S\u00f6zle\u015fme serbestisi burjuva hukukunun temelidir. Bu temel, feodal hukuk d\u00fczeninin tasfiyesini ifade etti\u011finden, insanl\u0131k tarihinin de en \u00f6nemli devrimci at\u0131l\u0131mlar\u0131ndan birine kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc burjuva hukukunda bireyler, toplumsal ya\u015famdaki konumlar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z, hukuk \u00f6n\u00fcnde e\u015fit kabul edilirler. S\u00f6zle\u015fme serbestisi de i\u015fte o e\u015fit bireyler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin, ba\u015fka arac\u0131lar\u0131n m\u00fcdahalesi veya vesayeti olmaks\u0131z\u0131n, hukuk mekanizmas\u0131 d\u00e2hilinde ve hatta bizzat ayn\u0131 mekanizma taraf\u0131ndan tesis edilmesidir. Bu, belli bir dine, milliyete, soya ya da aileye mensup olmak gibi do\u011fu\u015ftan gelen imtiyazlar\u0131n ve e\u015fitsizliklerin yasalar \u00f6n\u00fcnde kald\u0131r\u0131lmas\u0131 demek oldu\u011fundan, hi\u00e7 ku\u015fkusuz \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir devrimdir. Sanayi devriminden itibaren ise bu b\u00fcy\u00fck devrim bir yandan iktisadi geli\u015fmelerin di\u011fer yandan toplumsal m\u00fccadelelerin zorlamalar\u0131yla pek \u00e7ok kez a\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015f hukuku i\u015fte o zorlamalar\u0131n eseridir. Bir di\u011fer anlat\u0131mla, s\u00f6zle\u015fme serbestisi burjuva hukukunun temeliyse, i\u015f hukuku da o temelin belki de en \u00e7ok esnetildi\u011fi hukuk dal\u0131d\u0131r. \u201c\u0130\u015f\u00e7inin korunmas\u0131\u201d ve \u201ci\u015f\u00e7i lehine yorum\u201d gibi ilkeleriyle bireysel i\u015f hukukunun, \u201csendikal \u00f6rg\u00fctlenme\u201d ve \u201ctoplu s\u00f6zle\u015fme\u201d gibi mefhumlar\u0131yla da toplu i\u015f hukukunun varl\u0131klar\u0131 dahi, serbest piyasa ko\u015fullar\u0131nda i\u015f\u00e7i ile i\u015fveren aras\u0131nda ger\u00e7ek anlamda e\u015fit bir ili\u015fkinin tesis edilemeyece\u011fini bizlere anlat\u0131r. G\u00f6reli bir sosyal e\u015fitlik ancak ve ancak burjuva hukukunun esas\u0131 esnetilerek; di\u011fer bir deyi\u015fle, d\u0131\u015far\u0131dan m\u00fcdahaleyle, s\u00f6zle\u015fme serbestisinin s\u0131n\u0131rlanarak yeniden d\u00fczenlendi\u011fi bir \u00e7al\u0131\u015fma rejimi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurulabilir. T\u00fcrkiye\u2019de, \u00f6zellikle \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkilerinin kurumsalla\u015ft\u0131\u011f\u0131 1960 sonras\u0131 d\u00f6nem i\u00e7in b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma rejiminden bahsedilebilir. Ancak i\u015f mevzuat\u0131 1960\u2019l\u0131 y\u0131llardan \u00e7ok daha erken bir d\u00f6nemde olu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu denemede i\u015fte o erken d\u00f6nem, 1909 tarihli Tatil-i E\u015fgal Kanunu ve 1936 tarihli \u0130\u015f Kanunlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere k\u0131saca de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de toplu i\u015f ili\u015fkilerine dair kayda de\u011fer ilk yasal d\u00fczenleme 1909 tarihli Tatil-i E\u015fgal Kanunu\u2019dur. B\u00f6yle bir yasal d\u00fczenlemenin sadece varl\u0131\u011f\u0131 bile, i\u00e7eri\u011fi ne olursa olsun, emek-sermaye ili\u015fkilerinin devlet kat\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirecek kadar geli\u015fti\u011fini g\u00f6sterir ve bu y\u00fczden \u00f6nemlidir. Dolay\u0131s\u0131yla yasa ne kadar liberal i\u00e7erikli olursa olsun, emek-sermaye ili\u015fkilerini yok sayan istibdat d\u00f6neminin yasaklamalar\u0131n\u0131n aksine bu kanun, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ger\u00e7e\u011finin kabul edildi\u011fini g\u00f6sterir. \u00d6te yandan Tatil-i E\u015fgal Kanunu\u2019nun, s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 sermaye lehine d\u00fczenlemelerle \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fan