N\u00e2z\u0131m Hikmet \u015fairli\u011fi, siyasi ve \u00f6zel ya\u015fam\u0131 ile bilinen ve bunlar \u00fczerine onlarca kitap yaz\u0131lan e\u015fsiz bir yazard\u0131r. Ancak yazar\u0131n \u201coyunlar\u0131\u201d s\u00f6z konusu oldu\u011funda di\u011fer alanlarda oldu\u011fu gibi inceleme\/ara\u015ft\u0131rma\/an\u0131 kitap ve yaz\u0131lar\u0131n\u0131n\/\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n pek zengin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. Bununla beraber birka\u00e7 oyunu d\u0131\u015f\u0131ndaki oyunlar\u0131 da pek sahnelenmemektedir. Bunda T\u00fcrkiye\u2019de tiyatronun ve genel anlamda sanat\u0131n geldi\u011fi yerin ve imk\u00e2ns\u0131zl\u0131klar ile engellemelerin de b\u00fcy\u00fck pay\u0131 bulundu\u011funu da g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir.<\/p>\n
Oysa N\u00e2z\u0131m Hikmet\u2019in oyunlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u015fiirde oldu\u011fu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir duygu yo\u011funlu\u011fu, kar\u015f\u0131tl\u0131klar \u00fczerinden anlat\u0131m, toplumsalc\u0131l\u0131k ve karakter yaratma yetene\u011fi g\u00f6rmekteyiz. Kendi yaz\u0131n\u0131n\u0131 Shakespeare, Gogol, \u00c7ehov tiyatrosunun ba\u015far\u0131 d\u00fczeyine bakarak de\u011ferlendiren N\u00e2z\u0131m, bu nedenle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc derece bir dram yazar\u0131ndan daha y\u00fckseklere \u00e7\u0131kamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtse de \u00e7arp\u0131c\u0131 toplumsal konular\u0131 i\u015flemek i\u00e7in yarat\u0131c\u0131 sanatsal teknikler kullanm\u0131\u015f ve Meyerhold\u2019un miras\u0131ndan esinlenerek, geleneksel T\u00fcrk motiflerini modern siyasete uygulam\u0131\u015f bir yazar olarak de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n
Prof. Dr. Sevda \u015eener\u2019e g\u00f6re \u201c\u2026 Sanat\u0131n\u0131n itici g\u00fcc\u00fc toplumsal sorumluluk duygusu olan N\u00e2z\u0131m Hikmet\u2019in tiyatrosunun ana \u00f6zelli\u011fi ger\u00e7ek\u00e7i ve ileti a\u011f\u0131rl\u0131k olmas\u0131d\u0131r. N\u00e2z\u0131m konular\u0131n\u0131 genellikle g\u00fcnl\u00fck hayattan al\u0131r, kutsal kitaplardan, masallardan, s\u00f6ylencelerden ald\u0131\u011f\u0131 konular\u0131 da g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n ger\u00e7ekleri ba\u011flam\u0131nda ve ya\u015fanmakta olan toplum sorunlar\u0131n\u0131 i\u00e7erecek bi\u00e7imde i\u015fler.<\/em> N\u00e2z\u0131m Hikmet i\u00e7in tiyatro, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplum, aras\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 insanlar hakk\u0131nda s\u00f6ylemek zorunlulu\u011funu duydu\u011fu \u015feyleri ya\u015fant\u0131ya \u00e7evirerek iletebilece\u011fi uygun bir alan olmu\u015ftur. Bu nedenle, konular\u0131n\u0131 ve oyun ki\u015filerini se\u00e7erken, olaylar\u0131 kurgularken, mesaj\u0131n do\u011fru anla\u015f\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, metin yaz\u0131m\u0131na ve sahne olanaklar\u0131na ili\u015fkin b\u00fct\u00fcn teknik olanaklar\u0131 bu yolda seferber etmi\u015ftir\u2026\u201d<\/em> [1]<\/a><\/p>\n N\u00e2z\u0131m Hikmet\u2019in Tiyatrosu aslen Sovyetler Birli\u011fi k\u00f6kenlidir, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc s\u00f6yleyecek olursak, N\u00e2z\u0131m\u2019\u0131n tiyatro sevdas\u0131 Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne gidi\u015fi ile alevlenmi\u015ftir. N\u00e2z\u0131m toplamda 18 y\u0131l Moskova\u2019da ya\u015far, ilk kez 1921 y\u0131l\u0131nda yani 19 ya\u015f\u0131nda Moskova\u2019ya gelir ve Do\u011fu Emek\u00e7ileri Kom\u00fcnist \u00dcniversitesi\u2019ne kay\u0131t olur.