{"id":3954,"date":"2019-08-19T23:58:41","date_gmt":"2019-08-19T20:58:41","guid":{"rendered":"http:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=3954"},"modified":"2019-08-19T23:58:41","modified_gmt":"2019-08-19T20:58:41","slug":"soylesi-insanlik-cag-degisimi-yasiyor-yapay-zeka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=3954","title":{"rendered":"S\u00f6yle\u015fi: \u0130nsanl\u0131k \u00c7a\u011f De\u011fi\u015fimi Ya\u015f\u0131yor: Yapay Zek\u00e2"},"content":{"rendered":"

Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi Bilgisayar M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. A.C. Cem Say ile yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ok keyifli sohbet i\u00e7in \u00f6ncelikle kendisine tekrar te\u015fekk\u00fcr ediyoruz. Yapay Zek\u00e2 alan\u0131nda \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olan Cem Say, Hukuk Defterleri\u2019nin sorular\u0131n\u0131, biz hukuk\u00e7ular\u0131n da anlayabilece\u011fi sadelikte yan\u0131tlad\u0131.<\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Selin Aksoy:<\/strong> Herkesin merak etti\u011fi veya pop\u00fcler diyebilece\u011fimiz bir soru ile ba\u015flayal\u0131m. Karel \u00c7apek\u2019in 1920 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 Rossum\u2019un Evrensel Robotlar\u0131\u2019dan beri sorulan ve korkulan bir soru belki de. Yapay Zek\u00e2 insanlar\u0131n i\u015flerini kaybetmesine mi neden olacak?<\/span><\/p>\n

Cem Say:<\/strong><\/span> Herhalde, b\u00fct\u00fcn \u00f6teki insanlar\u0131n eskiden daha iyi yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fleri art\u0131k insanlardan daha ucuza veya daha y\u00fcksek kalite ile filan yapabilen teknolojilerde oldu\u011fu gibi muhtemelen bu da baz\u0131 mesleklerin ya da Kay Fu Li\u2019nin belirtti\u011fi gibi baz\u0131 mesleklerin de\u011fil de her mesle\u011fin baz\u0131 alt k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n insanlar taraf\u0131ndan de\u011fil makineler taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 sonucunu do\u011furabilir. Bir mesle\u011fin komple ortadan kalkmas\u0131 ayr\u0131 bir \u015fey. Asl\u0131nda detayl\u0131 inceledi\u011fimizde her mesle\u011fin mekanik asl\u0131nda o i\u015fi yaparken robot gibi davrand\u0131\u011f\u0131m\u0131z veya google gibi davranmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131p ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00f6l\u00fcmleri var. \u00d6rne\u011fin eminim avukatl\u0131\u011f\u0131n da b\u00f6yle bir sorunu vard\u0131r. Ama bir de daha kar\u0131\u015f\u0131k, en az\u0131ndan \u015fimdinin teknolojisiyle makinelerin o kadar iyi yapamad\u0131\u011f\u0131, insanlarla etkile\u015fim i\u00e7ine girmeniz gerekti\u011fi, b\u00f6yle tek ayak \u00fcst\u00fcnde t\u00fcrl\u00fc yalanlar s\u00f6ylemeniz gerekti\u011fi durumlar olabilir. Daha o manada bir makinenin yapamad\u0131\u011f\u0131 veya g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojisi ile \u00e7ok iyi olmad\u0131\u011f\u0131 durumlar da olabilir. Uzun vadede d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ise baz\u0131 meslekler ortadan kalkacak bu gidi\u015fle. Baz\u0131 i\u015f kollar\u0131ndaki insanlar toplu \u015fekilde i\u015flerini kaybedecekler, o i\u015f kolu adeta ortadan kalkacak, bunun gibi bir \u015fey olabilir. San\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar yak\u0131n de\u011fil ama \u00f6rne\u011fin otonom arabalar falan gelecek, 3 y\u0131l – 5 y\u0131l olmasa da bizim hayat s\u00fcremiz i\u00e7erisinde bir de\u011fi\u015fim ger\u00e7ekle\u015fecek. Araba i\u015fini tamamen bilgisayara\/ makineye devretmek, s\u00fcr\u00fcc\u00fc koltu\u011funda oturan insan\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc kald\u0131rmak daha ak\u0131ll\u0131ca bir \u015fey olacak. Bu durumda tek marifeti o olan insanlar mesela i\u015fsiz kalacak. Bu d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik \u00fclkelerinde, de\u011fi\u015fik zamanlarda olabilir. \u00d6rne\u011fin Banglade\u015f\u2019teki insanlar o kadar ucuz olabilir ki onlarla yar\u0131\u015facak ucuzlukta bir makineyi yapmak zor olabilir ama Norve\u00e7\u2019te insanlar \u00e7ok maa\u015f al\u0131yorsa onlar\u0131n yerine ge\u00e7ecek makineler \u00e7ok daha ucuza gelebilir, grev yapmaz, a\u011flamaz, hamile kalmaz… o gibi aritmetik gerekliliklerden \u00f6t\u00fcr\u00fc makineler girebilir devreye.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

