Ge\u00e7en yaz\u0131y\u0131 T\u00fcrkiye’nin sistematik hukuk sorununu te\u015fhis etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Saf Hukuk Kuram\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7ede yay\u0131mlanmas\u0131ndan m\u00fclhem Kelsenci bir soru ile bitirmi\u015ftim: \u00c7\u00f6ken, Anayasa de\u011fil de grundnorm olabilir mi? Bu say\u0131da, akla ilk geldi\u011finde \u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin pe\u015finden gitmek yerinde olacak, zira T\u00fcrkiye\u2019de hukuk sisteminin ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131na dair g\u00fcndelik ifadeler teorik zeminde Anayasac\u0131lar camias\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ciddi bir yans\u0131ma bulmuyor.<\/p>\n
Asl\u0131nda, sorulan soru hukuk\u00e7u bilincine y\u00f6nelik daha temel ba\u015fka bir sorunun \u00fczerinde kurulu say\u0131labilir: Normlar\u0131n etkililiklerini yitirmesi acaba ge\u00e7erliliklerini yitirmelerine de sebep olabilir mi? G\u00f6del\u2019den bildi\u011fimiz \u00fczere, kapal\u0131 sistemlerde, mant\u0131ksal olarak, o sistemin cevaplayamayaca\u011f\u0131 en az bir soru vard\u0131r. Sadece normlar\u0131n norm \u00fcretebilece\u011fi iddias\u0131yla bir normatif sistem alan\u0131 belirleyen Kelsen de do\u011fal olarak meseleyi arafta bir de\u011ferlendirmeyle kar\u015f\u0131lamak zorundad\u0131r: \u201cGe\u00e7erlili\u011fin tan\u0131mlanmas\u0131nda ger\u00e7eklik nas\u0131l t\u00fcmden g\u00f6z ard\u0131 edilemiyorsa, ge\u00e7erlili\u011fi ger\u00e7eklikle \u00f6zde\u015fle\u015ftirmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.\u201d (Kelsen: 74).<\/p>\n
A\u00e7al\u0131m: E\u011fer b\u00fct\u00fcn normlar etkililik sahibi iseler (insanlar\u0131n fiili davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n hukuk sistemine denk d\u00fc\u015fmesi- ger\u00e7eklik), ortada bir norm bulunmas\u0131 anlams\u0131zla\u015f\u0131r. Herkesin normlara uydu\u011fu durumda kural koymak gereksizdir. Hi\u00e7 kimsenin normlara uymad\u0131\u011f\u0131 durumda ise ba\u015fka t\u00fcrden bir anlams\u0131zl\u0131k s\u00f6z konusudur. \u00d6yleyse ge\u00e7erlilik ve etkilili\u011fin belli bir dengede durmas\u0131 gerekir. Bu demektir ki olan ve olmas\u0131 gereken aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir \u201cgerilim\u201d ili\u015fkisi sadece var de\u011fildir, gereklidir de.(Kelsen: 74)<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin anayasas\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin tart\u0131\u015fma tam da bu \u00e7izgide cereyan ediyor. Anayasa\u2019n\u0131n radikal \u015fekil ve oranlarda (Meclis toplant\u0131s\u0131nda a\u00e7\u0131k oy kullan\u0131lmas\u0131ndan OHAL kararnameleriyle yasal d\u00fczenleme yapmaya kadar) ihlal ediliyor olmas\u0131ndan kaynaklanan siyasi krizimiz, hi\u00e7bir durumda hukuken etkili\u011fin b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ortadan kalkmas\u0131na kadar varm\u0131yor. Fakat \u00e7ok ilgin\u00e7 bir fenomen ile de kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z: Hukuk sisteminin sistem oldu\u011funa ili\u015fkin bilincin a\u015f\u0131nmas\u0131… Elbette, ge\u00e7erli bir anayasan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131nda bu maddi varl\u0131\u011f\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini kendisinden ald\u0131\u011f\u0131 normu sorgulamak yersizdir ve mant\u0131ksal a\u00e7\u0131dan b\u00f6yle bir olgunun normu tahrip etmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Dahas\u0131, Kelsen T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131\u2019n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini bir uluslararas\u0131 hukuk sorunu olarak ele al\u0131p etkililik krizini sosyolojik hukuk analizlerine terk edecektir zira, \u201c [U]luslararas\u0131 hukukta etkililik ilkesi sadece devlet hukuk sisteminin ilk anayasas\u0131na, b\u00f6ylece de sistemdeki her bir hukuk normuna de\u011fil bir b\u00fct\u00fcn olarak al\u0131nan sisteme at\u0131fta bulunur.\u201d (Kelsen: 30). Fakat elbette Kelsen\u2019i etkililik ve ge\u00e7erlilik aras\u0131ndaki dans\u0131n kesintiye u\u011frad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede \u00fcstelik de hukukun ola\u011fan i\u015fleyi\u015fini by-pass eden bir y\u00fcr\u00fctme m\u00fcdahalesini \u00f6ng\u00f6rememi\u015f olmas\u0131 nedeniyle eksikli olarak g\u00f6rmek b\u00fcy\u00fck bir haks\u0131zl\u0131k olurdu. Neresinden bakarsan\u0131z bak\u0131n deparlamenterizasyonun neticesi olan bir T\u00fcrk tipi \u201cdolanma\u201d hukuku, Kelsen\u2019 in a\u00e7\u0131k\u00e7a bat\u0131 demokrasileri i\u00e7in \u00fcretti\u011fini s\u00f6yledi\u011fi kuram\u0131 ile a\u00e7\u0131klanabilir olmaktan uzakt\u0131r. Bu ise bize hukuk kuram\u0131n\u0131n bat\u0131 akl\u0131n\u0131n steril sular\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda nas\u0131l i\u015flevsizle\u015febilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor.<\/p>\n
\u0130lk yaz\u0131ya iki kitapla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k. \u015eimdi Hukuk ve Devlet \u00dczerine\u2019 yi yeniden elimize almam\u0131z gerekiyor. Zira Kelsen \u0130kinci Sava\u015f sonras\u0131nda do\u011fal hukuk\u00e7ulu\u011fun, insan haklar\u0131n\u0131n pozitif hukuk dizgesine eklenmesiyle i\u015flevsizle\u015fmesini takiben, en fazla Sovyet hukuk teorisyenleri taraf\u0131ndan ele\u015ftirilmi\u015f, kendisi de Kom\u00fcnist Hukuk Kuram\u0131 adl\u0131 bir metin yazarak Marksist teoriyi bir t\u00fcr do\u011fal hukuk\u00e7ulukla itham etmi\u015fti; zira i\u00e7inde bulundu\u011fu paradigma dahilinde, bir t\u00fcr s\u0131n\u0131fs\u0131z ve hukuksuz toplum tahayy\u00fcl\u00fc ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc a\u00e7\u0131klanamazd\u0131.<\/p>\n
Marksist d\u00fc\u015f\u00fcnceye g\u00f6re, hukuk nesnel ve \u00f6zerk bir normatif sistem de\u011fildir . (Marx, Engels: 55) Fakat elbette onu adland\u0131rabilmemizi sa\u011flayan farkl\u0131la\u015fma 18.yy\u2019\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren g\u00f6rece \u00f6zerk bir i\u015fleyi\u015fi tespit etmemize olanak tan\u0131r. Kelsenci normativizmin ise bu sistemin K\u0131ta Avrupas\u0131ndan \u00e7\u0131kan en kapsaml\u0131 teorisi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Ancak hukuk, do\u011fal hukuk\u00e7u idealist bataktan kurtuldu\u011funda dahi nesnellik iddias\u0131 i\u00e7inde, hukuk\u00e7ular a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201c\u00e7arp\u0131k\u201d bir d\u00fcnya alg\u0131s\u0131 yarat\u0131r. Hukuktan ideolojiyi temizleme iddias\u0131ndaki bir saf hukuk \u00f6\u011fretisinden bahsedenlere, tam da bu y\u00fczden, hukukun \u201cobjektif\u201d varl\u0131\u011f\u0131yla bir ideoloji \u201cte\u015fkil etti\u011fini\u201d hat\u0131rlatmak gerekir:<\/p>\n