<\/p>\n \u201cBen, Stanislavski’nin, Meyerhold’un, Vahtangof’un Tairof’un ellerinden taze \u00e7\u0131km\u0131\u015f, duman\u0131 \u00fcst\u00fcnde buram buram hayat, devrim, g\u00fczellik, kahramanl\u0131k, iyilik, ak\u0131l, zek\u00e2 kokan oyunlar seyrettim. Ben 922’de MHAT’ta (9) “Ayaktak\u0131m\u0131 Aras\u0131nda”y\u0131 (10), ben Meyerhold’ta “Traelkin’in \u00d6l\u00fcm\u00fc”n\u00fc (11), “F\u0131rt\u0131na”y\u0131 (12) “M\u00fcfetti\u015f”i (13), ben Kamerni’de “Fedra”y\u0131 (14), ben Vahtangof’ta “Turandot”u (15), seyretmi\u015f adam\u0131m… B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 seyredersin de donmu\u015f, hareketsiz sanat anlay\u0131\u015f\u0131n alt\u00fcst olmaz m\u0131? Kar\u015f\u0131nda birbirinden geni\u015f ufuklar a\u00e7\u0131lmaz m\u0131? Halk\u0131n i\u00e7in, halklar i\u00e7in, insan i\u00e7in umutlu, ayd\u0131nl\u0131k, ileriye, hakl\u0131ya, do\u011fruya, g\u00fczele, h\u00fcrriyete, karde\u015fli\u011fe \u00e7a\u011f\u0131ran eserler yazmak i\u00e7in yan\u0131p tutu\u015fmaz m\u0131s\u0131n? Benim de ba\u015f\u0131ma ayn\u0131 \u015fey geldi.\u201d <\/em>(N\u00e2z\u0131m Hikmet, Oyunlar\u0131m \u00dcst\u00fcne)<\/p>\n N\u00e2z\u0131m Hikmet\u2019in \u0130stanbul\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ile ara verdi\u011fi tiyatro sevdas\u0131 Sovyetler\u2019e geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ile yeni bir boyut kazan\u0131r.\u00a0 Tiyatroda yeni y\u00f6ntemler aray\u0131\u015f\u0131nda olan N\u00e2z\u0131m, yak\u0131n dostu ve Meyerhold\u2019un \u00f6\u011frencisi Nikolay Ekk ile birlikte 1925 y\u0131l\u0131nda METLA Tiyatro Arteli\u2019ni (Moskova Lenin Birle\u015fik Tiyatro Arteli[2]<\/a>) kurar. Bir k\u0131z\u0131l diskin \u00fcst\u00fcnde uzun sapl\u0131 \u00e7al\u0131 s\u00fcp\u00fcrgesi bulunan bir afi\u015f ile kurulan METLA\u2019y\u0131 kurmaktaki ama\u00e7lar\u0131n\u0131n, izleyicilerinin kafas\u0131nda olu\u015fan ve \u00e7a\u011fda\u015f insana adeta s\u00fcl\u00fck gibi yap\u0131\u015fan devrim \u00f6ncesi d\u00f6neme ili\u015fkin, toplumsal ve bireysel ya\u015famla ba\u011flant\u0131l\u0131 \u201cfeti\u015fleri\u201d silip s\u00fcp\u00fcrmek oldu\u011funu belirtirler. D\u0131\u015f ya\u015famda art\u0131k sava\u015f\u0131 kazanm\u0131\u015f olan proletaryan\u0131n bilincini uyand\u0131racak pek \u00e7ok sorunun sahneden sorulmas\u0131n\u0131n zaman\u0131 geldi\u011fini s\u00f6ylerler.[3]<\/a><\/p>\n N\u00e2z\u0131m\u2019\u0131n kendisi de METLA i\u00e7in daha sonra \u015f\u00f6yle diyecektir: \u201cS\u00fcp\u00fcrgemiz, bir yandan g\u00fcnl\u00fck hayatta ve insanlar\u0131n kafas\u0131nda ve y\u00f6resindeki burjuva, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva ve derebeylik kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc s\u00fcp\u00fcrecek \u00f6te yandan, bu kal\u0131nt\u0131lar\u0131 bilerek bilmeyerek koruduklar\u0131n\u0131 iddia etti\u011fimiz tiyatrolardan Moskova’y\u0131 temizleyecek.