S\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlarda egemen g\u00fc\u00e7ler, halk\u0131n emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc sat\u0131n al\u0131r ve i\u015f\u00e7ilerin \u00fcretti\u011fi eme\u011fin bir k\u0131sm\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6demeksizin el koyar. Emek\u00e7iler patronun m\u00fclk\u00fc de\u011fildir ama \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri sadece g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015ftedir. A\u00e7l\u0131k ve yoksullukla terbiye edildikleri i\u00e7in ya\u015fayabilmeleri egemen g\u00fc\u00e7lerin bu s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne r\u0131za g\u00f6stermekle olas\u0131d\u0131r. Emek\u00e7ilerin bu r\u0131za ve terbiyesini sa\u011flayabilmek i\u00e7in pek \u00e7ok de\u011fer, hiyerar\u015fik g\u00fc\u00e7 ve pozisyon in\u015fa edilir ve bu pozisyonlar aras\u0131ndaki e\u015fitsizli\u011fin do\u011fal oldu\u011fu san\u0131s\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilir. Bu hiyerar\u015fik pozisyonlardan biri de cinsiyettir.<\/p>\n
Cinsiyetler aras\u0131ndaki bu sosyal hiyerar\u015fi ya da e\u015fitsizlik genelde iki ana gerek\u00e7eyle olu\u015fturulur. Bunlardan birincisi, kapitalizmin ataerkiyle ortakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ekonomik ya\u015fama ili\u015fkin gerek\u00e7eler yani \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131ndaki sosyal ili\u015fkilerdir.<\/p>\n
Erkeklerin ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fc olarak kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek ve kad\u0131n\u0131 yedek i\u015fg\u00fcc\u00fc olarak tutabilmek i\u00e7in gerekli hiyerar\u015fi. \u0130lkin, \u00f6zel alan \/kamusal alan ayr\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 cinsiyete dayal\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc yarat\u0131l\u0131r ve bu i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc toplumsal cinsiyete dayal\u0131 kad\u0131n erkek e\u015fitsizli\u011fini me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131r. Elbette, rasyonel se\u00e7i\u015f, bireysel tercihler, maliyet\/fayda analizleri ile mevcut toplum yap\u0131s\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc e\u015fitsizli\u011fi me\u015frula\u015ft\u0131rmada pek mahir olan liberalizmle teorik alt yap\u0131s\u0131n\u0131 da kurgulay\u0131p yans\u0131tarak. Bir yanda hane d\u0131\u015f\u0131nda \u201ceve bakan\u201d, \u201cekmek kazanan\u201d \u00fccretli emek, di\u011fer yanda ise yeniden \u00fcretimin \u00fczerine y\u00fckledi\u011fi rolleri nedeniyle hane i\u00e7inde \u201c\u00e7ocuk bakan\u201d, \u201cyemek yapan\u201d, \u201cevi temizleyen\u201d \u00fccretsiz emek. Yani kamusal alanda siyasetle, kamu hayat\u0131yla ve m\u00fclkiyetle donanan, \u00fccretli i\u015fi yapan erkekler ve bunlardan d\u0131\u015flanm\u0131\u015f bir bi\u00e7imde \u00f6zel alana hapsedilen ve \u00e7ocuk do\u011furma i\u015flevi nedeniyle bu durumu me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kad\u0131nlar. Kad\u0131n\u0131 kamusal alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutman\u0131n en \u00f6nemli sonucu, kad\u0131n\u0131n ya\u015fama m\u00fcdahale alan\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamakt\u0131r. B\u00f6ylece kad\u0131n\u0131n kendini var etmesinin tek mek\u00e2n\u0131 evi olur.<\/p>\n
M\u00fcdahale alan\u0131 s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f kad\u0131nlarla erkekler aras\u0131ndaki e\u015fitsizli\u011fi ya da sosyal hiyerar\u015fiyi belirleyen, kapitalizmle ortakla\u015fan ikinci gerek\u00e7eyse gericilik, ayd\u0131nlanma kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131\/bilim d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ile toplumsal alandaki hiyerar\u015finin d\u00fczenlenmesidir. Kad\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131 ifade edilen\/do\u011falm\u0131\u015f gibi g\u00f6sterilen g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc, f\u0131trat\u0131, duygusall\u0131\u011f\u0131, zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 