Bu yaz\u0131n\u0131n amac\u0131; T\u00fcrkiye\u2019nin 1951 Birle\u015fmi\u015f Milletler M\u00fcltecilerin Hukuki Stat\u00fcs\u00fcne Dair Cenevre S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne taraf olmas\u0131 nedeniyle haz\u0131rlanan ve 11 Nisan 2013\u2019te Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanarak 11 Nisan 2014\u2019te y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 6458 say\u0131l\u0131 Yabanc\u0131lar ve Uluslararas\u0131 Koruma Kanunu\u2019nun be\u015f maddesi ile, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de uluslararas\u0131 koruma ihtiyac\u0131 i\u00e7indeki m\u00fcltecilere y\u00f6nelik uygulamalar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Maddeler bir m\u00fcltecinin ilk olarak T\u00fcrkiye\u2019ye giri\u015finden, uluslararas\u0131 koruma prosed\u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u015fletili\u015fi ve nihayet hakk\u0131nda stat\u00fc ya da s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131 verili\u015fine do\u011fru bir s\u00fcre\u00e7 izleyecek ve Kanun\u2019un sistemati\u011fi de g\u00f6zetilecek \u015fekilde se\u00e7ilecektir.<\/p>\n
1- 4. madde: Geri g\u00f6ndermeme ilkesi<\/strong><\/span><\/p>\n \u0130lk kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan madde \u201cgeri g\u00f6nderme yasa\u011f\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 4. maddedir. S\u00f6z konusu madde uluslararas\u0131 hukukta \u201cnon-refoulement\u201d olarak ge\u00e7en geri g\u00f6ndermeme ilkesine uygun ve yine uluslararas\u0131 metinlerin bir\u00e7o\u011funda d\u00fczenlendi\u011fi gibi a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015ftir[i]<\/a>:<\/p>\n \u201cBu Kanun kapsam\u0131ndaki hi\u00e7 kimse, i\u015fkenceye, insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 ya da onur k\u0131r\u0131c\u0131 ceza veya muameleye tabi tutulaca\u011f\u0131 veya \u0131rk\u0131, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi fikirleri dolay\u0131s\u0131yla hayat\u0131n\u0131n veya h\u00fcrriyetinin tehdit alt\u0131nda bulunaca\u011f\u0131 bir yere g\u00f6nderilemez.\u201d<\/em><\/p>\n Madde uluslararas\u0131 metinlere uygun olmakla birlikte, \u00f6zellikle Suriyeli m\u00fcltecilerin de artmas\u0131yla Yunanistan gibi Avrupa \u00fclkelerinin de uygulad\u0131\u011f\u0131 bir y\u00f6ntem olan \u201cgeri-itme\u201d (toplu \u015fekilde s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etme) i\u015flemi yo\u011fun olarak uygulanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ki\u015fileri geri g\u00f6nderme derdinden kurtulmak amac\u0131yla hen\u00fcz s\u0131n\u0131rda uluslararas\u0131 koruma ba\u015fvurusu yapmak istedi\u011fini s\u00f6yleyen m\u00fcltecilerin talepleri dikkate al\u0131nmayarak \u00fclkeye giri\u015fleri engellenmekte, hatta silahl\u0131 tehditler ile ki\u015filerin s\u0131n\u0131rdan uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 belirtilmektedir. S\u0131n\u0131r\u0131 ge\u00e7menin ard\u0131ndan hala s\u0131n\u0131ra yak\u0131n b\u00f6lgelerde bulunan ki\u015filerin de haklar\u0131nda hi\u00e7bir i\u015flem yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n di\u011fer taraf\u0131na b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da bilinmektedir.<\/p>\n Suriyelilere zaten hukuken de kapat\u0131lm\u0131\u015f bulunan uluslararas\u0131 koruma prosed\u00fcr\u00fcn\u00fcn yerine getirilen Ge\u00e7ici Koruma Prosed\u00fcr\u00fc\u2019nde de durum benzerdir. Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 2016\/17 \u0130nsan Haklar\u0131n\u0131n Durumu raporunda; \u201cY\u0131l\u0131n ilk aylar\u0131nda T\u00fcrkiye g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri Suriyelileri kitleler halinde zorla geri g\u00f6nderdi. Bununla birlikte Suriye\u2019ye hukuksuz \u015fekilde geri itme vakalar\u0131 ve korumaya ihtiyac\u0131 olan ki\u015filerin T\u00fcrkiye g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri\u00a0taraf\u0131ndan \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan ya da \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olmayan \u015fekilde vurulduklar\u0131 vakalar ya\u015fand\u0131.