Adalet Bakan\u0131 Bekir Bozda\u011f taraf\u0131ndan 10 Ekim 2016 tarihinde yap\u0131lan bir a\u00e7\u0131klama ile ilk kez g\u00fcndeme geldi adli veri bankas\u0131 projesi. Bakan; \u201cAdli Veri Bankas\u0131\u201dn\u0131n bir anlamda \u201cAdli Google\u201d uygulamas\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131, kurulan bir komisyon ile T\u00fcrkiye\u2019nin su\u00e7 haritas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmakta oldu\u011funu, adli veri bankas\u0131nda su\u00e7lar\u0131n gerek\u00e7elerinin de yer alaca\u011f\u0131n\u0131, \u00f6nleyici hukuk bak\u0131m\u0131nda da etkili kullan\u0131lmas\u0131 beklenen veri bankas\u0131ndan vatanda\u015f, akademisyen, gazetecilerin ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131klar\u0131nda su\u00e7lar\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131klar\u0131 alanlar\u0131, en \u00e7ok cinayetin ne zaman i\u015flendi\u011fini, hangi ilde, hangi il\u00e7ede, hangi mahallede, gece mi g\u00fcnd\u00fcz m\u00fc, yaz m\u0131 k\u0131\u015f m\u0131, maktul\u00fcn cinsiyeti, e\u011fitim durumu, mesle\u011fi, ya\u015f aral\u0131klar\u0131 dahil pek \u00e7ok veriye eri\u015febileceklerini, belirterek bir tan\u0131mlama yapm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada uygulaman\u0131n 1 Ocak 2017\u2019den itibaren uygulamaya ge\u00e7ece\u011fi ifade edilmi\u015fti ve bas\u0131ndan \u00f6\u011frenildi\u011fi kadar\u0131yla uygulama ba\u015flat\u0131ld\u0131. Bas\u0131nda yer alan haberlere g\u00f6re; Bakan\u2019\u0131n \u201ctalimat\u0131yla\u201d hayata ge\u00e7irilen proje, Bakanl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 Adli Sicil ve \u0130statistik Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, Bilgi \u0130\u015flem ve E\u011fitim Daire Ba\u015fkanl\u0131klar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclecek olup, UYAP ekran\u0131 \u00fczerinden mahkeme ve savc\u0131l\u0131k zab\u0131t katipleri taraf\u0131ndan veri havuzuna giri\u015f yap\u0131lacak, bu veriler uzmanlar taraf\u0131ndan istatistik \u00fcretmek \u00fczere ilgili birimlere verilecek. Projeden beklenen fayda, adalet politikalar\u0131n \u015fekillendirilmesi ve su\u00e7un \u00f6nlenmesi i\u00e7in gerekli \u00f6nlemlerin \u00f6nceden al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak olarak ifade edilirken, bir yandan da bakanl\u0131k personeli ile hakim ve savc\u0131 performans\u0131n\u0131n izlenebilir hale gelmesi de vurgulanan hususlardan birisi.<\/p>\n
Dikkatinizi \u00e7ekmi\u015f olmal\u0131; b\u00fct\u00fcn bilgiler bas\u0131ndan al\u0131nma. \u0130ddiaya g\u00f6re, adalet politikas\u0131n\u0131n \u015fekillendirilmesinde, su\u00e7la m\u00fccadelede b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sunmas\u0131 gereken proje ile ilgili hi\u00e7bir metin, yasal d\u00fczenleme, y\u00f6netmelik, genelge vb. referans al\u0131nabilecek dok\u00fcman yok. Bakan Bozda\u011f\u2019\u0131n Ekim\u2019de yay\u0131mlanan a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, bu proje i\u00e7in \u201cyasal d\u00fczenlemeye ihtiya\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131\u201d vurgulan\u0131rken, projenin b\u00fcy\u00fck bir gizlilik i\u00e7erisinde y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi mi s\u00f6ylenmek istedi, bilemiyoruz. Ancak, b\u00f6ylesine \u201cb\u00fcy\u00fck bir veri taban\u0131\u201d olu\u015fturulmas\u0131 ve sonras\u0131nda \u201ci\u015flenmesi\u201d s\u0131ras\u0131nda, dayanak al\u0131nabilecek bir yasal d\u00fczenlemenin bulunmamas\u0131, proje ile ilgili sadece bas\u0131n bilgilendirilmesi yap\u0131lmas\u0131, pek de iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n