gibi \u00f6zelliklerin ve kad\u0131n\u0131n toplumsal konumunun \u201cdo\u011fa vergisi\u201d oldu\u011fu savunulur. Ne var ki kad\u0131n do\u011fas\u0131 ad\u0131 verilen \u015feyin baz\u0131 y\u00f6nlerin zorla bast\u0131r\u0131lmas\u0131, baz\u0131lar\u0131n\u0131n da \u00e7ok\u00e7a uyar\u0131lmas\u0131 sonucu olu\u015ftu\u011fu g\u00f6r\u00fclmez. Do\u011fal olmayan\u0131n yaln\u0131zca al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmayan anlam\u0131na geldi\u011fi, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f her \u015feyin do\u011fal g\u00f6z\u00fckt\u00fc\u011f\u00fc bir ger\u00e7ek (Berktay, 2016).<\/p>\n
Bu \u2018do\u011fal\u2019 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm zaten \u00f6zel alanda var olmaya \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131n\u0131n bu konumda bile kendini eksik hissetmesini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Nas\u0131l m\u0131? \u00d6rne\u011fin; Kad\u0131n\u0131n en \u00f6nemli g\u00f6revi anneliktir, kad\u0131nlar sosyal alanda \u00f6rt\u00fcnerek g\u00f6r\u00fcnmez olmal\u0131d\u0131r, kutsal aile kurumunda bir sorun \u00e7\u0131karsa bu imamlarca \u00e7\u00f6z\u00fclebilir, taciz ya da tecav\u00fcze u\u011fran\u0131yorsa bunun nedeni giyim tarz\u0131 ya da gece soka\u011fa \u00e7\u0131kmakt\u0131r; daha pek \u00e7ok gerici \u00f6rnek verilebilir kad\u0131nlar\u0131n sosyal ya\u015famdaki davran\u0131\u015flar\u0131na ili\u015fkin.<\/p>\n
\u0130\u00e7inde ya\u015fanan toplumdaki sosyal hiyerar\u015fi o toplumdaki t\u00fcm kad\u0131nlar\u0131n bilincine i\u015flemektedir \u00f6yle ki kad\u0131nlar kendi ya\u015famlar\u0131n\u0131 bu kadar zorla\u015ft\u0131ran bu kurallar\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele bile ederler. \u00d6rne\u011fin, 1980 Darbesi ile \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lan dinci gericilik, kad\u0131nlara y\u00f6nelik \u00f6zel bir \u00f6rg\u00fctlenme stratejisi geli\u015ftirmi\u015f, t\u00fcrban\u0131 kad\u0131n\u0131n bir \u00f6zg\u00fcrle\u015fme arac\u0131 gibi pazarlam\u0131\u015ft\u0131r. Kentlere g\u00f6\u00e7 etmi\u015f muhafazak\u00e2r kesimleri kapsayan dinci gerici siyaset, kad\u0131n\u0131n aile i\u00e7indeki rol\u00fcn\u00fc peki\u015ftiren ve kad\u0131nlar\u0131n siyasete kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 t\u00fcrban\u0131 savunmak \u00fczerinden \u00e7izen bir politika olu\u015fturmu\u015ftur. T\u00fcm toplumun gericile\u015ftirilmesi ve dincile\u015ftirilmesi de kad\u0131n\u0131n toplumsal konumunu olumsuz etkilemi\u015ftir.<\/p>\n
Kad\u0131nlar\u0131n toplumsal konumuna ili\u015fkin \u00e7ok s\u0131k sorulan bir soru vard\u0131r. Kad\u0131nlar bu e\u015fitsizli\u011fin yeniden \u00fcretilmesine ni\u00e7in kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmazlar\/direnmezler de (pardon, direnmek de erkeklere mahsustur…) aksine yeniden \u00fcretilmesine katk\u0131 koyarlar. Bilindi\u011fi gibi g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam politiktir. Toplumsal ya\u015fam\u0131n en az\u0131ndan baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri egemen g\u00fc\u00e7lerin \u00e7e\u015fitli kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek\/s\u00fcrd\u00fcrmek \u00fczere ideolojik ayg\u0131tlarla \u015fekillendirilebilir. Bu ideolojik ayg\u0131tlara medya, e\u011fitim, hukuk \u00f6rnek verilebilir.<\/p>\n
Tvrsky ve Kahneman\u2019\u0131n (1986) Nobel alan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda h\u00f6ristik olarak betimledikleri bir davran\u0131\u015f bi\u00e7imi var. \u0130nsanlar\u0131n kendilerine \u00f6zg\u00fc, kendi s\u0131nama ve yan\u0131lmalar\u0131ndan olu\u015fan, kendi kendilerine \u00f6\u011frendikleri ve karar al\u0131rken kulland\u0131klar\u0131 \u00f6zel mant\u0131k diyebiliriz buna. Etraf\u0131m\u0131zdaki olaylara bakarak kendi mant\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 i\u015fletmek, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumda fark\u0131nda olmadan \u00f6\u011frendiklerimiz. Bu olaylar\u0131 