ve s\u00f6zle\u015fme serbestisi lehine at\u0131lm\u0131\u015f bir ad\u0131m olarak de\u011ferlendirilmesi de uygundur. \u0130\u00e7eri\u011fine gelince, yasan\u0131n \u00fc\u00e7 unsurundan mutlaka bahsetmek gerekir: \u0130lk olarak yasan\u0131n ge\u00e7inmek i\u00e7in emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc satmak zorunda olan t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 kapsamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek durumunday\u0131z. Bu yasayla ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n tamam\u0131 de\u011fil, onlar\u0131n aras\u0131ndan kamuya y\u00f6nelik hizmet veren kurulu\u015flarda \u00e7al\u0131\u015fanlar kapsam d\u00e2hiline al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kincisi, Tatil-i E\u015fgal Kanunu ile birlikte kamu hizmeti veren i\u015fletmelerde sendika kurulmas\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde yasakland\u0131\u011f\u0131ndan fiili sendika yasa\u011f\u0131 rejimi devreye girmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yasa metninde \u201ckamuya ait i\u015fletmeler\u201d de\u011fil; \u201ckamu hizmeti veren i\u015fletmeler\u201d ifadesi ge\u00e7ti\u011finden kamu hizmeti veren \u00f6zel \u015firketler de sendika yasa\u011f\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmi\u015ftir. B\u00f6yle olunca, o d\u00f6nemde yabanc\u0131 \u015firketlere ait demiryollar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin sendikala\u015fmas\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda bir ad\u0131m daha ileri gitmek suretiyle, Tatil-i E\u015fgal Kanunu\u2019nun esas itibariyle yabanc\u0131 sermayeyi rahatlatmak i\u00e7in \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmek dahi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Son olarak ise bu yasan\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda 1908 y\u0131l\u0131nda s\u00fcregelen grev dalgalar\u0131n\u0131n oldu\u011funu mutlaka not etmek gerekir. Di\u011fer bir deyi\u015fle, Abd\u00fclhamit istibdad\u0131n\u0131n devrilmesini karakterize eden \u201ch\u00fcrriyet\u201d mefhumu i\u015f\u00e7i hareketlerinde de kendini hissettirmi\u015f ve h\u00fck\u00fcmet i\u015f\u00e7i hareketlerini kontrol d\u00e2hilinde tutmak i\u00e7in s\u0131n\u0131rl\u0131 da olsa bir grev serbestisi rejimini hayata ge\u00e7irmi\u015ftir. Emek ve sermaye kesimleri aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde uzla\u015ft\u0131rma kurulu benzeri bir mekanizma olu\u015fturulmu\u015f ve grev ancak bu mekanizma arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sonu\u00e7 al\u0131namad\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fvurulan bir ara\u00e7 olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Tatil-i E\u015fgal Kanunu\u2019nun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarih olan 1909\u2019dan, Cumhuriyet d\u00f6neminin ilk i\u015f yasas\u0131 olan 3008 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunu\u2019nun kabul edildi\u011fi 1936 y\u0131l\u0131na kadar \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkileri alan\u0131n\u0131 ilgilendiren pek \u00e7ok d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n; bunlar\u0131n bireysel veya toplu i\u015f ili\u015fkilerinde b\u00fct\u00fcnc\u00fcl yasal d\u00fczenlemelere tekab\u00fcl ettikleri s\u00f6ylenemez. Tatil-i E\u015fgal Kanunu\u2019nun kapsamad\u0131\u011f\u0131 i\u015fletmelerde istihdam edilen i\u015f\u00e7ilerin \u00f6rg\u00fctlenme ili\u015fkilerini d\u00fczenleyen; sendika kurma hakk\u0131 olmayan i\u015f\u00e7ilerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n bu yasa\u011f\u0131 dernekler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla fiilen a\u015fmalar\u0131na olanak veren 1909 tarihli Cemiyetler Kanunu bunlardan biridir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, 1926 tarihli Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nda \u201cumumi mukavele\u201d ad\u0131yla ge\u00e7en toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine ili\u015fkin bir d\u00fczenlemenin yer almas\u0131, bu h\u00fck\u00fcmler 1950\u2019lere kadar uygulanmam\u0131\u015f olsa dahi, mevzuat geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n