Bahsedilen i\u00e7erikte bir projede, su\u00e7un \u00f6nlenmesi gibi son derece \u00f6nemli bir hedefin varl\u0131\u011f\u0131, kamu yarar\u0131n\u0131 i\u015faret ediyor g\u00f6r\u00fcnmektedir. Evet, belirli bir \u00e7er\u00e7evede ele al\u0131nm\u0131\u015f bir su\u00e7 haritas\u0131 giri\u015fimi, su\u00e7un ve su\u00e7lulu\u011fun analizine dair ham verileri i\u015fleyerek kullan\u0131labilir hale getirebilecek, \u00f6tesinde kamuoyu duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayarak fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturabilecektir.<\/p>\n
Bu ve benzeri giri\u015fimler yeni de de\u011fil. ABD ve Avrupa \u00fclkelerinde \u00e7e\u015fitli isimlerle bu i\u00e7erikte projeler g\u00fcndeme geldi. Geli\u015fen bilgi teknolojileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7ok b\u00fcy\u00fck verileri i\u015flemek m\u00fcmk\u00fcn hale geldi\u011finden beri, istatistikler giderek \u00f6ne \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131yor. Ancak, teknolojik geli\u015fmenin \u201ciyi\u201d niyet ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u00f6zellikle dikkate al\u0131nmas\u0131, sorgulanmas\u0131 ve dengelenmesi gereken \u201ck\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u201d imkanlar\u0131 sundu\u011fu da tart\u0131\u015fmas\u0131z.<\/p>\n
Kan\u0131mca b\u00f6ylesi bir proje i\u00e7in dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken ba\u015fl\u0131ca kavramlar \u201c\u015feffafl\u0131k, veri koruma ve g\u00fcvenli\u011fi ile mahremiyet\u201d olmal\u0131. Bakan\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 su\u00e7 haritas\u0131\/veri taban\u0131nda yer alan verilerin neredeyse tamam\u0131 6698 say\u0131l\u0131 Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu\u2019na g\u00f6re ki\u015fisel veri kapsam\u0131nda. Hatta ceza mahkumiyeti, g\u00fcvenlik tedbirleri gibi veriler \u201c\u00f6zel nitelikli\u201d ki\u015fisel veriler olarak kabul edilmi\u015f. Dolay\u0131s\u0131yla, \u201cadli google\u201d uygulamas\u0131 en ba\u015f\u0131ndan itibaren veri koruma ve g\u00fcvenli\u011fi kapsam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131 gereken bir konu.<\/p>\n
Uygulaman\u0131n yasal s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 ilke ve d\u00fczenlemeleri belirlenmesi, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri de g\u00fcndeme getiriyor. Zira 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 1.maddesinde ama\u00e7 \u201cki\u015fisel verilerin i\u015flenmesinde ba\u015fta \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi olmak \u00fczere ki\u015filerin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumak\u201d olarak belirtilmi\u015f.<\/p>\n
Her ne kadar Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu\u2019nda bu t\u00fcr kamusal ama\u00e7larla veri i\u015flemede a\u00e7\u0131k r\u0131za aranmayaca\u011f\u0131 kabul edilse de bu muafiyet ki\u015fisel verilerin i\u015flenmesi ilkelerinin g\u00f6z ard\u0131 edilebilece\u011fi anlam\u0131na da gelmiyor. Kanun\u2019un 4 \u00fcnc\u00fc maddesine g\u00f6re, ki\u015fisel veriler \u201cbelirli, a\u00e7\u0131k ve me\u015fru ama\u00e7lar\u201d i\u00e7in \u201cama\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc\u201d olarak i\u015flenebilecek, i\u015fleme amac\u0131na uygun bir s\u00fcre saklanabilecektir. Yani, hangi ama\u00e7la olursa olsun, ki\u015fisel verilerin i\u015flenmesi hakk\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir.<\/p>\n