d\u00fczenlemek de yukar\u0131da \u00f6rnek verilen ideolojik ayg\u0131tlar\u0131n i\u015fi. Kad\u0131nlar\u0131n toplumsal konumunu in\u015fa eden ideolojik ayg\u0131tlardan biri medyad\u0131r. Medyada g\u00f6zlediklerimiz bu sosyal hiyerar\u015fiyi bize yeniden ve yeniden \u00fcretir. Tart\u0131\u015fma programlar\u0131ndan dizilere, yar\u0131\u015fma bi\u00e7imli programlardan izdiva\u00e7 programlar\u0131na, kad\u0131n ku\u015fa\u011f\u0131 diye bir program b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131ndan reklam ku\u015faklar\u0131na kadar her \u015fey kad\u0131n\u0131n m\u00fcdahale alan\u0131n\u0131n ya da var olu\u015funun eve ve ailesine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu kafam\u0131za \u00e7ivilerle \u00e7akar. Okuyarak de\u011fil de izleyerek \u00f6\u011frenmeyi tercih eden insanlar haline getirildi\u011fimizden evlerimizi, kahvalt\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131, kendimizi s\u00fcslemek, ekmek dilimlerine k\u0131l\u0131flar \u00f6rmek, peynir dilimlerine kurdele ba\u011flamak en b\u00fcy\u00fck maharetimiz haline geliverir. Sosyal alanda kad\u0131nlar neredeyse sadece ev i\u00e7i davran\u0131\u015flar\u0131yla \u00f6nemsenir. O y\u00fczden gezi direni\u015fini \u00f6nemsiyoruz. Kad\u0131n kamusal alana \u00e7\u0131kmaya ba\u015flay\u0131nca geride kal\u0131yor pek \u00e7ok k\u0131s\u0131tlama ve diyor ki \u201cBen \u00fclkede olan bitene m\u00fcdahale edebilirim. Bunu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm, sevgilim, \u00e7ocu\u011fum i\u00e7in yapabilirim\u201d.<\/p>\n
Yukar\u0131da ideolojik ayg\u0131tlar aras\u0131nda say\u0131lan e\u011fitim, siyasald\u0131r, zira insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ile uygulama aras\u0131nda ba\u011f (praksis) vard\u0131r. E\u011fitim hem m\u00fcfredat\u0131yla hem de uygulama bi\u00e7imleriyle insanlar\u0131 makul\/makbul (sistemin iste\u011fine g\u00f6re kindar\/dindar) insan haline getirir. S\u0131radan genel ge\u00e7er bilgilere sahipseniz sorun olmaz. Zaten sistemin istedi\u011fi, varl\u0131\u011f\u0131ndan mutlu oldu\u011fu ki\u015filer haline gelirsiniz. Bu durumda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131z ya da yoklu\u011funuz hi\u00e7bir insana de\u011fmez. Sistemin \u00e7\u00f6kmemesi i\u00e7in b\u00fct\u00fcn insanlar birbirine benzemelidir. Asimile eder, edemiyorsa \u00f6tekile\u015ftirir.<\/p>\n
\u00d6z\u00fcnde b\u00fct\u00fcn dinsel \u00f6\u011fretiler, kendi d\u00f6nemlerine \u00f6zg\u00fc ve yereldir. Bu nedenle insanl\u0131\u011f\u0131n tarihsel ilerleyi\u015finde evrensel de\u011ferlerle \u00e7eli\u015fen bir\u00e7ok yan biriktirirler. Toplumsal geli\u015fmenin temeli olan e\u011fitim, insanlar\u0131n e\u015fitli\u011fini ve temel haklar\u0131n\u0131 g\u00f6zetecek, kendini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi i\u00e7in mevcut bilgi birikimine ula\u015fmas\u0131na ve ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce becerisini kazanabilmesine olanak sa\u011flayacak \u015fekilde bilimsel ve laik bi\u00e7imde d\u00fczenlenmelidir. Dinselle\u015fen e\u011fitim b\u00f6yle bir \u00e7er\u00e7eveyi d\u0131\u015flar \u00e7\u00fcnk\u00fc se\u00e7ilen dine g\u00f6re kutsal olan\u0131n belirleyicili\u011fi vard\u0131r.<\/p>\n
Yasalar da kad\u0131n\u0131n toplumsal ve siyasal ya\u015fam\u0131n neresinde oldu\u011funu belirleyen \u00f6nemli ideolojik ayg\u0131tlardand\u0131r. \u00d6zellikle son 15 y\u0131ld\u0131r olumluymu\u015f gibi yans\u0131t\u0131lan ama arkas\u0131nda pek \u00e7ok hak gasp\u0131n\u0131 biriktiren ve sosyal alandaki e\u015fitsizli\u011fi peki\u015ftiren ve elbette kapitalizme hizmet eden durumlar\u0131n \u00e7oklu\u011fu art\u0131k bizi \u015fa\u015f\u0131rtmamaktad\u0131r. Aile ve Sosyal Politikalar Bakan\u0131 kad\u0131nlar\u0131n da adam gibi \u00f6lebilece\u011fini s\u00f6ylerken bu c\u00fcmledeki cinsiyet\u00e7ili\u011fin ve a\u015fa\u011f\u0131lanman\u0131n fark\u0131na bile varmaz. Bu durum direni\u015f g\u00f6rmedik\u00e7e giderek her t\u00fcrl\u00fc \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc