Son s\u00fcre\u00e7ler d\u00e2hilinde hararetli tart\u0131\u015fmalara katk\u0131 sa\u011flamas\u0131 ba\u011flam\u0131nda hukuk felsefesinin teorik zemininin eksikli\u011fi son derece ciddi bir \u015fekilde hissedilmektedir. Tart\u0131\u015fmalarda kullan\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan arg\u00fcmanlar\u0131n s\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve verimsizli\u011fi de ayn\u0131 \u00e7emberin i\u00e7erisinde d\u00f6n\u00fcp dola\u015fmaktan ba\u015fka bir \u015feye i\u015faret de\u011fildir. Hukuk \u00fczerine gerek d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken gerekse tan\u0131mlamada bulunurken herkesi tatmin edebilecek bir tan\u0131mlamada bulunmak olduk\u00e7a zordur esas\u0131nda. Bu hususta Alman hukuk\u00e7u-tarih felsefecisi Carl Schmitt a\u00e7\u0131s\u0131ndan; hukuk \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnenler hukuk kavram\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini s\u00f6ylerler. Hukuk \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmelerde de \u00fc\u00e7 e\u011filim vard\u0131r. Bunlar; kural(norm), emir\/karar ya da somut bir d\u00fczen olarak veya sistem olarak ele alan yakla\u015f\u0131md\u0131r. Ku\u015fkusuz Schmitt\u2019in bu tasnifini pozitif hukuk ba\u011flam\u0131nda ele almak gerekir. Schmitt hukuk \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bu \u00fc\u00e7 yakla\u015f\u0131mdan birinin i\u00e7erisinde olmam\u0131z gerekti\u011fini s\u00f6yler. Bu da Schmitt a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015f\u00fcphesiz emir\/karar \u00fczerine kurulu olan yakla\u015f\u0131md\u0131r. Emir ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nan yakla\u015f\u0131mda da belli ba\u015fl\u0131 ayr\u0131mlar\u0131 yapmak gerekmektedir ku\u015fkusuz. Herkes herkese emir verebilir ve bunun ba\u011flay\u0131c\u0131 herhangi bir unsuru da mevcut de\u011fildir. Ancak bir emrin hukuki boyut kazanabilmesi, onun bir yapt\u0131r\u0131m boyutu kazanmas\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Bir hukuk sisteminde emirleri karakterize eden \u015fey, onlar\u0131n m\u00fceyyide ile desteklenmi\u015f olmas\u0131d\u0131r, yani arkas\u0131nda bir tehdit bar\u0131nd\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u00d6dev de m\u00fceyyide korkusu olarak tan\u0131mlanabilir.(ahlaki \u00f6devden farkl\u0131d\u0131r.) \u00d6dev konusunda; \u00f6dev dedi\u011fimiz \u015feyi ancak bu m\u00fceyyide korkusuyla anlatabiliriz. Bunun \u00f6tesinde ba\u015fka \u015feylerle anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda metafizi\u011fe kap\u0131 aralam\u0131\u015f olursunuz, bu da hukukun konusu d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kman\u0131z demektir.<\/p>\n
Hukuku emir ya da karar olarak ele alan e\u011filimin temel kavram\u0131 egemenliktir. \u00d6ncelikle egemenlik kavram\u0131 ile iktidar kavram\u0131n\u0131 ay\u0131rmak gerekir. \u0130ktidar; bir ki\u015fiye bir \u015feyi yapt\u0131r\u0131rken bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n m\u00fcdahalesi olmadan o ki\u015fiye yapmayaca\u011f\u0131 bir \u015feyi yapt\u0131rabilmektir. \u0130ktidar, bir ba\u015fka iktidarla kar\u015f\u0131la\u015fabilir. Fakat egemenlik kavram\u0131 tan\u0131m\u0131 gere\u011fi, bir ba\u015fka rekabet orta\u011f\u0131n\u0131 kabul edemez. E\u011fer kabul ederse egemenlik ortadan kalkar. Egemenli\u011fin ne oldu\u011fu hukukun kayna\u011f\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu ile anla\u015f\u0131labilir ancak bu da yasa\/emrin kayna\u011f\u0131n\u0131n sorgulanmas\u0131 ile ancak anla\u015f\u0131labilir. Egemenlik kavram\u0131 16.yy da Jean Bodin taraf\u0131ndan temellendirilmesi ve tan\u0131mlamas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Daha \u00f6ncesinde egemenlik kavram\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak bir yap\u0131dan s\u00f6z edilemez. Bodin mutlak erki \u015f\u00f6yle tan\u0131mlar: \u201cO erk, kat\u0131ks\u0131zd\u0131r ve egemendir, bu nedenle, tanr\u0131 ve do\u011fa yasas\u0131ndan ba\u015fka bir g\u00fcc\u00fcn bask\u0131s\u0131 ve buyru\u011fu alt\u0131nda de\u011fildir.