{"id":2265,"date":"2017-08-27T23:50:17","date_gmt":"2017-08-27T20:50:17","guid":{"rendered":"http:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=2265"},"modified":"2018-02-12T18:49:37","modified_gmt":"2018-02-12T15:49:37","slug":"hukuk-felsefesi-peki-bu-coken-nedir-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=2265","title":{"rendered":"Hukuk Felsefesi: Peki, Bu \u00c7\u00f6ken Nedir? -1"},"content":{"rendered":"
\n

\u201cBir bira i\u00e7ti ve vurup gitti kap\u0131y\u0131 ard\u0131ndan<\/em><\/span>
Y\u00fcr\u00fcd\u00fc, ge\u00e7ti, kuru otlar<\/em><\/span>
Yapraklar yak\u0131lan bir caddeyi<\/em>\u2028<\/em><\/span><\/p>\n

Peki,o \u00f6len kimdi?<\/em>\u201d<\/em> Edip Cansever, Cin.<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\u015e\u00f6yle ba\u015flayal\u0131m: Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde iki \u00e7eviri kitap yay\u0131nland\u0131. \u0130lkinin yolunu uzun zamand\u0131r g\u00f6zl\u00fcyorduk: Hans Kelsen, Saf Hukuk Kuram\u0131 (\u00c7ev. Ertu\u011frul Uzun, Melike Belk\u0131s Ayd\u0131n, Nora Yay.), \u0130kincisi ise 1970\u2019lerde bas\u0131lm\u0131\u015f, daha sonra bir kez de \u00c7a\u011fda\u015f Hukuk\u00e7ular Derne\u011fi taraf\u0131ndan yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan Devlet ve Hukuk\u2019un yeni bas\u0131s\u0131 (Marx ve Engels\u2019ten derleyen ve \u00e7eviren Rona Serozan, Ayr\u0131nt\u0131 Yay.). Haber de\u011feri bir yana, bu iki kitab\u0131n \u00fclkemizde hukuk akl\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi anda yay\u0131nlanm\u0131\u015f olmas\u0131nda tuhaf bir simgesellik saptanabilir.<\/p>\n

2000\u2019lerin ba\u015f\u0131ndan, \u0130kiz Kuleler olay\u0131ndan itibaren bildi\u011fimiz burjuva hukuk devleti s\u0131n\u0131rlar\u0131 epeyce gev\u015femi\u015f ve \u201chukuk akl\u0131n\u0131n yitimi\u201d denilebilecek bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ola\u011fanla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcnlerde ise uzla\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan \u201c\u00f6teki\u201d art\u0131k d\u00fc\u015fman sava\u015f\u00e7\u0131, \u201cr\u00f6lativist\u201d insan haklar\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 ise \u201c\u00e7\u0131plak hayat\u201d ta birlikteli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. \u00d6yle ki, bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc niteleyecek bir kavram bile icat edildi: \u201chakikat sonras\u0131\u201d (post\u2013truth). T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, siyasi iktidar\u0131n tasarruflar\u0131 neticesinde erozyona u\u011fram\u0131\u015f bir zemin olarak hukuk sisteminin \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6kmekte oldu\u011funu iddia etmek herhalde \u00e7ok abart\u0131 say\u0131lmaz. Kemal G\u00f6zler\u2019in ge\u00e7ti\u011fimiz ay, Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fine dair yazd\u0131klar\u0131, tek ba\u015f\u0131na durumumuzu \u00f6zetler niteliktedir[foot]Kemal G\u00f6zler, \u201cElveda Kuvvetler Ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131, Elveda Anayasa-10 Aral\u0131k 2016 Tarihli Anayasa De\u011fi\u015fikli\u011fi Tekli Hakk\u0131nda Bir Ele\u015ftiri\u201d, http:\/\/www.anayasa.gen.tr\/elveda- anayasa.pdf, 23.12.2016[\/foot].<\/p>\n

Bizi buraya getiren s\u00fcrecin ise bir anayasas\u0131zla\u015fma s\u00fcreci oldu\u011funa ise \u00fc\u00e7 y\u0131l \u00f6ncesinden i\u015faret edilmi\u015fti[foot]Bark\u0131n Seyhan, Anayasas\u0131zla\u015fma, Ayd\u0131nl\u0131k, 25 Nisan 2012.[\/foot].<\/p>\n