\u201d<\/em>[4]<\/a><\/p>\n Bir adalet hik\u00e2yesi: Yusuf ile Menofis<\/strong><\/span><\/p>\n \u015eiirde oldu\u011fu kadar oyunlar\u0131 konusunda da \u00e7ok \u00fcretken bir yazard\u0131r N\u00e2z\u0131m. Kendi ifadesine g\u00f6re 30\u2019dan fazla oyun yazm\u0131\u015ft\u0131r. 1938\u2019de girdi\u011fi cezaevinde, 13 y\u0131ll\u0131k mahpus hayat\u0131nda ise 5 oyun yazacakt\u0131r. Yusuf ile Menofis de Bursa Cezaevinde iken -1948 y\u0131l\u0131nda- \u00a0yazd\u0131\u011f\u0131 oyunlardan biri olup, ayn\u0131 zamanda \u201cBir A\u015fk Masal\u0131\u201d oyunu ile birlikte kendisinin en fazla gurur duydu\u011fu oyunlar\u0131ndand\u0131r.[5]<\/a> Oyuna kaynak olarak Tevrat\u2019\u0131 se\u00e7en yazar, \u0130srailo\u011fullar\u0131ndan Yusuf\u2019un \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc kitaplarda anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7ime ba\u011fl\u0131 kalarak, fakat yeniden yorumlayarak anlat\u0131r.<\/p>\n Yusuf ile Menofis oyunu, oyuna ismini veren ve iki kutbu temsil eden Yusuf ve Menofis\u2019in her ikisinin de mahpus olarak ayn\u0131 mek\u00e2nda \u2013zindanda- bir arada oldu\u011fu sahne ile a\u00e7\u0131l\u0131r. Yusuf, efendisi Potifar\u2019\u0131n kar\u0131s\u0131 Zeliha\u2019y\u0131 reddetti\u011fi i\u00e7in, onun iftiras\u0131 y\u00fcz\u00fcnden oradad\u0131r. M\u0131s\u0131r\u2019a geli\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc ise yine daha ilk sahnede d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc mahpusun a\u011fz\u0131ndan \u00f6\u011freniriz. Yusuf, babas\u0131n\u0131n takdirini kazanmak i\u00e7in karde\u015flerini ihbar etmi\u015ftir; karde\u015fleri de onu cezaland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Zindanda yatan bir di\u011fer ki\u015fi ise, oyun boyunca Yusuf\u2019un temsil etti\u011fi de\u011ferlere kar\u015f\u0131t bir duru\u015f sergileyen Menofis\u2019tir.\u00a0 Karakterler aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131k oyunun giri\u015f c\u00fcmlesi ile ortaya konur:<\/p>\n Menofis: \u015euna bak. \u015eu Yusuf\u2019a bak. \u0130ncir a\u011fac\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinde yan gelmi\u015f oturuyor. Sonra insanlar onun i\u00e7in, Firavun\u2019un zindan\u0131nda yedi y\u0131l yatt\u0131 diyecekler.<\/em><\/p>\n Bunun \u00fczerine di\u011fer mahpuslar aras\u0131nda Yusuf\u2019un zindanda bulundu\u011fu s\u00fcre i\u00e7erisinde bir mahpustan zindan m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn yaltak\u00e7\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcre\u00e7 a\u00e7\u0131klan\u0131r: Yusuf, zindanda olup bitenleri zindan m\u00fcd\u00fcr\u00fcne anlatarak, ispiyonculuk yaparak zindan m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn g\u00f6z\u00fcne girmi\u015f, bu nedenle di\u011fer mahpuslar\u0131n i\u015fkence g\u00f6rmesine sebep olmu\u015f, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da geceleri zindan m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn evinde yatmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yusuf\u2019un daha ilk sahnede okuyucuya verilen \u201cmahpus arkada\u015flar\u0131n\u0131 satan\u201d ki\u015fili\u011fine ili\u015fkin bu bilgiler, oyunun sonunda \u201chalk\u0131n\u0131 satan Yusuf\u201da d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011finin de n\u00fcveleridir.