\u201d<\/em> \u015feklinde bir a\u00e7\u0131klama ile bu duruma yer verilmi\u015ftir[ii]<\/a>.<\/p>\n 2- 8. madde: \u00dclkeye yasal yollardan giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 d\u00fczenleyen maddeler uluslararas\u0131 koruma prosed\u00fcr\u00fcn\u00fc engelleyecek \u015fekilde yorumlanamaz\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n Kanunun \u201culuslararas\u0131 koruma ba\u015fvurusuna ili\u015fkin uygulama\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 8. maddesine g\u00f6re;<\/p>\n \u201c5 inci, 6 nc\u0131 ve 7 nci maddelerde yer alan \u015fartlar, uluslararas\u0131 koruma ba\u015fvurusu yapmay\u0131 engelleyici \u015fekilde yorumlanamaz ve uygulanamaz.\u201d<\/em><\/p>\n Kanun\u2019un 5. 6. ve 7. maddelerinin tamam\u0131na yer verilemeyecek olmakla birlikte, bu maddeler genel olarak yabanc\u0131lar\u0131n \u00fclkeye giri\u015f i\u00e7in sahip olmas\u0131 gereken belgeleri ve aksi halde \u00fclkeye giri\u015f yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenlemektedir. Ancak 8. maddede a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtildi\u011fi \u00fczere, bu maddeler koruma prosed\u00fcr\u00fcnden yararlanmak isteyen ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan hak engelleyecek nitelikte yorumlanamaz. Zaten \u00fclkesinden bir zul\u00fcm tehlikesi alt\u0131nda ka\u00e7an m\u00fclteciler genellikle pasaport ya da kimlik alma \u015fans\u0131 elde edememekte ya da alm\u0131\u015f olsalar dahi bu belgeleri ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan imha edilebilmektedir. Ancak bu madde de amac\u0131na ayk\u0131r\u0131 olarak g\u00f6z ard\u0131 edilmektedir. Yukar\u0131da bahsedildi\u011fi \u00fczere ki\u015filerin uluslararas\u0131 koruma talepleri dikkate al\u0131nmamakta ve yasad\u0131\u015f\u0131 yollardan \u00fclkeye girdikleri gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmektedirler. Cumhuriyet gazetesine \u201cA\u015fkale\u2019de yine insanl\u0131k dram\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile haber olan 29 Mart 2016 tarihli haberde\u00a0Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn T\u00fcrkiye Ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Andrew Gardner\u2019\u0131n \u015fu s\u00f6zlerine yer verilmi\u015ftir: \u201cGeri G\u00f6nderme Merkezleri\u2019nde ya\u015fananlardan hepimiz haberdar\u0131z. A\u015fkale\u2019de tutulanlar\u0131n avukatlarla g\u00f6r\u00fc\u015fme \u015fans\u0131 yok, aralar\u0131nda zorla k\u00e2\u011f\u0131tlar imzalat\u0131larak s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilenler var. Ge\u00e7en hafta 30 tane Afgan m\u00fclteci bizimle ileti\u015fime ge\u00e7ti. \u0130ltica i\u00e7in ba\u015fvurmalar\u0131na izin verilmemi\u015f, polisler onlar\u0131 u\u00e7a\u011fa bindirip K\u00e2bil\u2019e g\u00f6nderdiler. Burada benzer bir durum var. Irak en fazla m\u00fclteci ak\u0131n\u0131 olan yerlerden biri. Ya\u015fananlar kayg\u0131 uyand\u0131r\u0131c\u0131\u201d[iii]<\/strong><\/a>.<\/em>\u00a0Bir \u015fekilde hava yolu ile gelmeleri durumunda m\u00fcltecilerin yine g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan transit b\u00f6lgelerden giri\u015fleri engellenmekte ve taleplerine y\u00f6nelik bir i\u015flem yap\u0131lmamakta, m\u00fclteciler genelde men\u015fei \u00fclkelerine, o m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse geldikleri \u00fclkeye geri g\u00f6nderilmektedirler.