Ama \u015fimdi biraz duraklamak gerek.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Hukuka ili\u015fkin bu saptamalar, Marksist bir perspektiften okundu\u011funda asl\u0131nda hi\u00e7 de hukuka ili\u015fkin de\u011fildir: \u201cToplum, yasaya dayanmaz.[foot]Karl Marx, Serozan, s.69.[\/foot]”\u00a0\u0130\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz \u201cideolojik tutulma\u201d n\u0131n kapitalizmin kriz e\u015fi\u011finde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmamak gerekir. Hukuk\u00e7ular, ge\u00e7en say\u0131da Ceren Ak\u00e7abay\u2019\u0131n i\u015faret etti\u011fi[foot]Ceren Ak\u00e7abay, G\u00f6z\u00fcm\u00fczdeki Perde: Mesleki Hukuk Bilinci, Hukuk Defterleri, say\u0131: 4, 2016.[\/foot]\u00a0bilin\u00e7 durumu nedeniyle hukuk i\u00e7i, sonunda Anayasa\u2019ya ba\u011flanan analizler yapmaya devam ediyorlar. Bunlar elbette hukuk\u00e7unun i\u00e7 g\u00fcndemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir ama unutmayal\u0131m ki tutulan yaln\u0131zca hukuk akl\u0131 de\u011fildir. Dinsel radikalizmin t\u0131rman\u0131\u015f\u0131, toplumda i\u015f ahlak\u0131n\u0131n azal\u0131p k\u00f6r rekabetin artmas\u0131, e\u011fitimdeki yozla\u015fma, sanat \u00fcretiminin toplumsalla\u015fmas\u0131n\u0131n azalmas\u0131..vb. hep ayn\u0131 sendromun sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r. Gramscici anlam\u0131yla hegemonya, b\u00fct\u00fcn ilinekleriyle toplumu tutan bir hastal\u0131k \u00fcretmi\u015ftir. \u00c7ok derin bir entelekt\u00fcel gezinti de \u015fart de\u011fil, durumu ayr\u0131msamak i\u00e7in metrob\u00fcs hatt\u0131n\u0131 bir sefer kullanman\u0131z yeter.<\/p>\n

Yaz\u0131n\u0131n bu ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc durum tespitine ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, \u201ckar\u015f\u0131 hegemonya\u201d saptamalar\u0131 ba\u015fka bir yaz\u0131y\u0131 beklemek zorunda. Ve zaten bir de Kelsen\u2019e verilecek selam\u0131m\u0131z var. E\u011fer Kelsen, hukuku sadece hukukla a\u00e7\u0131klama \u00e7abas\u0131yla- bir t\u00fcr Wittgensteinvari zihin temizli\u011finden, yani belki de \u015fiirden s\u00f6z ediyoruz- yahut ders kitaplar\u0131ndaki hiyerar\u015fi \u015femas\u0131yla hukuk bilincimizin en b\u00fcy\u00fck belirleyicisi ise te\u015fhisi onun dilinden koymak, hukuk\u00e7u zihnine ula\u015fmakta da fayda sa\u011flayacakt\u0131r. Ve hay\u0131r, bunlar \u201cKimseler anlamad\u0131 Kelsen\u2019i, benim anlad\u0131\u011f\u0131m kadar \u201d makam\u0131ndan s\u00f6ylenmiyor, praxis\u2019in tam g\u00f6be\u011finden s\u00f6z ediliyor.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Kelsen, normlar\u0131 ancak normlar\u0131n do\u011furabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyordu. Bu iddia Humecu \u2018olan- olmas\u0131 gereken\u2019 mant\u0131ksal ayr\u0131m\u0131n\u0131n do\u011fal sonucuydu. K\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klamak gerekirse e\u011fer Y\u00d6K, \u00fcniversitelere kamp\u00fcslerde i\u00e7ki i\u00e7ilmemesine ili\u015fkin bir yaz\u0131 yollarsa bu, Kelsen\u2019in \u015femas\u0131na g\u00f6re, Y\u00d6K Kanunu\u2019nda ona bunu yetkiyi veren h\u00fck\u00fcm sayesinde ge\u00e7erlilik ta\u015f\u0131r. Y\u00d6K\u2019\u00fcn s\u00f6z konusu yetkiyi sa\u011flayan eylemleri, onu kuran siyasi irade veya Ba\u015fkan\u0131 ise olgusal d\u00fcnyaya dahil, yani konu d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Fakat t\u00fcm normlar, ge\u00e7erliliklerini hiyerar\u015fide kendilerinin \u00fczerindeki normlardan al\u0131rsa, nihai teolojik soruya benzer (\u201cPeki onu kim yaratt\u0131?\u201d) bir soru ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelecektir. Kelsen, bir sistem kurucusu olarak elbette, bu soruyu yan\u0131ts\u0131z b\u0131rakmaz.<\/p>\n