\u201cNe var ki devlet, toplum kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir g\u00fc\u00e7 kat\u0131na \u00e7\u0131k\u0131nca, bu kez kendisi yeni bir ideoloji yarat\u0131r. Ger\u00e7ekten de meslekten politikac\u0131lar, kamu hukuku teorisyenleri ve \u00f6zel hukuk alan\u0131ndaki yazarlar, ekonomik olgular\u0131 ve ekonomik ili\u015fkileri el \u00e7abuklu\u011fu ile has\u0131ralt\u0131 ederler… hukuki bi\u00e7im her \u015fey say\u0131l\u0131r da ekonomik \u00f6z bir hi\u00e7 say\u0131l\u0131r.<\/em>\u201d (Marx, Engels: 58)<\/p>\n Bu t\u00fcrden formalist teoriler, formun ideolojiyi ta\u015f\u0131yan yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelirler. Oysa sorun bir kere ortaya ger\u00e7ek ili\u015fkiselli\u011finde kondu\u011funda, etkilili\u011fe ili\u015fkin artan tahripk\u00e2r hareketler de salt bir hukuk sosyolojisi sorunu olarak alg\u0131lanmaktan \u00e7\u0131kar, ontolojik bir hal al\u0131r.<\/p>\n Bitirirken ba\u015fl\u0131ktaki soruya d\u00f6necek olursak; \u00e7i\u011fnenen anayasal sistem ba\u011flam\u0131nda \u00e7\u00f6kenin salt grundnorm<\/em> olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn salt hukuki bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Artt\u0131ral\u0131m: \u00dcst yap\u0131sal t\u00fcm alt sistemlerin \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fc birbirine zorunlu olarak ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hukuk sisteminin sistem oldu\u011funa ili\u015fkin kurucu bilincin tahribat\u0131; ahlaki, dinsel ya da \u00f6rf ve adetsel olandan normatif d\u00fczlemde ayr\u0131lamaz ve e\u015f d\u00fczeyde etkililik sorunu yarat\u0131r. Karma\u015f\u0131k sistemlerin i\u015fleyi\u015fini iyi bilenler, b\u00f6ylesi bir etkililik kayb\u0131n\u0131n i\u015flevsel a\u00e7\u0131dan bir nitelik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 rahat\u00e7a saptayabilir. Velhas\u0131l, \u201cbu \u00e7\u00f6ken\u201d, b\u00fct\u00fcn ilineklerinin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda bir toplumsal ya\u015fay\u0131\u015ft\u0131r ve asl\u0131nda b\u00f6yle olmas\u0131 da iyidir. Zira bu sayede yeniden in\u015fa, ancak burjuva paradigmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n \n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ge\u00e7en yaz\u0131y\u0131 T\u00fcrkiye’nin sistematik hukuk sorununu te\u015fhis etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Saf Hukuk Kuram\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7ede yay\u0131mlanmas\u0131ndan m\u00fclhem Kelsenci bir soru ile bitirmi\u015ftim: \u00c7\u00f6ken, Anayasa de\u011fil de grundnorm olabilir mi? Bu say\u0131da, akla ilk geldi\u011finde \u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin pe\u015finden gitmek yerinde olacak, zira T\u00fcrkiye\u2019de hukuk sisteminin ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131na dair g\u00fcndelik ifadeler teorik zeminde Anayasac\u0131lar camias\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ciddi […]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[86],"tags":[],"class_list":["post-2308","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sayilar-6"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2308","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2308"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2308\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2308"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2308"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2308"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}