<\/p>\n 3- 53. madde: S\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etme karar\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n Kanun\u2019un 53. maddesi \u00fc\u00e7 f\u0131kra halinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Uzunlu\u011fu sebebiyle tamam\u0131na yer verilmeyecek olmakla birlikte, verilen s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 kararlar\u0131n\u0131n ki\u015fiye, avukat\u0131na ya da yasal temsilcisine tebli\u011f edilmesi gerekti\u011fi, avukat\u0131 yoksa sonu\u00e7lar\u0131 ve itiraz yollar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gerekti\u011fi, itiraz s\u00fcresi ve mercii, mahkemenin karar verme s\u00fcresi ile dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 durumunda s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctmesinin kendili\u011finden duraca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ancak 03.10.2016 tarihli ve 676 say\u0131l\u0131 KHK\u2019nin 35 inci maddesiyle yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik ile \u201cs\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etme karar\u0131 al\u0131nacaklar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 54. maddenin b, d, k maddelerine dayanan s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 kararlar\u0131nda dava a\u00e7\u0131lsa dahi i\u015flemin durmayaca\u011f\u0131, her a\u015famada s\u0131n\u0131r i\u015flemi uygulanabilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n \u00d6ncellikle kararlar\u0131n ki\u015filere anlayacaklar\u0131 \u015fekilde ve dilde \u00e7evrildi\u011fi nadiren g\u00f6r\u00fclmekte, genellikle m\u00fcltecilere imzalat\u0131lan belgelerin haftan\u0131n belirli g\u00fcnlerinde gelen terc\u00fcmanlara sonradan imzalat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenmektedir. Pek \u00e7ok m\u00fclteci kendilerine yap\u0131lan tebligatlar\u0131 hi\u00e7 anlamaks\u0131z\u0131n ve genellikle bask\u0131ya dayanamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in imzalamaktad\u0131r.<\/p>\n S\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131na itiraz amac\u0131yla idare mahkemesinde a\u00e7\u0131lan davalara s\u00fcresi i\u00e7inde yan\u0131t almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. M\u00fclteciler hakk\u0131nda s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131 al\u0131n\u0131rken genellikle ka\u00e7ma ve kaybolma riski bulundu\u011fu gerek\u00e7esiyle idari g\u00f6zetim karar\u0131 da verilmektedir. \u0130dari g\u00f6zetim merkezi ad\u0131 verilen merkezlere g\u00f6nderilen yabanc\u0131lar bask\u0131yla ya da k\u00f6t\u00fc \u015fartlara dayanamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00fclkelerine g\u00f6n\u00fcll\u00fc geri d\u00f6nmek istediklerine ili\u015fkin belgeler imzalamak zorunda b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. Yani idare i\u00e7in getirilen s\u00fcrelere riayet edilmemesinin yasal bir sonucu olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bu s\u00fcreler uzat\u0131larak bir y\u0131ld\u0131rma politikas\u0131 haline getirilmi\u015ftir.<\/p>\n Zaten dramatik olan s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 konusu, T\u00fcrkiyeliler \u00fczerindeki etkisi bol bol konu\u015fulan, ancak m\u00fcltecilere olan etkilerine neredeyse hi\u00e7 yer verilmeyen KHK\u2019ler ile temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri hi\u00e7e sayan bir hal alm\u0131\u015ft\u0131r. Yukar\u0131da da \u00e7ok k\u0131sa bahsi ge\u00e7en de\u011fi\u015fiklik sonras\u0131 Kanun\u2019un 54. maddesinin b, d ve k bentleri kapsam\u0131nda al\u0131nan s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 i\u015flemlerinin itiraza konu edilse dahi y\u00fcr\u00fctmesinin kendili\u011finden durmayaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu bentler \u201ckamu g\u00fcvenli\u011fi\u201d, \u201ckamu d\u00fczeni\u201d gibi olduk\u00e7a soyut kavramlar\u0131 ve neye g\u00f6re tespit edilece\u011fi belli olmayan \u201cter\u00f6r\u201d kavram\u0131n\u0131 bir neden olarak i\u015faret