<\/p>\n Oyun, grev hakk\u0131n\u0131n da anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm i\u00e7erir. Menofis ve di\u011fer duvarc\u0131lar, haklar\u0131n\u0131 aramak i\u00e7in, daha \u00f6nce yap\u0131lmam\u0131\u015f olan\u0131 yaparak \u00fccret yerine kendilerine verilen yiyeceklerin yeterli olmamas\u0131 nedeniyle yiyeceklerin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in i\u015f b\u0131rak\u0131rlar. Bu sahnede Firavun\u2019un adaletsizli\u011fi g\u00f6sterilir. Firavun\u2019dan haklar\u0131n\u0131 alamayan duvarc\u0131lar bu kez duvar\u0131 yapt\u0131klar\u0131 adam\u0131n e\u015fi olan Zeliha\u2019dan haklar\u0131n\u0131 talep ederler. Bu sahnede Menofis\u2019in, Zeliha\u2019n\u0131n i\u015flerini g\u00f6ren cariyeye gelip onlarla \u00f6zg\u00fcr bir ya\u015fam s\u00fcrmesini \u00f6nerdi\u011fi b\u00f6l\u00fcm de yine \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn verilmedi\u011fi\/al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine tatl\u0131 bir vurguyu i\u00e7erir:<\/p>\n Menofis: \u0130stersen gel bizimle. Bizimle yar\u0131 a\u00e7 yar\u0131 tok gezersin, ama k\u00f6lelikten kurtulursun\u2026 Ha, bak, ben duvarc\u0131 Menofis, arkada\u015flar\u0131m ad\u0131na, seni k\u00f6lelikten azat ediyorum\u2026(G\u00fcler) Firavun olsa burada, sorard\u0131: Duvarc\u0131lar\u0131n bir k\u00f6leyi azat ettikleri mukaddes yaz\u0131larda yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0131, \u015fimdiye kadar? Hay\u0131r. Yaz\u0131lmam\u0131\u015f. Bunu da biz icadettik ve icad\u0131m\u0131zdan pek memnunum do\u011frusu.<\/em><\/p>\n Menofis karakteri \u00fczerinden do\u011frulu\u011fu, m\u00fccadeleyi ve adaleti anlat\u0131r N\u00e2z\u0131m. Ona g\u00f6re kullar\u0131n art\u0131k kul olmad\u0131\u011f\u0131, korku bilmedi\u011fi g\u00fcnler vard\u0131r ve var olacakt\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u00f6teki d\u00fcnya i\u00e7in de\u011fil, bug\u00fcn i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00fcnyay\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek ve iyile\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7abalamalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler.<\/p>\n \u0130kinci Mahpus: Korkuyorum bu \u0130brani k\u00f6leden. K\u00f6leli\u011fini, mahpuslu\u011funu, kullu\u011funu, k\u00f6lelere, mahpuslara h\u00fckmetmek i\u00e7in kullanabiliyor, diye korkuyorum. Sonra en b\u00fcy\u00fck zulm\u00fcn\u00fc kendi kavminden ve kendi gibi k\u00f6le olana, (Birinci mahpusu g\u00f6sterir) \u015funa kar\u015f\u0131 yapabiliyor, diye bir kat ziyade korkuyorum ondan.