bask\u0131lar hale geliverir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de kad\u0131na se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131 5 Aral\u0131k 1934\u2019de verilmi\u015ftir. 1935 y\u0131l\u0131ndan 2000\u2019li y\u0131llara dek kad\u0131nlar mecliste y\u00fczde 4.6 \u2019dan daha fazla olmam\u0131\u015ft\u0131r. Erken Cumhuriyet d\u00f6neminde bat\u0131la\u015fma ve modernle\u015fme \u00e7abalar\u0131 kad\u0131nlar\u0131n kamusal alana girmesini gerektirmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kad\u0131n\u0131n i\u015f g\u00fcc\u00fcne gereksinim vard\u0131r. Bu tarihten sonra politik haklar\u0131 kad\u0131nlara verilirken d\u00fc\u015f\u00fck oranda da olsa mecliste, istihdamda kad\u0131nlar da yer almaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu d\u00f6nemdeki kad\u0131n\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m\u0131 oranlar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yakalanamamaktad\u0131r.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hem meclisteki kad\u0131n milletvekili oran\u0131 hem de kad\u0131n\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m\u0131 oran\u0131 d\u00fcnya \u00fclkelerinin \u00e7ok gerisindedir. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019ndeki kad\u0131n milletvekillerinin erkeklere oran\u0131 y\u00fczde 15 civar\u0131ndad\u0131r. D\u00fcnya ortalamas\u0131 y\u00fczde 22. Ayr\u0131ca parlamentodaki pek \u00e7ok kad\u0131n milletvekilinin kad\u0131nlar konusundaki bak\u0131\u015f\u0131n\u0131n erkeklerden fark\u0131 yoktur. Yani temsil etti\u011fi kitle kad\u0131nlar de\u011fildir. Bu d\u00fc\u015f\u00fck oran\u0131n bile sadece yapmam\u0131z gerekense hi\u00e7 durmadan bunlar\u0131n do\u011fal olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7aresiz olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, iki cinsin birbirine din per\u00e7eminden bakmas\u0131n\u0131n cinsiyet e\u015fitsizli\u011finin ve kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddetin \u00f6nemli kaynaklar\u0131ndan biri oldu\u011funu anlatmaya devam etmektir.<\/p>\n
Kad\u0131n\u0131n kurtulu\u015f m\u00fccadelesinin ve \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesinin ancak sosyalist devrimle m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6n\u00fcm\u00fcze serilmi\u015f bir ger\u00e7ektir. Ancak bu ger\u00e7eklik, devrime giden s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde kad\u0131n m\u00fccadelesini, laiklik ve ayd\u0131nlanma hatt\u0131nda m\u00fccadeleyle birlikte i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 m\u00fccadelesinin vazge\u00e7ilmez unsurlar\u0131ndan biri olma sorumlulu\u011funu vermektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
S\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlarda egemen g\u00fc\u00e7ler, halk\u0131n emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc sat\u0131n al\u0131r ve i\u015f\u00e7ilerin \u00fcretti\u011fi eme\u011fin bir k\u0131sm\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6demeksizin el koyar. Emek\u00e7iler patronun m\u00fclk\u00fc de\u011fildir ama \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri sadece g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015ftedir. A\u00e7l\u0131k ve yoksullukla terbiye edildikleri i\u00e7in ya\u015fayabilmeleri egemen g\u00fc\u00e7lerin bu s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne r\u0131za g\u00f6stermekle olas\u0131d\u0131r. Emek\u00e7ilerin bu r\u0131za ve terbiyesini sa\u011flayabilmek i\u00e7in pek \u00e7ok de\u011fer, hiyerar\u015fik g\u00fc\u00e7 ve pozisyon […]<\/p>\n","protected":false},"author":60,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-2216","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sayilar-4"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2216","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/60"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2216"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2216\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}