etmi\u015f durumdad\u0131r. S\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 i\u015fleminin y\u00fcr\u00fctmesinin davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131yla birlikte durmamas\u0131 ve idare mahkemesinin y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 taleplerine ivedi yan\u0131t vermemesi sebebiyle, Anayasa Mahkemesi\u2019ne tedbir talepli bireysel ba\u015fvuru yolu d\u0131\u015f\u0131nda bir yol kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Hal b\u00f6yle olunca savunmay\u0131 aradan \u00e7\u0131karma kast\u0131yla son d\u00f6nemde al\u0131nan s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 kararlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda, bu bentler neden olarak g\u00f6sterilmekte ve zorla geri g\u00f6ndermeler h\u0131zland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Eskiden saat 5\u2019ten sonra \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00fczel olan memurluk mesle\u011fi art\u0131k s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 i\u015flemleri mahkemeye ta\u015f\u0131nmadan yap\u0131labilsin diye gece mesailerine kal\u0131nan bir meslek olmu\u015ftur. B\u00f6ylece kamuoyunun, \u00f6zellikle sosyal medya yoluyla, g\u00fcndemine d\u00fc\u015fen s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 haberlerini duymak m\u00fcmk\u00fcn hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n 20 Nisan 2017\u2019de Denizli\u2019de 2 trans kad\u0131n m\u00fclteci sabah 6 u\u00e7a\u011f\u0131 ile apar topar s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Avukatlar\u0131n Anayasa Mahkemesi\u2019nin mesai saatleri d\u0131\u015f\u0131nda kapal\u0131 olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvuru yapma f\u0131rsat\u0131 bulamad\u0131\u011f\u0131 olayda LGBT\u0130Q+ ve destek\u00e7ileri taraf\u0131ndan sosyal medya bask\u0131s\u0131 h\u0131zla kurulabildi\u011fi i\u00e7in s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etme i\u015flemi yap\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ancak bu tepkinin etkisiz kald\u0131\u011f\u0131 ya da bu gibi topluluklar ile ileti\u015fime ge\u00e7emeyen bir\u00e7ok m\u00fcltecinin s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edildi\u011fi biliniyor[iv]<\/a>. 21 May\u0131s 2017\u2019de aileleri taraf\u0131ndan \u015fiddet ve bask\u0131 g\u00f6ren, ailelerinin haklar\u0131nda ter\u00f6rle ba\u011flant\u0131l\u0131 olduklar\u0131 gibi yalan bilgiler verdi\u011fi Suudi Arabistanl\u0131 Aswaq ve Areej isimli k\u0131z karde\u015fler T\u00fcrkiye\u2019ye s\u0131\u011f\u0131nma amac\u0131yla geldiler. \u00c7ektikleri videoyu sosyal medyada payla\u015fan karde\u015fler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir kampanya ba\u015flat\u0131ld\u0131. Farkl\u0131 \u00fclkelerden destek alan kampanya[v]<\/a> giderek b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f olsa da iki kad\u0131n, avukatlar\u0131 taraf\u0131ndan i\u015flem yap\u0131lmas\u0131 beklenmeksizin, kamu g\u00fcvenli\u011fi gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edildiler. S\u0131\u011f\u0131nma haberleri art\u0131k g\u00fcven sarsan T\u00fcrk medyas\u0131na yans\u0131m\u0131\u015f olsa da[vi]<\/a>, s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edildiklerine ili\u015fkin haber bulmak neredeyse imk\u00e2ns\u0131z.<\/p>\n Ayr\u0131ca Milletvekili Bedia \u00d6zg\u00f6k\u00e7e Ertan D\u00fcnya M\u00fclteci G\u00fcn\u00fc\u2019nde bir a\u00e7\u0131klama yaparak, \u201cYakla\u015f\u0131k 3 hafta \u00f6nce Van Geri G\u00f6nderme Merkezi\u2019nde tutulan \u00e7o\u011fu gen\u00e7 ya\u015ftaki erkeklerden olu\u015fan aralar\u0131nda Irakl\u0131 ve Suriyelilerin oldu\u011fu yakla\u015f\u0131k 350 ki\u015fi bir gece Hatay \u00fczerinden s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmi\u015flerdir ve ak\u0131betleri bilinmemektedir.