div class=\"section\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Burada ifade edilmesi gereken bir husus, laikli\u011fin ki\u015filerin inan\u00e7 ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc inan\u00e7lara ve toplumsal bask\u0131ya kar\u015f\u0131 da korumas\u0131 zorunlulu\u011fudur. \u0130nan\u00e7lara \u00f6zg\u00fcrl\u00fck noktas\u0131na vard\u0131r\u0131lan bir anlay\u0131\u015f\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve kurumsal dinin ki\u015filer \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131n\u0131 \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d diyerek g\u00f6rmezden geldi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Unutulmamas\u0131 gereken, bir grup elitin geni\u015f halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 bask\u0131 alt\u0131nda tutmas\u0131 t\u00fcr\u00fcnden bir masal\u0131n ger\u00e7ekli\u011finin olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Ki\u015filerin inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u015feyhlerin, \u015f\u0131hlar\u0131n, din adamlar\u0131n\u0131n, \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve kurumsal dinin ki\u015filerin ya\u015famlar\u0131n\u0131 belirlemesine alan a\u00e7an bir \u015fekilde anlam- land\u0131r\u0131lamaz. Ki\u015filerin inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tart\u0131\u015f\u0131lmaz ancak bunun yolu ki\u015filerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131ndan ge\u00e7er, inan\u00e7lar\u0131n de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunun yan\u0131 s\u0131ra, devletin hi\u00e7bir dini kurumu olmamas\u0131, din i\u015fleri, organizasyonu, e\u011fitimi ve \u00f6\u011fretimi gibi hususlar\u0131n \u201csivil topluma\u201d b\u0131rak\u0131lmas\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Ku\u015fkusuz devletin do\u011frudan bir mezhebin kurumsal i\u015fleyi\u015fini \u00fcstlendi\u011fi mevcut yap\u0131 kabul edilebilir de\u011fildir. Ancak tarikatlar\u0131n, cemaatlerin, gerici vak\u0131flar\u0131n ve derneklerin karanl\u0131k sicilleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde en az\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir gelecekte dini kurumlar\u0131n ve din e\u011fitiminin devletin denetiminden ve kontrol\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131n herhangi bir hakl\u0131 gerek\u00e7esi olamaz. Bu \u201cstat\u00fckoculuk\u201d veya yasak\u00e7\u0131l\u0131k de\u011fil \u00fclkede c\u00fcretkar hale gelmi\u015f olan gericili\u011fin dizginlenmesinin \u00f6n ko\u015fuludur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6te yandan dinsel e\u011fitimin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 da yine kabul edilmemelidir. Bu ba\u011flamda, dinler tarihi ve genel din bilgilerinin \u00f6tesinde bir de\u011ferler e\u011fitimi tarifini de i\u00e7erecek \u015fekilde dini e\u011fitimin hele ki zorunlu olarak okullara sokulmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u201cKindar ve dindar nesiller\u201de ihtiya\u00e7 yoktur.<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 44\">\n<div class=\"section\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Buna g\u00f6re, meselenin dinin devlet i\u015flerine ve devletin din i\u015flerine kar\u0131\u015fmamas\u0131 gibi bir basitli\u011fe indirgenmesi de kabul edilmemelidir. Devlet, ki\u015filerin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ger\u00e7ekle\u015ftirmesinin ara\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak zorundad\u0131r. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere devredemez. Ancak bunun \u00f6tesinde gerek dinin niteli\u011fi gere\u011fi gerekse geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gerici sald\u0131r\u0131n\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n kazan\u0131mlar\u0131nda neden oldu\u011fu erozyon nedeniyle bu kar\u0131\u015fmama halinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayr\u0131ca, dinsel kimli\u011fin toplumsal alanda bir kimlik vurgusu olarak d\u0131\u015fa vurumu ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de reddedil- melidir. Bunun bir yan\u0131 devletin dini simgelerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bir di\u011fer yan\u0131 ise ki\u015filerin \u201c\u00f6zel ve kolektif ya\u015fam alanlar\u0131nda kendi k\u00fclt\u00fcrel kimliklerini \u00f6zg\u00fcrce ya\u015famalar\u0131\u201d gibi s\u00fcsl\u00fc ifadeler arkas\u0131na gizlenen toplumsal bask\u0131 mekanizmalar\u0131n\u0131n da ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Hi\u00e7 bir durumda laikli\u011fin bir dinsel kimlik politikas\u0131 haline getirilmesini kabul etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 44\">\n<div class=\"section\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Laiklik nedir?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu \u00e7er\u00e7evenin ard\u0131ndan laiklik i\u00e7in daha genel bir tan\u0131m\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015fabiliriz.