<\/em><\/p>\n Menofis: Kullar\u0131n art\u0131k kul olmad\u0131\u011f\u0131, korku bilmedi\u011fi g\u00fcnler vard\u0131r. <\/em><\/p>\n (\u2026)<\/em><\/p>\n Menofis: \u00d6lmeden \u00f6nce bu d\u00fcnyada ya\u015fad\u0131lar, k\u00e2tiplerin anlatt\u0131\u011f\u0131 \u00f6teki d\u00fcnyada de\u011fil, bu d\u00fcnyada; ellerinin, ayaklar\u0131n\u0131n, g\u00f6zlerinin alt\u0131ndaki d\u00fcnyada ya\u015fad\u0131lar. Bu d\u00fcnyada ya\u015famak ne demektir, \u00f6teki d\u00fcnyadaki \u00e7\u0131nar a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n alt\u0131nda de\u011fil, bu d\u00fcnyadaki \u00e7\u0131narlar\u0131n alt\u0131nda ya\u015famak ne demektir, biliyor musun?<\/em><\/p>\n \u00d6l\u00fcmden sonra oldu\u011funa inan\u0131lan ya\u015fam i\u00e7in bug\u00fcn\u00fc yok saymak, bug\u00fcn i\u00e7inde ya\u015fan\u0131lan zaman i\u00e7in m\u00fccadele etmemek, bug\u00fcn\u00fcn ya\u015fam\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye, iyile\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmamak N\u00e2z\u0131m\u2019\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda durdu\u011fu bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir.<\/p>\n Yusuf\u2019un y\u00fckseli\u015fi – Emperyalizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u2013 S\u0131n\u0131f dayan\u0131\u015fmas\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n Yusuf, Firavun\u2019un r\u00fcyas\u0131n\u0131 yorumlayarak yedi y\u0131l k\u0131tl\u0131k olaca\u011f\u0131 konusunda uyar\u0131r ve bolluk y\u0131llar\u0131nda toplanan \u00fcr\u00fcnlerin 1\/5\u2019inin ambarlarda saklanmas\u0131n\u0131 ve bunu ba\u015fka kimseye s\u00f6ylememesini \u00f6\u011f\u00fctler \u2013 bu sayede \u00fcr\u00fcn tek elde toplanabilecektir- . Firavun bu \u201cak\u0131ll\u0131 ve bilge ki\u015fiyi\u201d bu sayede kendisinden sonraki en \u00f6nemli devlet adam\u0131 ilan eder ve bu\u011fday\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc ona verir. Yusuf\u2019un ac\u0131mas\u0131z ve bir o kadar da aciz birine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi de bundan sonra ger\u00e7ekle\u015fir. Bolluk y\u0131llar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan k\u0131tl\u0131k y\u0131llar\u0131 ba\u015flar ve a\u00e7l\u0131k ba\u015f g\u00f6sterir. Yusuf ambarlara biriktirdi\u011fi bu\u011fdaylar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda halk\u0131n para, hayvan, mal ve neleri varsa almaktad\u0131r. Halk kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda verecek bir \u015feyleri kalmad\u0131\u011f\u0131nda yemek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendilerini satmay\u0131 \u00f6nerir. B\u00f6ylelikle Yusuf, M\u0131s\u0131r halk\u0131n\u0131 Firavun\u2019un k\u00f6lelerine, kendisini de akl\u0131n\u0131 satan biri haline \u00e7evirmi\u015f olur.<\/p>\n \u00d6nceki b\u00f6l\u00fcmlerde Yusuf karakteri \u00fczerinden bir yeniden yazma (y\u0131kma-kurma) yap\u0131lmakta iken, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc perdede k\u0131tl\u0131k nedeniyle meydana gelen \u00f6l\u00fcmleri ele al\u0131rken, o d\u00f6nemi herhangi bir karakterin dilinden anlatmak yerine, \u00f6l\u00fcleri konu\u015fturur. Metnin en \u00e7arp\u0131c\u0131 ve \u015fiirsel b\u00f6l\u00fcmlerinden biridir.<\/p>\n Asyal\u0131 \u00d6l\u00fc: \u201cVe b\u00fct\u00fcn memleketlerde k\u0131tl\u0131k vard\u0131.