\u201d<\/em>\u00a0 dedi[vii]<\/a>.<\/p>\n Bahsedilen i\u015flemler 1. ba\u015fl\u0131kta ele al\u0131nan geri g\u00f6ndermeme ilkesine de a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n 4- 57. madde: S\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131 alma s\u00fcreci<\/span><\/strong><\/p>\n Kanun\u2019un 57. maddesi gere\u011fince;<\/p>\n \u201c54\u2019\u00fcnc\u00fc madde kapsam\u0131ndaki yabanc\u0131lar, kolluk taraf\u0131ndan yakalanmalar\u0131 h\u00e2linde, haklar\u0131nda karar verilmek \u00fczere derh\u00e2l valili\u011fe bildirilir. Bu ki\u015filerden, s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etme karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi de\u011ferlendirilenler hakk\u0131nda, s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etme karar\u0131 valilik taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131r. De\u011ferlendirme ve karar s\u00fcresi k\u0131rk sekiz saati ge\u00e7emez.<\/em><\/p>\n Hakk\u0131nda s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etme karar\u0131 al\u0131nanlardan; ka\u00e7ma ve kaybolma riski bulunan, T\u00fcrkiye\u2019ye giri\u015f veya \u00e7\u0131k\u0131\u015f kurallar\u0131n\u0131 ihlal eden, sahte ya da as\u0131ls\u0131z belge kullanan, kabul edilebilir bir mazereti olmaks\u0131z\u0131n T\u00fcrkiye\u2019den \u00e7\u0131kmalar\u0131 i\u00e7in tan\u0131nan s\u00fcrede \u00e7\u0131kmayan, kamu d\u00fczeni, kamu g\u00fcvenli\u011fi veya kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehdit olu\u015fturanlar hakk\u0131nda valilik taraf\u0131ndan idari g\u00f6zetim karar\u0131 al\u0131n\u0131r. Hakk\u0131nda idari g\u00f6zetim karar\u0131 al\u0131nan yabanc\u0131lar, yakalamay\u0131 yapan kolluk birimince geri g\u00f6nderme merkezlerine k\u0131rk sekiz saat i\u00e7inde g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/em><\/p>\n Kanun\u2019a g\u00f6re hakk\u0131nda s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 almas\u0131 gerekti\u011fi de\u011ferlendirilen ki\u015filerle ilgili de\u011ferlendirmenin 48 saat i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Bu de\u011ferlendirme ile birlikte ki\u015fi, (1) \u00fclkeyi terke davet karar\u0131 tebli\u011f edilerek serbest b\u0131rak\u0131lma ya da (2) ka\u00e7ma, kaybolma gibi riskler oldu\u011fu de\u011ferlendirilir ise idari g\u00f6zetim karar\u0131 verilerek 48 saat i\u00e7inde geri g\u00f6nderme merkezlerine (kanunda idari g\u00f6zetim merkezi olarak belirtilmi\u015f olsa da \u015fu an yeni g\u00f6\u00e7 politikas\u0131 ile birlikte ki\u015filerin s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmesi i\u00e7in i\u015flemlerin y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc geri g\u00f6nderme merkezleri olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.) sevk edilmelidir.<\/p>\n Tabi ki idare i\u00e7in kanunda \u00f6n g\u00f6r\u00fclen s\u00fcreler hi\u00e7e say\u0131lmakta ve ki\u015filer hakk\u0131nda de\u011ferlendirmeler genellikle yo\u011funluk ya da geri g\u00f6nderme merkezlerinin dolulu\u011fu nedeniyle g\u00fcnlerce s\u00fcrmektedir. Bu kapsamda kolluk kuvvetlerince yakalanan m\u00fclteciler 1 aya kadar uzayan s\u00fcrelerle haklar\u0131nda idari ya da cezai bir karar bulunmaks\u0131z\u0131n karakollarda h\u00fcrriyetlerinden al\u0131koyulmaktad\u0131rlar.<\/p>\n 5- 59 .madde: \u0130dari g\u00f6zetim merkezlerinde -yeni kullan\u0131m\u0131 ile geri g\u00f6nderme merkezlerinde- sa\u011flanmas\u0131 gereken hizmetler\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n Burcu Karaka\u015f\u2019\u0131n 20 Haziran 2017 tarihli haberinde idari g\u00f6zetim alt\u0131nda tutulan \u0130ranl\u0131 bir m\u00fcltecinin \u015fu s\u00f6zlerine yer verilmi\u015ftir: \u201c\u00c7ok kavga oluyordu k\u0131zlar aras\u0131nda. Kamera olmayan yerlerde d\u00f6v\u00fcyorlar. Bir arkada\u015f\u0131m da, ben de d\u00f6v\u00fcld\u00fck. Problem olunca \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fcyor, \u2018Tek odaya atar\u0131z\u2019 diye tehdit ediyorlard\u0131. Avukat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00e7ok bekletiyorlar. Yak\u0131n akrabam yoktu, arkada\u015f da g\u00f6stermiyorlar. Yemekler \u00e7ok k\u00f6t\u00fc. 15 ki\u015fi bir banyo kullan\u0131yorsun. S\u0131cak suyun belli saati var. Odalar temiz de\u011fil. \u00c7ok k\u00f6t\u00fc davran\u0131yorlar, insan gibi davranm\u0131yorlar. Bir daha oraya d\u00fc\u015fmek istemiyorum.