Ele\u015ftirel hukuk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda modern hukuk ve ideoloji ili\u015fkisini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ba\u015fvurulan en \u00f6nemli kavramlardan biri hukuk bilincidir. Hukuk bilinci kavram\u0131, g\u00fcndelik dilde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine, ele\u015ftirel \u00e7al\u0131\u015fmalarda hukuk bilgisinden \u00e7ok, hukuka ili\u015fkin kabuller ve buna dayal\u0131 olarak geli\u015fen hukuk ve d\u00fcnya kavray\u0131\u015f\u0131 anlam\u0131na gelir. Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, nesnelli\u011fi ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin kabuller liberal hukukun vazge\u00e7ilmezli\u011fini vurgulayarak \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn pozitif haklarla, e\u015fitli\u011fin ise hukuk \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlikle s\u0131n\u0131rl\u0131 \u015fekilde ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Soyut hukuk alg\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6rtt\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7ekli\u011fin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan hukuk bilinci kavram\u0131, ele\u015ftirel kuram\u0131n altyap\u0131y\u0131 belirleyen ekonomik ili\u015fkilerden \u00e7ok, \u00fcstyap\u0131daki politik ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilere e\u011filmesinin bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ele\u015ftirel hukuk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, hukuk bilinci kavram\u0131 etraf\u0131nda \u00f6r\u00fclen tart\u0131\u015fmayla, yanl\u0131\u015f bilincin olu\u015fumunda hukukun rol\u00fc ele al\u0131narak, hukuk ideolojisinin yaratt\u0131\u011f\u0131 me\u015fruluk ve hegemonya ortaya konmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Hukuk i\u00e7inde olu\u015fan yanl\u0131\u015f bilin\u00e7 bir \u201chakl\u0131l\u0131k bilinci\u201ddir. Hukuk ideolojisinin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 hukuk kavray\u0131\u015f\u0131 ile toplumsal ili\u015fkiler gizemli hale getirilir ve me\u015fruluk sa\u011flan\u0131r. Hukukun \u00fcretti\u011fi me\u015fruluk, direni\u015fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7erek ekonomik ve politik bask\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 gibi, toplumun ve toplumsal kurumlar\u0131n ekonomik sistemin gerekleri do\u011frultusunda \u015fekillendirilmesine de imkan verir; stat\u00fckonun d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmay\u0131 ve alternatif hukuk yakla\u015f\u0131mlar\u0131 \u00fcretmeyi engeller.<\/p>\n
\u015e\u00fcphesiz, hukuk bilinci tart\u0131\u015fmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gereken en \u00f6nemli husus me\u015fruluk ve stat\u00fckonun devam\u0131n\u0131 sa\u011flayan hukuk ideolojisinin toplumsal ger\u00e7eklik i\u00e7inde ne \u015fekilde \u00fcretildi\u011fidir. Ele\u015ftirel hukuk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7inde bu konuya ili\u015fkin yakla\u015f\u0131m farklar\u0131 mevcuttur. \u00c7o\u011fu zaman atlanan bu farklar, hukuk bilincine ili\u015fkin farkl\u0131 tan\u0131mlamalar\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da beraberinde getirir. Hukuki kabullerin hukuk\u00e7ular taraf\u0131ndan yarat\u0131l\u0131p hukuk d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yap\u0131 ve bi\u00e7imleri i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kabul eden ele\u015ftireller, hukuk bilincini hukuk\u00e7ular ekseninde tart\u0131\u015f\u0131rken, bask\u0131y\u0131 gizleyerek direni\u015f imk\u00e2n\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131ran hukukun, kitleler a\u00e7\u0131s\u0131ndan kavran\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6nemseyen ele\u015ftireller toplumun hukuk bilincini ele al\u0131r. Ele\u015ftirel hukuk literat\u00fcr\u00fcndeki adland\u0131rmayla, bunlardan ilki mesleki hukuk bilincine di\u011feri ise genel hukuk bilincine kar\u015f\u0131l\u0131k gelir.<\/p>\n