<\/em>\u201d[foot]Blandine Kr\u0131egel, Klasik Siyasi Felsefe Metinleri, \u00e7ev. Z\u00fchre \u0130lkgelen( \u0130stanbul, \u0130leti\u015fimi,2010) s.21[\/foot]. Bu egemenli\u011fin en y\u00fcksek emretme kudreti oldu\u011funu tan\u0131mlamaktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir elbette. Bodin\u2019in bu tan\u0131mlamas\u0131 bug\u00fcn\u00fc anlamak i\u00e7in ku\u015fkusuz \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bu tan\u0131mda devletin iki temel \u00f6zelli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r; temyiz edilemeyen emretme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn mevcut olmas\u0131 ve i\u00e7eride son derece ciddi \u015fiddet arg\u00fcman\u0131n\u0131 i\u015fler k\u0131lman\u0131n me\u015fru zeminine i\u015faret etmektedir. Bodin bu tan\u0131mlama ile s\u00fcreklili\u011fe vurgu yapar. Devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bir g\u00fc\u00e7ten ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir bu. \u201cKral \u00f6ld\u00fc ya\u015fas\u0131n kral\u201d ifadesinin temellerini burada aramak gerekmektedir. Yasan\u0131n emir\/karar oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki en dikkat \u00e7ekici tespitlere sahip olan Schmitt egemenlik kavraman\u0131 Bodin\u2019e dayanarak a\u00e7\u0131klamak istemesi ku\u015fkusuz bo\u015fa bir hamle de\u011fildir. Ayn\u0131 \u015fekilde Thomas Hobbes\u2019a da at\u0131fta bulunarak onu desizyonist olarak tan\u0131mlar. Schmitt\u2019e ait olan bu kavram\u0131 kararc\u0131l\u0131k olarak \u00e7evirebiliriz. \u201cYasay\u0131 yapan otoritedir, hakikat de\u011fil.<\/em>\u201d (Leviathan, b\u00f6l.,26)[foot]Hobbes\u2019tan aktaran Schmitt. Siyasi \u0130lahiyat, \u00e7ev. Emre Zeybeko\u011flu (Ankara, Dost, 2010) s.38.[\/foot].<\/p>\n Egemenlik yasan\u0131n ve iktidar\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Modern siyasi birlik ger\u00e7ek ki\u015filerden olu\u015fan ancak onlara indirgenemeyecek soyut ve spek\u00fclatif bir varl\u0131k olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Devlet dedi\u011fimizde kar\u015f\u0131m\u0131zda bir otoriteyi g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ve bu benle (beden) s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Var olabilmesi i\u00e7in bana ihtiyac\u0131 vard\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc siyasi bir birliktir ve benimle bir devlet olabilir fakat benden sonra da var olacakt\u0131r. Bodin modern siyasi birli\u011fi bu \u015fekilde g\u00f6r\u00fcr. E\u011fer Devlet ger\u00e7ek ki\u015filer \u00fczerinde y\u00fckseliyor olmas\u0131na ra\u011fmen bu ki\u015filere indirgenemiyorsa bu devletin zamanla ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Zamanla ba\u011fl\u0131 olmayan bir varl\u0131k nas\u0131l bir varl\u0131kt\u0131r? Bu devletin var olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez tam aksine etkileriyle vard\u0131r devlet. Merkez siyasi bir birlik ancak homojen insan kitlesi \u00fczerinde y\u00fckselebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00f6kl\u00fc farl\u0131l\u0131klarla merkezi bir birlik kurmas\u0131 olas\u0131 de\u011fildir. Modern kamu hukuku siyasi birli\u011fin mahiyetinde yer alan b\u00fct\u00fcn ger\u00e7ek bireyleri ki\u015fi olarak tan\u0131mlar. Onlar\u0131 b\u00f6yle tan\u0131mlamas\u0131 ile egemenli\u011fini sa\u011flamla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Pek\u00e2l\u00e2 burada egemenlik kavram\u0131 modern siyasi birlikten \u00f6nceki olu\u015fumlarda da de\u011ferlendirilemez mi? Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in H\u0131ristiyan olu\u015fuma bak\u0131labilir. H\u0131ristiyanl\u0131k \u015f\u00f6yle diyordu: mahiyetindeki t\u00fcm insanlara; hepiniz ruhuyla benim nezdim de e\u015fittir. Kilise devletten \u00e7ok daha \u00f6nce bu e\u015fitli\u011fi dile getirmi\u015ftir. E\u015fitlik hakim k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de bir cemaate sahiptir. Burada t\u00fczel ki\u015filik olu\u015fmu\u015ftur bile. Kilise hi\u00e7bir ayr\u0131m yapmadan her bir bireyi e\u015fit hale getirerek onlar\u0131 bir t\u00fczel ki\u015filik haline getirmi\u015ftir: H\u0131ristiyan cemaati. Beden de kilesidir: \u0130sa\u2019n\u0131n bedeni. O halde bu bir egemen midir? Hay\u0131r de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc h\u00e2l\u00e2 bir fark var. \u00c7\u00fcnk\u00fc kilisede biz ve onlar ayr\u0131m\u0131 yoktur. Bir birlik vard\u0131r ama siyasi bir birlik de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc siyaset biz ve onlar ayr\u0131m\u0131 gerektirir. E\u011fer bu ayr\u0131m\u0131 koymazsan\u0131z ula\u015fabildi\u011fim herkes bende bir ayn\u0131d\u0131r derseniz sadece bir birlik olursunuz dolay\u0131s\u0131yla kilise bir siyasi birlik de\u011fildir. Biz ve onlar ayr\u0131m\u0131 yaparsan\u0131z ortaya \u00e7\u0131kan \u015fey siyasettir, devlettir yani egemendir. O y\u00fczden Schmitt egemenli\u011fi siyasi bir ilahiyatla ele alm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cModern devlet kuram\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6nemli kavramlar\u0131, d\u00fcnyevile\u015ftirilmi\u015f ilahiyat kavram\u0131d\u0131r.<\/em>\u201d[foot]A.g.e. s.41.[\/foot]<\/p>\n Schmitt ayn\u0131 \u015fekilde egemenli\u011fin tan\u0131m\u0131nda buraya kadar olan k\u0131sm\u0131 genel bir perspektif olarak de\u011ferlendirdi\u011fimizde daha net anla\u015f\u0131lacak bir \u015fekilde yapar: \u201cEgemen, ola\u011fan\u00fcst\u00fc hale karar verendir.\u201d[foot]A.g.e. s.13.[\/foot] B\u00f6yle bir durumda da Schmitt a\u00e7\u0131s\u0131ndan olabilecek olan \u015fey de; anayasan\u0131n b\u00f6yle bir durumda, olsa olsa kimin m\u00fcdahaleye yetkili oldu\u011funu belirtebilece\u011fidir. Egemenlik, birli\u011fe, tekli\u011fe at\u0131fta bulunur. Bir siyasi birlik var ve bu b\u00f6l\u00fcnemez der. Siyasi birlik de bir kuvvete sahip oldu\u011funa g\u00f6re kuvvet b\u00f6l\u00fcnemez der. Yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 ise egemenli\u011fin do\u011fas\u0131na terstir. Bu \u00fc\u00e7 kuvveti bir an i\u00e7in yetki payla\u015f\u0131m\u0131 oldu\u011funu varsayarsak bile bunlar\u0131n aras\u0131nda m\u00fczakere oldu\u011funa inanmak \u00e7ok g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n T\u00fcm bu yakla\u015f\u0131mlar asl\u0131nda bize 17.yy dan bu yana modern devlet teorilerinin bu perspektifinin bug\u00fcn kar\u015f\u0131m\u0131za ne \u015fekilde sunulduklar\u0131d\u0131r.