\u201d[viii]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019ne bir\u00e7ok kez konu olan Kumkap\u0131 Geri G\u00f6nderme Merkezi\u2019ndeki ko\u015fullar dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye defalarca i\u015fkence ve k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve g\u00fcvenlik hakk\u0131, etkili ba\u015fvuru hakk\u0131 maddelerini ihlalden tazminat \u00f6demeye mahk\u00fbm edilmi\u015ftir. Kararlarda 40 metre karelik odalardaki 15 yata\u011f\u0131n 45 ki\u015fi taraf\u0131ndan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olarak kulland\u0131\u011f\u0131, ki\u015filerin a\u00e7\u0131k havaya \u00e7\u0131kar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gibi muamelelere yer verilmi\u015ftir[ix]<\/a>. Ad\u0131 ge\u00e7en geri g\u00f6nderme merkezinde tutulan yabanc\u0131lar son olarak merkezi yakarak firar etmi\u015f ve merkez kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n May\u0131s 2017\u2019de \u0130zmir\u2019de bulunan Harmandal\u0131 Geri G\u00f6nderme Merkezi yak\u0131nlar\u0131nda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe giden bir vatanda\u015f\u0131n merkezden gelen \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 videoya alarak payla\u015fmas\u0131 ile ko\u015fullar konusunda bir geli\u015fme olmad\u0131\u011f\u0131 da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fanan olaya ili\u015fkin videoda m\u00fcltecilerin pencerelerden uzanan elleri ve \u2018yard\u0131m edin\u2019, \u2018yemek\u2019, \u2018buras\u0131 Guantanamo\u2019 \u015feklindeki yard\u0131m \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 duyulmaktad\u0131r. Meclis g\u00fcndemine de getirilen olaya ili\u015fkin kamuoyuna yap\u0131lan bir a\u00e7\u0131klama ise hen\u00fcz bulunmamaktad\u0131r[x]<\/a>.<\/p>\n T\u00fcm bu hukuksuzluklar\u0131n ortas\u0131nda elbette hak arama m\u00fccadelesinin de \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmektedir. Bir\u00e7ok idari g\u00f6zetim merkezinde, geri g\u00f6nderme merkezlerinde tutulan yabanc\u0131lar ile avukat g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri i\u00e7in vekalet istenmekte, vekalet i\u00e7in gerekli ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmeye ise izin verilmeyerek avukata eri\u015fim hakk\u0131 engellenmektedir. Bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fc\u015fme sa\u011flanabilen idari g\u00f6zetim merkezlerinde ise farkl\u0131 ve k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 uygulamalara rastlanmaktad\u0131r. G\u00f6r\u00fc\u015fmelerin g\u00f6revliler taraf\u0131ndan dinlenmesi, \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrelerle k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 gibi uygulamalar ile kar\u015f\u0131la\u015fan farkl\u0131 sivil toplum kurulu\u015fu ve derneklerin avukatlar\u0131 taraf\u0131ndan bir\u00e7ok bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak yap\u0131lan d\u00fczenlemeler ile uygulama aras\u0131ndaki u\u00e7urum bir g\u00fcn asla hesab\u0131n\u0131 veremeyece\u011fimiz boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. M\u00fcltecileri en ba\u015f\u0131ndan beri Avrupa\u2019y\u0131 tehdit etme arac\u0131 olarak kullanan, hak sahipleri de\u011fil; birer \u201cmisafir\u201d olarak g\u00f6ren, halk\u0131n\u0131 da bu tutumla \u201cbulduklar\u0131n\u0131 yesinler o zaman\u201d noktas\u0131nda nefrete s\u00fcr\u00fckleyen h\u00fck\u00fcmetin tutumuna bakarak bu u\u00e7urumun giderek b\u00fcy\u00fcyece\u011fi a\u015fik\u00e2r. M\u00fcltecileri dilenen, yan gelip yatarak vergilerimizi yiyenler olarak de\u011fil; direnen, hak m\u00fccadelesinin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6ren kar\u015f\u0131 hareketin de ayn\u0131 h\u0131zla b\u00fcy\u00fcmesi umuduyla…<\/p>\n [i]<\/a> \u00d6rne\u011fin; M\u00fcltecilerin Hukuki Stat\u00fcs\u00fcne \u0130li\u015fkin 1951 Cenevre S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 33. maddesi \u201cHi\u00e7bir\u00a0Taraf\u00a0Devlet,\u00a0bir\u00a0m\u00fclteciyi,\u00a0\u0131rk\u0131,\u00a0dini, t\u00e2biiyeti,\u00a0belli bir sosyal gruba mensubiyeti veya siyasi fikirleri dolay\u0131s\u0131yla hayat\u0131 ya da \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tehdit alt\u0131nda olacak \u00fclkelerin s\u0131n\u0131rlar\u0131na, her ne \u015fekilde olursa olsun geri g\u00f6ndermeyecek veya iade etmeyecektir.\u201d \u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n [ii]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0https:\/\/www.amnesty.org\/download\/Documents\/POL1048002017TURKISH.PDF<\/a><\/p>\n [iii]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0http:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/haber\/turkiye\/506690\/Askale_de_yine_insanlik_drami.html<\/a><\/p>\n [iv]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 https:\/\/www.evrensel.net\/haber\/316720\/denizlide-multecileri-geri-gonderme-islemi-simdilik-durdu<\/a><\/p>\n [v]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0https:\/\/femen.org\/save-ashwaq-and-areej\/<\/a> ,<\/p>\n [vi]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0http:\/\/www.cnnturk.com\/dunya\/olum-korkusu-nedeniyle-turkiyeye-sigindilar<\/a><\/p>\n [vii]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0http:\/\/www.hdp.org.tr\/tr\/guncel\/haberler\/ertan-khk-ile-multecilik-hukukundaki-en-temel-ilkeler-lagvedilmis\/10521<\/a><\/p>\n [viii]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0https:\/\/journo.com.tr\/geri-gonderme-merkezleri<\/a><\/p>\n [ix]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00d6rnek olarak http:\/\/hudoc.echr.coe.int\/eng#{“itemid”:[“001-153051”]}<\/a> linkinde bulunan Yarashovan \u2013 T\u00fcrkiye karar\u0131 incelenebilir.<\/p>\n [x]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0http:\/\/chp.org.tr\/Haberler\/4\/bakan-harmandali-geri-gonderme-merkezinde-neler-oluyor-58885.aspx<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bu yaz\u0131n\u0131n amac\u0131; T\u00fcrkiye\u2019nin 1951 Birle\u015fmi\u015f Milletler M\u00fcltecilerin Hukuki Stat\u00fcs\u00fcne Dair Cenevre S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne taraf olmas\u0131 nedeniyle haz\u0131rlanan ve 11 Nisan 2013\u2019te Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanarak 11 Nisan 2014\u2019te y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 6458 say\u0131l\u0131 Yabanc\u0131lar ve Uluslararas\u0131 Koruma Kanunu\u2019nun be\u015f maddesi ile, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de uluslararas\u0131 koruma ihtiyac\u0131 i\u00e7indeki m\u00fcltecilere y\u00f6nelik uygulamalar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Maddeler bir m\u00fcltecinin ilk olarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":94,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[],"class_list":["post-2385","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sayilar-8"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2385","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/94"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2385"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2385\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n