Hem mesleki hukuk bilinci hem de genel hukuk bilinci, hukuk, iktidar ve ideoloji aras\u0131ndaki \u00e7ok katmanl\u0131 ili\u015fkiyi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in bir arada s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gereken tart\u0131\u015fmalar olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Ku\u015fkusuz hukuk\u00e7ular a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde as\u0131l ilgi \u00e7ekici olan mesleki hukuk bilinci yani \u201chukuk\u00e7ular\u0131n hukuk bilinci\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Hukuk bilinci, hukuk\u00e7ular a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda hukuka ili\u015fkin kabuller \u00f6zellikle hukuk bilgisi, hukuk kurumlar\u0131 ve hukuk uygulamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131l\u0131r. Bilindi\u011fi gibi mevcut hukuk e\u011fitimi i\u00e7inde hukuk toplumsal ger\u00e7eklikten ayr\u0131 normatif bir yap\u0131 olarak kabul edilir. Hukuk\u00e7ular, hukuku normlardan, ilkelerden, kavramlardan ve bunlar\u0131n \u00e7e\u015fitli yorumlar\u0131ndan olu\u015fan bir bilim olarak ele al\u0131r. Hukuk\u00e7ulara g\u00f6re hukuk, entelekt\u00fcel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 ve y\u00f6nelimini kendi belirlemelerine g\u00f6re olu\u015fturur. Hukuk di\u011fer bilimlerden kendisine uygun kavramlar\u0131 \u00f6d\u00fcn\u00e7 alsa da bunlar\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek kendi kavramlar\u0131 haline getirir. Hukuk uygulamas\u0131nda olgular yarg\u0131sal ihtiya\u00e7lar do\u011frultusunda hukuki muhakeme do\u011frultusunda bir araya getirilerek sunulur. Hukukta as\u0131l olan zaman zaman hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc olarak da ifade edilen kesinlik aray\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sosyolojik \u00e7er\u00e7evede hukukun ger\u00e7e\u011fi olarak nitelendirilebilecek bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm, \u015f\u00fcphesiz, toplumsal ger\u00e7eklikle \u00f6rt\u00fc\u015fmez. Toplumsal ger\u00e7eklikte var olan belli bir yorum \u015fekli ve gerek\u00e7elendirmeyle ba\u011fl\u0131 tek ve objektif bir hukuk de\u011fil, farkl\u0131 politik akt\u00f6rlerin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda hukuk uygulamas\u0131 i\u00e7inde \u00fcretilen belirsiz, \u00e7e\u015fitli ve s\u00fcbjektif bir hukuktur. Ancak libe- ral hukuk kuram\u0131 i\u00e7inde hukuka ili\u015fkin tasvir ve tart\u0131\u015fmalar \u0131srarla hukuk olgusuna g\u00f6re de\u011fil, hukuki kabullere g\u00f6re yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu hukuki kabulleri belirleyen ise mesleki hukuk bilinci i\u00e7inde \u00fcretilen hukuk kavray\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Yine de hukuk\u00e7unun hukuk kavray\u0131\u015f\u0131 basit bir \u015fekilde hukuk kuram\u0131na indirgenemez. Hukuk, politika, toplumsal hayat, adalet hatta tarihle ili\u015fkili b\u00fct\u00fcn konularda hukuk\u00e7ular\u0131n sahip oldu\u011fu kabuller ve hukuk d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yap\u0131 ve bi\u00e7imleri mesleki hukuk bilincine dahildir.<\/p>\n
Hukuk\u00e7ular da toplumun di\u011fer \u00fcyeleri gibi egemen ideolojiyle \u015fekillendirilmi\u015ftir. Buna ra\u011fmen hukukun, hukuk\u00e7ular\u0131 ideolojik belirlenimden ve ara\u00e7sal politik de\u011ferlendirmelerden azade k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir. Liberal hukuk kuram\u0131 ve metodolojisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan as\u0131l olan hukuki kesinlik aray\u0131\u015f\u0131 ve buna paralel olarak hukuk uygulamas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan tutarl\u0131l\u0131k ve uyumluluk \u00e7abas\u0131, hukukun egemen ideoloji taraf\u0131ndan belirlenmeyen \u00f6zerk bir rasyonellik alan\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fi yan\u0131lg\u0131s\u0131 yaratmaktad\u0131r. Hukuk kuram\u0131 i\u00e7inde geli\u015ftirilen incelikli normatif s\u00f6ylem ve muhakeme bi\u00e7imleri hukuku egemen s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n koruyucusu olarak a\u00e7\u0131klayan basit ara\u00e7sal bir bak\u0131\u015fla a\u00e7\u0131klanamayacak denli gizemlidir. \u00dcstelik hukuki arg\u00fcmanlar, hukuki sorunlar\u0131n ve delillerin tan\u0131mlanma ve ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme \u015fekilleri, hukuki otorite ile me\u015fru kararlar aras\u0131nda kurulan ili\u015fki mesleki hukuk bilinci do\u011frultusunda \u015fekillenmekle birlikte, hukuki muhakeme nesnel s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n aksine bir y\u00f6nde de ilerleyebilir. Bunun nedeni, hukuk ideolojisinin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu egemen ideolojiye benzer \u015fekilde \u00e7e\u015fitlili\u011fe imk\u00e2n sunan ve \u015fekillendirilebilir bir yap\u0131ya sahip olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Hukuk ideolojisi mesleki hukuk bilincini genel ge\u00e7er d\u00fcnya anlay\u0131\u015f\u0131 do\u011frultusunda belirlemekle birlikte, hukukun me\u015frulu\u011funun devam\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir kesinlik ve tutarl\u0131l\u0131k \u00e7abas\u0131n\u0131 da gerekli k\u0131lar. Di\u011fer bir ifadeyle, hukuk\u00e7unun kesinlik ve tutarl\u0131l\u0131k yolundaki \u201csaplant\u0131s\u0131\u201d, hukukun inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir zorunluluktur. \u00d6zellikle farkl\u0131 egemen ideolojiler aras\u0131ndaki ya da egemen ideoloji i\u00e7indeki \u00e7at\u0131\u015fmalar s\u00f6z konusu oldu\u011funda, hukuk\u00e7unu g\u00f6revi mevcut kuramsal ve metodolojik olanaklar i\u00e7inde maddi belirlenimlerle tutarl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 bulmakt\u0131r. Ancak bu hukukun kesin ve belirli oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Aksine, hukuki muhakeme yoluyla tutarl\u0131 ve kabul edilebilir hale gelen kural \u00e7o\u011fu zaman belirsiz bir i\u00e7eri\u011fi sahiptir ve hukuk uygulamas\u0131ndaki \u00e7e\u015fitlilik hukuki nesnelli\u011fi ancak liberal hukuk kuram\u0131n\u0131n soyut bir hukuk tan\u0131mlamas\u0131 i\u00e7inde m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Hukuk\u00e7ular a\u00e7\u0131s\u0131ndan mesleki hukuk bilinci i\u00e7inde \u015fekillenen hukuk ideolojisi, egemen ideolojiyle paralel i\u015fleyerek sosyo-ekonomik sistemin devam\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekli istikrar\u0131 ve g\u00fcvenilirli\u011fi sa\u011flamaktad\u0131r. Ancak liberal hukuk kuram\u0131 i\u00e7inde hukuk daha \u00e7ok davran\u0131\u015f \u00f6l\u00e7\u00fctleri belirleyen normatif bir yap\u0131 olarak a\u00e7\u0131klanmakta, bu yap\u0131n\u0131n bilgisine ve hukuki muhakeme becerilerine sahip hukuk\u00e7ular ise toplumsal ger\u00e7e\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda ve \u00fcst\u00fcnde yer alan hukuk ger\u00e7e\u011fine eri\u015febilen ki\u015filer olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu tarif, hukuk\u00e7ular\u0131 bir nevi uhrevi ger\u00e7e\u011fin bilgisine sahip ruhban s\u0131n\u0131f\u0131na yakla\u015ft\u0131rarak toplum i\u00e7inde imtiyazl\u0131 bir konuma ta\u015f\u0131sa da, bu konum hukuk\u00e7ular\u0131n hukukun gizeminden s\u0131yr\u0131larak toplumsal ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6rebilmelerini sa\u011flayamamaktad\u0131r. Mesleki bilin\u00e7 bir tarafa b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lacak olan \u00e7o\u011fu kez imtiyazdan \u00e7ok uzak bir toplumsal konum, politik bask\u0131 ile adaletsizlik ve belirsizlikleri tutarl\u0131 hale getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan sonu gelmez bir \u00e7abadan ibarettir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ele\u015ftirel hukuk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda modern hukuk ve ideoloji ili\u015fkisini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ba\u015fvurulan en \u00f6nemli kavramlardan biri hukuk bilincidir. Hukuk bilinci kavram\u0131, g\u00fcndelik dilde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine, ele\u015ftirel \u00e7al\u0131\u015fmalarda hukuk bilgisinden \u00e7ok, hukuka ili\u015fkin kabuller ve buna dayal\u0131 olarak geli\u015fen hukuk ve d\u00fcnya kavray\u0131\u015f\u0131 anlam\u0131na gelir. Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, nesnelli\u011fi ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin kabuller liberal hukukun vazge\u00e7ilmezli\u011fini vurgulayarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":64,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-2233","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sayilar-4"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2233","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/64"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2233"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2233\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2233"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2233"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}