\u201d Ne zaman? B\u00fct\u00fcn zamanlarda. Benim i\u00e7in b\u00fct\u00fcn zamanlarda hep k\u0131tl\u0131k vard\u0131. Ben ka\u00e7 kere, ka\u00e7 kere k\u0131tl\u0131ktan \u00f6ld\u00fcm. <\/em><\/p>\n (\u2026)<\/em><\/p>\n Afrikal\u0131 \u00d6l\u00fc: K\u0131tl\u0131ktan ka\u00e7\u0131nc\u0131 \u00f6l\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fc akl\u0131mda kalmam\u0131\u015f, hi\u00e7 unutulmamas\u0131, hep ak\u0131lda kalmas\u0131 gereken \u015feyler ni\u00e7in ak\u0131lda kalmaz?<\/em><\/p>\n (\u2026)<\/em><\/p>\n Avrupal\u0131 \u00d6l\u00fc: Ka\u00e7\u0131nc\u0131 \u00f6l\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fc, benim de akl\u0131mda kalmam\u0131\u015f. Belki bu kadar \u00e7ok, bu kadar kolay \u00f6ld\u00fcr\u00fclemezdik, bu kadar unutkan olmasak. <\/em><\/p>\n (\u2026)<\/em><\/p>\n Amerikal\u0131 \u00d6l\u00fc: Suda, suyun y\u00fcz\u00fcnde portakallar ve patatesler y\u00fcz\u00fcyordu ve silahl\u0131 adamlar onlar\u0131 kimse almas\u0131n diye n\u00f6bet bekliyordu. Ben o suyun k\u0131y\u0131s\u0131nda portakallara ve patateslere bakarak k\u0131tl\u0131ktan \u00f6ld\u00fcm. <\/em><\/p>\n \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 unutkan olmamal\u0131d\u0131r, birle\u015fmelidir, s\u0131n\u0131f kini ta\u015f\u0131mal\u0131, kendi iktidar\u0131n\u0131 kurmal\u0131d\u0131r. N\u00e2z\u0131m bir yandan da yazar olarak kendini var eder ve bir anda \u00f6l\u00fcler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kendini hat\u0131rlat\u0131r, bunu da mizahi bir \u00fcslupla yapar, nihayetinde kendi \u00fclkesinde yasakl\u0131 bir yazard\u0131r.<\/p>\n Asyal\u0131 \u00d6l\u00fc: Biz burada b\u00f6yle konu\u015fuyoruz ya, biz burada b\u00f6yle konu\u015ftu\u011fumuz i\u00e7in, bizi burada b\u00f6yle konu\u015fturan adama propagandac\u0131 diyecekleri akl\u0131ma geldi.<\/em><\/p>\n Son: Bir\u00a0ba\u015flang\u0131\u00e7<\/b><\/span><\/p>\n Oyunun son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Yusuf M\u0131s\u0131r halk\u0131yla, Zeliha\u2019yla ve Menofis\u2019le hesapla\u015f\u0131r. N\u00e2z\u0131m genel olarak bu oyunda Tevrat\u2019ta anlat\u0131lan hik\u00e2yeyi Marksist ideolojik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yeniden yazm\u0131\u015f, bunu yaparken edebi-d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme yoluna gitmi\u015f, s\u00f6m\u00fcren-s\u00f6m\u00fcr\u00fclen \u00e7eli\u015fkisi \u00e7er\u00e7evesinde diyalektik materyalizme dayanan, s\u0131n\u0131f kavgas\u0131 \u00fczerine oturulmu\u015f yeni bir metin ortaya koymu\u015ftur.[6]<\/a> Tevrat\u2019ta y\u00fcceltilen Yusuf karakteri yerle bir edilmi\u015f, incelikli bir \u015fekilde de\u011fi\u015fime u\u011frat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Menofis: Yusuf, sen Firavun\u2019a baban\u0131n torunlar\u0131n\u0131 da ve kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 da satt\u0131n. Sen Firavun\u2019a sevdiklerini de satt\u0131n. G\u00fcn gelecek, onlar angarya memurlar\u0131n\u0131n k\u0131rbac\u0131yla \u00e7al\u0131\u015facak ve tarlada ve her \u00e7e\u015fit i\u015fte, har\u00e7ta ve kerpi\u00e7te, a\u011f\u0131r i\u015fte hayatlar\u0131 ac\u0131 olacak ve do\u011fruma iskemlesi \u00fczerinde kad\u0131nlar\u0131 erkek \u00e7ocuk do\u011furursa o \u00e7ocuk \u00f6ld\u00fcr\u00fclecek. Sen Firavun\u2019a kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 da satt\u0131n Yusuf!