3008 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunu\u2019nun 1936 y\u0131l\u0131nda kabul edili\u015fi, bir \u00f6nceki d\u00f6nemi karakterize eden liberal anlay\u0131\u015f\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkileri alan\u0131nda da sona eri\u015fini simgeliyordu. Cumhuriyet d\u00f6neminin bu ilk i\u015f yasas\u0131yla birlikte bireysel i\u015f ili\u015fkileri alan\u0131nda s\u00f6zle\u015fme serbestisi s\u0131n\u0131rlan\u0131yor, i\u015f hukukunun i\u015f\u00e7inin korunmas\u0131 ilkesiyle paralel d\u00fczenlemelere gidiliyordu. \u00c7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerinin, kanundaki ifadesiyle \u201cgenel bak\u0131mdan\u201d, 48 saat olarak belirlenmesi olduk\u00e7a m\u00fchim bir d\u00fczenlemeye kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Ayr\u0131ca, kad\u0131n ve \u00e7ocuk i\u015f\u00e7ilerin \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131yla ilgili koruyucu maddelere yer vermesi, fazla saatlerle \u00e7al\u0131\u015fmada i\u015f\u00e7inin muvafakatini aramas\u0131, yine fazla saatli \u00e7al\u0131\u015fma s\u00f6z konusu oldu\u011funda zaml\u0131 \u00fccret \u00f6demesi \u00f6ng\u00f6rmesi ve belki de hepsinden daha \u00f6nemli bir d\u00fczenleme olarak ilk defa k\u0131dem tazminat\u0131 hakk\u0131 getirmesiyle, 3008 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunu, bireysel i\u015f ili\u015fkileri alan\u0131nda olduk\u00e7a ileri bir d\u00fczenlemeye tekab\u00fcl etmektedir. Toplu i\u015f ili\u015fkileri alan\u0131nda ise benzer bir durumdan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Sendika \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve sendikal \u00f6rg\u00fctlenmeyle ilgili herhangi bir maddeye yer verilmeyen yasada, grev kesin bir dille yasaklanm\u0131\u015f; dahas\u0131 bu yasa\u011fa uymayanlara y\u00f6nelik para ve hapis cezalar\u0131 da \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. E\u011fer \u201c[y]ap\u0131lan grev Devlet, vil\u00e2yet veya belediye idare veya kararlar\u0131 \u00fczerinde bir tesir ve tazyik icra etmek maksad\u0131na matuf bulunuyorsa\u2026<\/em>\u201d cezalar da artt\u0131r\u0131l\u0131yordu. Ancak burada olas\u0131 bir yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmaya mahal vermemek ad\u0131na, grev i\u00e7in s\u00f6z konusu olan yasak ve cezai yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n tamam\u0131n\u0131n lokavt i\u00e7in de ge\u00e7erli oldu\u011funu belirtmek gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla 3008 say\u0131l\u0131 yasadaki bu d\u00fczenlemeleri -elbette devletin s\u0131n\u0131f karakteri tart\u0131\u015fmalar\u0131 sakl\u0131 kalmak \u00fczere- basit\u00e7e i\u015fveren lehine d\u00fczenlemeler olarak de\u011fil, d\u00f6nemin siyasal e\u011filimleriyle uyumlu bir bi\u00e7imde i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren taraflar\u0131na m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca az inisiyatif tan\u0131yan devlet\u00e7i bir anlay\u0131\u015f olarak de\u011ferlendirmek daha yerinde olacakt\u0131r. Nitekim gerek bireysel gerekse de toplu uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde yasada uzla\u015ft\u0131rma usul\u00fcne ve zorunlu tahkim uygulamas\u0131na yer verilmi\u015ftir. 3008 say\u0131l\u0131 yasayla ilgili olarak mutlaka belirtilmesi gereken bir di\u011fer husus ise yasan\u0131n kapsam\u0131yla ilgili s\u0131n\u0131rlamalard\u0131r. Yasada \u201cba\u015fka bir \u015fahs\u0131n i\u015fyerinde bedenen veyahut bedenen ve fikren \u00e7al\u0131\u015fan kimse<\/em>\u201d i\u015f\u00e7i olarak kabul edildi\u011finden, bu ibare, sadece