<\/p>\n Cesara Ripa\u2019n\u0131n Iconologia (1603) adl\u0131 esrinde genel hatlar\u0131yla modern devlet teorisi ve genel hukuk felsefesi de\u011ferlendirmelerinin bir tabloya s\u0131\u011fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f halini g\u00f6rmek hi\u00e7 zor olmasa gerek. Bu tasvire genel hatlar\u0131yla bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ilk g\u00f6ze \u00e7arpacak olan \u015fey kad\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndaki mi\u011ffer ve sol elinin alt\u0131nda duran asland\u0131r. Ku\u015fkusuz bunlar g\u00fcce ve onu kullanmaya i\u015farettir. Di\u011fer elle h\u0131zl\u0131ca kesilmi\u015fe benzeyen \u00e7i\u00e7ek ba\u015f\u0131n\u0131n da devletin gizli ve derinden y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc icraatlardan ba\u015fkas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck bir detay ama as\u0131l meseleyi anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacak olan ise yerde duran kitap. Bu kitab\u0131n \u00fcst\u00fcnde IUS yani hukuk yaz\u0131yor. Bu da hukukun bu g\u00fc\u00e7lere t\u00e2bi oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Son olarak modern hukuki birlik olu\u015fumunda hukukun yeri a\u00e7\u0131s\u0131ndan Walter Benjamin\u2019e kulak vermekte fayda var. Benjamin \u015f\u00f6yle der: \u201cHukuk kurma, yasa olarak yarat\u0131lan \u015feye \u015fiddeti ara\u00e7 olarak kullan\u0131p eri\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, ama\u00e7lanan \u015feyin hukuk olarak kurulmas\u0131 an\u0131nda \u015fiddet geri \u00e7ekilmez. Hukuk kurma, \u015fiddetten ar\u0131nm\u0131\u015f, \u015fiddetten ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir; \u015fiddete ba\u011fl\u0131 bir amac\u0131 zorunlu bi\u00e7imde ve i\u00e7erik olarak, iktidar ad\u0131 alt\u0131nda hukuk bi\u00e7iminde ortaya koyar, dar anlam\u0131nda do\u011frudan hukuk kurucu \u015fiddete d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Hukuk kurmak, iktidar kurmakt\u0131r, bu anlamda \u015fiddetin dolays\u0131z tezah\u00fcr edi\u015f eylemidir.<\/em>\u201d[foot]W.Benjamin, \u015eiddetin Ele\u015ftiri \u00dczerine, \u00e7ev. Ece G\u00f6ztepe, haz:Aykut \u00c7elebi, (Metis, \u0130stanbul, 2014) s.36.[\/foot]<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak bu konuda tarihselli\u011fini yitirmeden ele al\u0131nabilmesi hususu ku\u015fkusuz \u00f6nem arz etmektedir. Bu ba\u011flamda konuya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda eksik olan nosyonun da ne oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Tart\u0131\u015f\u0131lan bu konunun felsefi boyutunun atlanm\u0131\u015f olmas\u0131 sorunun \u00e7eperlerini daralt\u0131p, k\u00f6r bir horoz d\u00f6v\u00fc\u015f\u00fcnden ba\u015fka bir \u015fey olmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmemek de en basitinden safl\u0131k olacakt\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Son s\u00fcre\u00e7ler d\u00e2hilinde hararetli tart\u0131\u015fmalara katk\u0131 sa\u011flamas\u0131 ba\u011flam\u0131nda hukuk felsefesinin teorik zemininin eksikli\u011fi son derece ciddi bir \u015fekilde hissedilmektedir. Tart\u0131\u015fmalarda kullan\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan arg\u00fcmanlar\u0131n s\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve verimsizli\u011fi de ayn\u0131 \u00e7emberin i\u00e7erisinde d\u00f6n\u00fcp dola\u015fmaktan ba\u015fka bir \u015feye i\u015faret de\u011fildir. Hukuk \u00fczerine gerek d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken gerekse tan\u0131mlamada bulunurken herkesi tatmin edebilecek bir tan\u0131mlamada bulunmak olduk\u00e7a zordur esas\u0131nda. Bu hususta […]<\/p>\n","protected":false},"author":73,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-2267","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sayilar-5"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/73"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2267"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2267\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}