<\/em><\/p>\n (\u2026)<\/em><\/p>\n Yusuf, sen de ben de binlerce y\u0131l ya\u015fayaca\u011f\u0131z daha. Firavun ve Rab seninle olsun, Yusuf. Hayat benimledir. (\u00d6l\u00fcr)<\/em><\/p>\n Yusuf: \u00d6ld\u00fc.<\/em><\/p>\n Halktan Bir Ses: Zannetmiyorum. Hay\u0131r.<\/em><\/p>\n Arkada\u015f\u0131 Ekk, N\u00e2z\u0131m i\u00e7in \u015f\u00f6yle der: \u201cOnun en sevdi\u011fi fikirlerden biri \u015f\u00f6yleydi: Halk\u0131n hayat\u0131na, kendi halk tiyatro geleneklerine, folklora k\u00f6kleriyle ba\u011fl\u0131 olan her milli tiyatronun, yeni ifade olanaklar\u0131n\u0131, her halktan emek\u00e7i seyircinin anlad\u0131\u011f\u0131, yak\u0131n ve aziz bildi\u011fi geleneksellik unsurlar\u0131yla ustaca birle\u015ftirmeyi becerebilmelidir.[7]<\/a> N\u00e2z\u0131m\u2019\u0131n kendisi ise karakterlerine ili\u015fkin \u015f\u00f6yle der: \u201cBu karakterlerden ikisini se\u00e7tim. Olumsuz olan tip, kendi s\u0131n\u0131f\u0131na ve halk\u0131na ihanet eder. Olumlu karakter ise do\u011frunun sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Halk\u0131 sevenin ve onun mutlulu\u011fu i\u00e7in m\u00fccadele edenin gelece\u011fi oldu\u011funu, hainlerin ise \u015f\u00fcphe ve nefretten kurtulamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek istedim.\u201d[8]<\/a><\/p>\n N\u00e2z\u0131m, Yusuf ile Menofis\u2019te her zaman var olacak insan karakterini \u00e7izmek istemektedir. Bug\u00fcn bu metni bu denli \u00f6nemli k\u0131lan da budur. N\u00e2z\u0131m, Menofis karakteri \u00fczerinden Yusuf\u2019un ya da Yusuf gibilerin tekil tekil kar\u015f\u0131ya al\u0131nmas\u0131n\u0131n bir anlam\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Yusuf gibilerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 olan d\u00fczenin de\u011fi\u015ftirilmesi gerekti\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Elleriyle, kol g\u00fc\u00e7leriyle, emekleri ile ya\u015fam\u0131 var eden i\u015f\u00e7iler, tarihi yazarlar, art\u0131k bu tarihi kendi lehlerine de\u011fi\u015ftirmeleri gerekmektedir.<\/p>\n Menofis: Zafenat-Paneah\u2026 Bana bak, seni gebertebilirim ama ne olacak? Sen batakl\u0131k sine\u011fisin. \u00d6l\u00fcm sine\u011fi\u2026 Senin gibiler vard\u0131, var olacak\u2026 Batakl\u0131\u011f\u0131 kurutmak gerek.<\/em><\/p>\n \n \n \n \u00a0<\/strong><\/p>\n [1]<\/a> Sevda \u015eENER, N\u00e2z\u0131m Hikmet\u2019in Oyun Yazarl\u0131\u011f\u0131, K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131 1. Bask\u0131 Sayfa:171<\/p>\n [2]<\/a> Moskovskaya Edinaya Teatralnaya Leninskaya Artel.<\/p>\n [3]<\/a> Antonina Sver\u00e7evskaya, Naz\u0131m Hikmet ve Tiyatrosu, Cem Yay\u0131nevi, Birinci Bas\u0131m, Kas\u0131m 2002, s.37<\/p>\n [4]<\/a> Naz\u0131m Hikmet, \u201cOyunlar\u0131m \u00dcst\u00fcne\u201d, Yaz\u0131lar\u0131, Koza Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 1976<\/p>\n [5]<\/a> Sver\u00e7evskaya, a.g.e., s.72<\/p>\n [6]<\/a> Cafer Gariper, Yasemin K\u00fc\u00e7\u00fckco\u015fkun, \u201cNaz\u0131m Hikmet\u2019in Ferhad ile \u015eirin ve Yusuf ile Menofis Adl\u0131 Tiyatro Eserlerinde Yeniden Yazma\u201d, Nevin \u00d6nberk Yeni Tiyatro Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Sempozyumu Bildirileri I, 12.03.2007, Ankara<\/p>\n