kafa eme\u011fiyle \u00e7al\u0131\u015fan kimselerin i\u015f\u00e7i olarak kabul edilmedikleri, dolay\u0131s\u0131yla da onlar\u0131n bu kanun kapsam\u0131 d\u00e2hilinde say\u0131lamayacaklar\u0131 anlam\u0131na geliyordu. Kanun\u2019un \u201cen az on i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 icap ettiren<\/em>\u201d i\u015fyerlerinde uygulanaca\u011f\u0131na h\u00fckmeden ikinci madde ise bir di\u011fer s\u0131n\u0131rlamaya denk d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Bu maddede i\u015fveren taraf\u0131ndan gelebilecek olas\u0131 yanl\u0131\u015f bilgilendirme ve y\u00f6nlendirmelerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmek i\u00e7in \u201cen az on i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran<\/em>\u201d ibaresinin yerine \u201cen az on i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 icap ettiren<\/em>\u201d ifadesinin tercih edilmi\u015f olmas\u0131 olumlu bir geli\u015fme olsa da; 1927 Sanayi Say\u0131m\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, on ve daha fazla say\u0131da i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran i\u015fletmelerin memleket d\u00e2hilindeki toplam i\u015fletme say\u0131s\u0131na oran\u0131 % 2\u2019nin alt\u0131ndad\u0131r. Yine ayn\u0131 sonu\u00e7lara g\u00f6re bu i\u015fletmelerde istihdam edilen i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131 da toplam i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131n % 33\u2019\u00fc civar\u0131ndad\u0131r. 1927\u2019den 1936\u2019ya dokuz y\u0131ll\u0131k zaman diliminde, bu verilerin bir miktar de\u011fi\u015fti\u011fini ifade etmek yanl\u0131\u015f olmaz ve fakat Cumhuriyet\u2019in ilk i\u015f yasas\u0131n\u0131n emek\u00e7i kesimlerin kayda de\u011fer bir \u00e7o\u011funlu\u011funu kapsam d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 da mutlaka not edilmelidir.<\/p>\n 1938 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan Cemiyetler Kanunu ise s\u0131n\u0131f esas\u0131na dayanan dernek ve siyasi partilerin kurulmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde yasaklad\u0131\u011f\u0131ndan, bu kanunla birlikte h\u00e2lihaz\u0131rdaki grev yasa\u011f\u0131 rejiminin sendika yasa\u011f\u0131 rejimini de kapsayacak \u015fekilde geni\u015fledi\u011fi ifade edilebilir. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131na kadar devam edecek bu d\u00f6nem, tek parti rejiminin \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkilerini de kapsayacak bir bi\u00e7imde kurumsalla\u015ft\u0131\u011f\u0131 y\u0131llard\u0131r. Fa\u015fizmin yenilgisi, liberal-kapitalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve Bat\u0131 toplumlar\u0131ndaki keskin s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleriyle karakterize olan yeni tarihsel d\u00f6neme paralel olarak T\u00fcrkiye\u2019deki h\u00e2kim s\u0131n\u0131flar blo\u011funda burjuvazinin g\u00fc\u00e7lenmesiyle birlikte \u00e7ok partili hayata ge\u00e7ilmi\u015f; taraf olunan Bat\u0131 Bloku\u2019nun yeni \u00e7al\u0131\u015fma de\u011ferleri do\u011frultusunda i\u015f mevzuat\u0131 da yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1946\u2019da \u00f6nce Cemiyetler Kanunu\u2019nun s\u0131n\u0131f esas\u0131na dayanan \u00f6rg\u00fct kurma yasa\u011f\u0131 kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve bir y\u0131l kadar sonra da Cumhuriyet tarihinin ilk sendikalar yasas\u0131 olan \u201c\u0130\u015f\u00e7i ve \u0130\u015fveren Sendikalar\u0131 ve Sendika Birlikleri Hakk\u0131nda Kanun\u201d y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. Toplu i\u015f ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan; 1946\u2019daki yasal d\u00fczenleme sendika yasa\u011f\u0131 rejiminden sendika serbestisi rejimine, sendikalar kanununun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi ise sendika serbestisi rejiminden sendika hakk\u0131 rejimine do\u011fru bir