Norm ancak normdan t\u00fcreyecekse, \u201cilk anayasay\u0131 kuran norm ne olmal\u0131d\u0131r?\u201d sorusuna cevaben Kelsen hipotetik bir normdan s\u00f6z eder: Grundnorm. Oraya buraya \u00e7ekilerek i\u00e7eriklendirilme \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, kast edilen bir matematiksel aksiyom, mant\u0131ksal bir hipotez, kapal\u0131 bir sistemin \u00f6n gereksinimidir. Temel norm varsay\u0131m\u0131, sistemin hukuk sistemi oldu\u011funu kabul ediyorsak elde olan ilk normdur. Peki, biz sisteme neden uyar\u0131z sorusunun cevab\u0131, sistemin bir sistem oldu\u011fu kabul\u00fcnde gizlidir.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Buradan devam edelim. T\u00fcrkiye\u2019de i\u015fler bir hukuk sistemi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, devletin b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131yla bir hukuksuzlu\u011fa bo\u011fuldu\u011funu biliyoruz. \u00dcstelik bir de art\u0131k tan\u0131nmayan bir Anayasa var. \u015e\u00f6yle sorulabilir: E\u011fer Anayasa tahrip olduysa T\u00fcrkiye\u2019deki hukuk sisteminin ge\u00e7erlili\u011fi ne alemdedir? Normlar hiyerar\u015fisinin tamam\u0131yla birlikte sistemin sistem oldu\u011funa ili\u015fkin kurucu davran\u0131\u015f da tahrip olmu\u015f olabilir mi? Ba\u015fka bir ifadeyle acaba \u00e7\u00f6ken, Anayasa\u2019n\u0131n da zemini, yani Grundnorm olabilir mi?<\/p>\n

Kaba bir cevap verecek olursak, – \u015f\u0131k da duracakt\u0131r – T\u00fcrkiye\u2019de as\u0131l grundnorm tahrip olmu\u015ftur denebilir. Fakat dikkatli olmak gerekir, biraz daha derinlikli bir Kelsen okumas\u0131, asl\u0131nda ge\u00e7erlilikle de\u011fil etkinlikle ilgili bir alanda oldu\u011fumuzu g\u00f6sterecektir. Etkinlik ile ge\u00e7erlili\u011fin s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ise Kelsen \u00f6zenle \u00e7izmi\u015ftir. Grundnorm\u2019un etkinli\u011fini kaybetmesi, uluslararas\u0131 arenada ge\u00e7erlili\u011fe ili\u015fkin bir sonu\u00e7 do\u011furmaz.<\/p>\n

\u0130sterseniz buradan sonras\u0131n\u0131 ikinci b\u00f6l\u00fcme b\u0131rakal\u0131m.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cBir bira i\u00e7ti ve vurup gitti kap\u0131y\u0131 ard\u0131ndanY\u00fcr\u00fcd\u00fc, ge\u00e7ti, kuru otlarYapraklar yak\u0131lan bir caddeyi\u2028 Peki,o \u00f6len kimdi?\u201d Edip Cansever, Cin. \u015e\u00f6yle ba\u015flayal\u0131m: Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde iki \u00e7eviri kitap yay\u0131nland\u0131. \u0130lkinin yolunu uzun zamand\u0131r g\u00f6zl\u00fcyorduk: Hans Kelsen, Saf Hukuk Kuram\u0131 (\u00c7ev. Ertu\u011frul Uzun, Melike Belk\u0131s Ayd\u0131n, Nora Yay.), \u0130kincisi ise 1970\u2019lerde bas\u0131lm\u0131\u015f, daha sonra bir kez de […]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-2265","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sayilar-5"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2265","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2265"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2265\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}