Yine Kanun\u2019da \u201cistisnalar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \u00e7e\u015fitli \u201ci\u015flemeler\u201d Kanun\u2019un kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olsa da, bu hallerin ger\u00e7ekten de istisnai durumlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak tan\u0131mlanmas\u0131 gerekmektedir. Aksi durumda, \u00f6zellikle kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan pek \u00e7ok \u201cki\u015fisel verilerin i\u015flenmesi\u201d faaliyeti Kanun ve dolay\u0131s\u0131yla denetleme d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, b\u00f6ylesi \u00f6nemli bir konuda \u201cyasal d\u00fczenlemeye gereksinim olmad\u0131\u011f\u0131\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 do\u011fru ve kabul edilebilir de\u011fildir. Zira; Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6revleri aras\u0131nda say\u0131labilecek bir husus bile olsa; \u015feffafl\u0131k temelinde ama\u00e7, y\u00f6ntem ve sorumluluklar\u0131n belirlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan mutlaka bir d\u00fczenleme yap\u0131lmal\u0131, Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu ile uyum sa\u011flanmal\u0131 ve kamuoyu ciddi bir \u015fekilde bilgilendirilmelidir.<\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131n; i\u015fin daha ba\u015flang\u0131c\u0131nda, projenin sadece bas\u0131n \u00fczerinden anlat\u0131lmas\u0131 bile s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131d\u0131r. Kamuoyunun merak etti\u011fi, s\u00fcreci a\u00e7\u0131klayan, yetki ve sorumluluklar\u0131 g\u00f6steren bir yasal s\u00fcrecin tasarlanmamas\u0131 ve payla\u015f\u0131lmamas\u0131 projenin me\u015fruiyetini sorgulatmaktad\u0131r.<\/p>\n
Proje ile ilgili pek \u00e7ok soru vard\u0131r; veri taban\u0131na esas veriler HANG\u0130 KAYNAK\/LARDAN TOPLANMAKTADIR? HANG\u0130 veriler, NASIL i\u015flenecektir? Payla\u015f\u0131lacak veriler nas\u0131l ANON\u0130MLE\u015eT\u0130R\u0130LECEKT\u0130R? Su\u00e7 haritas\u0131 olu\u015fturulacak m\u0131d\u0131r? Olu\u015fturulacaksa KAPSAMI ne olacakt\u0131r? Co\u011frafi bir harita olacaksa hangi detayda bilgilendirme olacak? Veri taban\u0131 kimlerin bilgisine\/eri\u015fimine a\u00e7\u0131lacak? Herkese e\u015fit d\u00fczeyde eri\u015fim hakk\u0131 sa\u011flanacak m\u0131d\u0131r? Bu kadar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekteki veri taban\u0131 g\u00fcvenli\u011fi nas\u0131l sa\u011flanacakt\u0131r? Veri g\u00fcvenli\u011fi ihlallerinden kim, hangi \u00f6l\u00e7\u00fcde sorumlu olacakt\u0131r? Ve bu sorular\u0131n cevab\u0131 bas\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda de\u011fil yasal metinlerde bulunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Benzeri bir d\u00fczenlemenin \u201csu\u00e7 haritas\u0131\u201d (crime-mapping) ad\u0131yla g\u00fcndeme geldi\u011fi \u0130ngiltere\u2019de veri koruma otoritesi taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan 2014 tarihli g\u00f6r\u00fc\u015fte, \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemine vurgu yap\u0131larak, su\u00e7 haritas\u0131n\u0131n kamuoyu ile payla\u015f\u0131lmas\u0131nda belirli ki\u015fi\/yeri i\u015faret eden bir somutlukta veri payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n olumsuz etkilerinin olabilece\u011fi, belirli b\u00f6lge ve sakinlere y\u00f6nelik \u00f6n yarg\u0131 olu\u015fturabilece\u011fi, s\u0131kl\u0131kla veya e\u015f zamanl\u0131 g\u00fcncellemeler yap\u0131lmas\u0131 halinde veri g\u00fcvenli\u011fi ihlali risklerinin artabilece\u011fi gibi uyar\u0131lar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu uyar\u0131lar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u00fclkemiz ger\u00e7ekleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u201cadli google\u201dda toplanan verilerin i\u015flenmesinin hangi yaz\u0131l\u0131m\/programla, ne \u015fekilde yap\u0131laca\u011f\u0131 da son derece \u00f6nemlidir. Bas\u0131na yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalarda yer almasa da, bu b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki bir ham verinin, ama\u00e7lar do\u011frultusunda i\u015flenmesi bir algoritma, dolay\u0131s\u0131yla yaz\u0131l\u0131m gerektirmektedir. Bakanl\u0131k yaz\u0131l\u0131m olarak neyi tercih etmektedir? Hangi program\u0131 kullanmaktad\u0131r? Bunlara dair hi\u00e7bir bilginin olmamas\u0131 da dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak; yeni ve bize \u00f6zel bir uygulama s\u00f6z konusu de\u011fil. Bilimsel tabanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u00f6zellikle sosyal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ancak, \u015feffafl\u0131k ve kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k olmaks\u0131z\u0131n, ben yapt\u0131m, talimat verdim, oldu, demekle olacak bir durum s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu ger\u00e7e\u011fin kabul\u00fcyle b\u00fct\u00fcn toplumsal kesimlerin g\u00f6r\u00fc\u015f ve \u00f6nerileri dikkate al\u0131narak ve her bir a\u015famada \u015feffafl\u0131\u011fa uygun kamuoyu bilgilendirmesi yap\u0131larak hareket edilmesi demokratik esaslar a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunluluk olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. Aksi halde, \u00fclkemize ait \u00e7ok y\u00fcksek d\u00fczeyde i\u015flenmi\u015f verinin t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lmas\u0131, farkl\u0131 ama\u00e7larla ticaretinin yap\u0131lmas\u0131, i\u00e7eride otokrasi temelli yakla\u015f\u0131m ve hedeflere uyarlanacak \u015fekilde kullan\u0131lmak istenmesi dahi m\u00fcmk\u00fcn ve s\u00f6z konusu olacakt\u0131r.<\/p>\n
Bug\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 ve tehdit kayna\u011f\u0131 B\u0130LG\u0130 ise nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve korunaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilmemiz gerekiyor, de\u011fil mi?<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Adalet Bakan\u0131 Bekir Bozda\u011f taraf\u0131ndan 10 Ekim 2016 tarihinde yap\u0131lan bir a\u00e7\u0131klama ile ilk kez g\u00fcndeme geldi adli veri bankas\u0131 projesi. Bakan; \u201cAdli Veri Bankas\u0131\u201dn\u0131n bir anlamda \u201cAdli Google\u201d uygulamas\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131, kurulan bir komisyon ile T\u00fcrkiye\u2019nin su\u00e7 haritas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmakta oldu\u011funu, adli veri bankas\u0131nda su\u00e7lar\u0131n gerek\u00e7elerinin de yer alaca\u011f\u0131n\u0131, \u00f6nleyici hukuk bak\u0131m\u0131nda da etkili kullan\u0131lmas\u0131 beklenen […]<\/p>\n","protected":false},"author":71,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-2259","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sayilar-5"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2259","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/71"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2259"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2259\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2259"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2259"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2259"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}