ge\u00e7i\u015f olarak kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131labilir. Bununla birlikte, sendika hakk\u0131 rejimine ge\u00e7i\u015ften sendikal\u0131 olman\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engellerin fiilen de kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131 kesinlikle \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Sonu\u00e7 itibariyle, T\u00fcrkiye\u2019de i\u015f hukukunun tarihsel geli\u015fimi ge\u00e7 kapitalistle\u015fen di\u011fer \u00fclkelere benzer seyretmi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019de, deyim yerindeyse, bir yandan i\u015f hukuku mevzuat\u0131 olu\u015fturulurken, di\u011fer yandan da kapitalistle\u015fme ve modernle\u015fme hamleleri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015f mevzuat\u0131 yo\u011fun bir proleterle\u015fme dalgas\u0131 ba\u015flamadan, b\u00fcy\u00fck sanayi kurulu\u015flar\u0131 yayg\u0131nla\u015fmadan, sanayinin gayri safi milli h\u00e2s\u0131la i\u00e7indeki ve istihdamdaki pay\u0131 tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcne k\u0131yasla \u00e7ok gerilerdeyken ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda ge\u00e7en parametrelere g\u00f6re ifade etmek gerekirse; i\u015f hukukunun omurgas\u0131n\u0131 olu\u015fturan s\u00f6zle\u015fme serbestisinin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131, omurgas\u0131 s\u00f6zle\u015fme serbestisi olan burjuva hukukunun tesisiyle e\u015fzamanl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Kendi i\u00e7inde olduk\u00e7a \u00e7eli\u015fkili olan bu s\u00fcreci s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u0131lmak ise, uluslararas\u0131 konjonkt\u00fcr\u00fcn de imk\u00e2n tan\u0131mas\u0131yla birlikte, devlete d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu ba\u011flamda T\u00fcrkiye\u2019de i\u015f hukukunun geli\u015fimi sosyal politikaya oldu\u011fu kadar iktisadi kalk\u0131nma politikas\u0131na da konu te\u015fkil etmi\u015ftir.<\/p>\n Kaynaklar<\/strong><\/span><\/p>\n G\u00fczel, \u015eehmus; \u201cT\u00fcrkiye\u2019de i\u015f\u00e7i hareketi: 1908-1984\u201d, Kaynak Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 1996.<\/p>\n Ko\u00e7, Y\u0131ld\u0131r\u0131m; \u201cT\u00fcrkiye\u2019de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve sendikac\u0131l\u0131k hareketi tarihi\u201d, Kaynak Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2003.<\/p>\n Makal, Ahmet; \u201cT\u00fcrkiye\u2019de tek partili d\u00f6nemde \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkileri: 1920-1946\u201d, \u0130mge Kitabevi Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1999.<\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" S\u00f6zle\u015fme serbestisi burjuva hukukunun temelidir. Bu temel, feodal hukuk d\u00fczeninin tasfiyesini ifade etti\u011finden, insanl\u0131k tarihinin de en \u00f6nemli devrimci at\u0131l\u0131mlar\u0131ndan birine kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc burjuva hukukunda bireyler, toplumsal ya\u015famdaki konumlar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z, hukuk \u00f6n\u00fcnde e\u015fit kabul edilirler. S\u00f6zle\u015fme serbestisi de i\u015fte o e\u015fit bireyler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin, ba\u015fka arac\u0131lar\u0131n m\u00fcdahalesi veya vesayeti olmaks\u0131z\u0131n, hukuk mekanizmas\u0131 d\u00e2hilinde ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":90,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[133,80],"tags":[],"class_list":["post-2372","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dosya","category-sayilar-8"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2372","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/90"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2372"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2372\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}