<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 45\">\n<div class=\"section\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Laiklik, en temel olarak, dinin etkilerinin siyasi ve toplumsal ya\u015fam\u0131n belirlenmesinden tamamen yal\u0131t\u0131lmas\u0131d\u0131r. Laiklik sadece d\u00fcnya ve din i\u015flerinin veya daha utanga\u00e7 bir tan\u0131mla devlet ve din i\u015flerinin birbirinden ayr\u0131lmas\u0131 olarak geri tan\u0131mlardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Buna g\u00f6re, laiklik, siyasi ve toplumsal ya\u015fam\u0131n do\u011fan\u0131n ve toplumun ihtiya\u00e7 ve i\u015fleyi\u015fine g\u00f6re insan akl\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmesidir. \u0130fade edilen tan\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde dinin rol\u00fc ancak ki\u015filerin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na ve vicdanlar\u0131na ili\u015fkin bir olgu olarak kabul edilebilir. Bunun \u00f6tesinde siyasi ve toplumsal ya\u015fam\u0131n d\u00fczenlenmesinde dinin ve inan\u00e7lar\u0131n herhangi bir etkisi kabul edilemeyece\u011fi gibi bu alanlar mutlaka akl\u0131n ve bilimin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ki\u015filerin e\u015fitli\u011fi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc do\u011frultusunda d\u00fczenlenmelidir.<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 45\">\n<div class=\"section\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Laiklik elbette ki\u015filerin inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de g\u00fcvence alt\u0131na almal\u0131d\u0131r. Ki\u015filerin inanma ve inanmama tercihlerinin herhangi bir toplumsal bask\u0131 ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015fmadan yapabilmesini g\u00fcvence alt\u0131na almas\u0131 esas olarak ki\u015filerin bu tercihleri yapan di\u011fer ki\u015filere kar\u015f\u0131 korunmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu ba\u011flamda, laiklik kurumsal ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc dini d\u00fczenlemek ve denetlemek durumundad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, cemaatler, tarikatlar gibi \u00f6rg\u00fctlenmelerin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Dahas\u0131 bunlar aras\u0131nda bir rekabetin ve toplumsal ya\u015fama egemen olma m\u00fccadelesinin de engellenmesi bir zorunluluktur. Kurumsal ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc dinin, ki\u015finin inanc\u0131na ula\u015fmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir ama\u00e7 ta\u015f\u0131mas\u0131 kendi tan\u0131m\u0131n\u0131 da reddetmek olaca\u011f\u0131ndan esas olarak bunun bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 45\">\n<div class=\"section\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunun yan\u0131 s\u0131ra insan akl\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirilmesinin de s\u00fcrekli olarak vurgulanmas\u0131 ve laiklik tan\u0131m\u0131nda silikle\u015fmesine izin verilmemesi gereklidir. Bu ba\u011flamda, bilim ve e\u011fitim alanlar\u0131n\u0131n inan\u00e7lardan tamamen ayr\u0131lmas\u0131 da tart\u0131\u015f\u0131lmaz olarak sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bug\u00fcn bir kez daha do\u011fadaki ve toplumdaki s\u00fcre\u00e7lerin, herhangi bir do\u011fa\u00fcst\u00fc ve fizik\u00f6tesi g\u00fcc\u00fcn tasarruflar\u0131 sonucunda olu\u015fmam\u0131\u015f oldu\u011fu, do\u011fa ve toplum yasalar\u0131na tabi olduklar\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131n akl\u0131yla bu yasalar\u0131 kavrayabilece\u011finin m\u00fccadelesi verilmeli ve kazan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, m\u00fccadelenin bir kimlik sorununa indirgenmesi, ho\u015fg\u00f6r\u00fc seanslar\u0131yla suland\u0131r\u0131lmas\u0131, \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fcl\u00fck\u201d safsatas\u0131yla alt\u0131n\u0131n oyulmas\u0131na izin verilmemelidir.<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 45\">\n<div class=\"section\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Gelinen noktada laiklik m\u00fccadelesi e\u015fitlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin stratejik cephesi haline de gelmi\u015ftir. Yeni bir refah hikayesi bulamayan d\u00fczenin \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve kitlelerin uyanmas\u0131n\u0131 engellemesinin neredeyse tek arac\u0131 olarak elinde kalan gericili\u011fin yenilmesi d\u00fczenin de yenilmesi anlam\u0131na gelecektir.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1990\u2019lar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 15. y\u0131l\u0131na girdi\u011fimiz AKP iktidar\u0131nda da 1923\u2019te ilan edilen Cumhuriyet\u2019in en \u00f6nemli kazan\u0131mlar\u0131ndan laiklik ilkesinin fazlas\u0131yla tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemleri birlikte ya\u015fad\u0131k. 12 Eyl\u00fcl darbesiyle T\u00fcrkiye\u2019de burjuvazinin net ve tart\u0131\u015fmas\u0131z tercihi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fcts\u00fcz k\u0131l\u0131nmas\u0131 ve dinin bunun arac\u0131 yap\u0131lmas\u0131yd\u0131. \u0130kili e\u011fitim anlam\u0131na gelecek \u015fekilde imam hatip okullar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131, t\u00fcrban\u0131n serbestle\u015fmesi, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[133,32],"tags":[],"class_list":["post-2208","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dosya","category-sayilar-4"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2208"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2208\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}