S.A.:<\/strong> Sanayi devriminde oldu\u011fu gibi… Buradan devam edelim. D\u00fcnya n\u00fcfusu\/ pop\u00fclasyon ile bilim\/teknolojinin geli\u015fimi aras\u0131nda \u00f6nemli bir a\u00e7\u0131 var. Yani \u015f\u00f6yle diyelim, i\u015fsizlik halinde nas\u0131l bir kriz ya\u015fanacak, bu kriz nas\u0131l a\u015f\u0131lacak, bu kriz esnas\u0131nda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde pop\u00fclasyonun hayat\u0131n\u0131 kaybetmesi, evrimsel s\u00fcrecin ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc devam etmesi s\u00f6z konusu olabilir mi? \u0130nsanlar\u0131n i\u015fsiz kalmas\u0131 nedeniyle, pop\u00fclasyonu de\u011fi\u015ftirecek bir temel kriz ya\u015fan\u0131r m\u0131 sizce? Yoksa yava\u015f yava\u015f\/tedricen ilerleyen bir s\u00fcre\u00e7 mi s\u00f6z konusu olur?<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

C.S.:<\/strong><\/span> Baz\u0131 teknolojileri aniden\/toptan yerle\u015ftirmek i\u015fin mant\u0131\u011f\u0131 gere\u011fi daha kolay olabilir. Yava\u015f yava\u015f, her sene arabalar\u0131n y\u00fczde birini de\u011fi\u015ftirelim, b\u00f6ylelikle y\u00fcz senede hepsi de\u011fi\u015fsin demek daha zor ve daha kar\u0131\u015f\u0131k bir durum yarat\u0131yor. Kitab\u0131mda da (50 Soruda Yapay Zeka, Bilim ve Gelecek Yay\u0131nlar\u0131) otonom ara\u00e7lar meselesinde, hepsi birden otonomla\u015fsa \u00e7ok daha kolay bir problem yarat\u0131r. Yar\u0131s\u0131 insan yar\u0131s\u0131 otonom olursa zor problem olur. Bunun yarataca\u011f\u0131 ekonomik ve sosyal problemleri, isyan problemlerini falan da d\u00fc\u015f\u00fcnmek laz\u0131m. Bu dediklerimiz y\u00f6neticilerin ya da buna karar veren her kimse onlar\u0131n alternatifleri bu \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ona g\u00f6re tartmas\u0131 gereken sorunlar. Saf kapitalizm ortam\u0131nda dahi ben pat diye b\u00fct\u00fcn \u015fof\u00f6rleri i\u015ften \u00e7\u0131kard\u0131m, otonom arabaya ge\u00e7iyorum denemez. En saf kapitalist \u00fclke de bile buna izin verilmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 problemler ortada.<\/p>\n

\u0130nsanl\u0131k kendi ba\u015f\u0131na bir problem \u00e7\u0131kar\u0131p, sonra onu \u00e7\u00f6z\u00fcp sonra yine ba\u015fka bir sorun \u00e7\u0131kart\u0131p sonra onu \u00e7\u00f6zme \u015feklinde ilerliyor. Benim bir fizik\u00e7i arkada\u015f\u0131m\u0131n \u00f6yle bir tarih tezi var, \u00e7ok mant\u0131kl\u0131 bence. Yani bunu yaparsak b\u00f6yle olur, dolay\u0131s\u0131yla bunu yapmayal\u0131m deme yetene\u011fimiz \u00e7ok yok. Yap\u0131yoruz, oluyor, sonra onu nas\u0131l \u00e7\u00f6zece\u011fiz diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz, arada baz\u0131 nesiller g\u00fcme gidebilir, evet. Bunu yeterince iyi d\u00fc\u015f\u00fcnmezsek, d\u00fc\u015f\u00fcnmesi gerekenler aman ne olursa olsun diye koyverirlerse, dedi\u011finiz gibi k\u00f6t\u00fc durumlar olabilir, teknoloji buna elverecek veya b\u00f6yle senaryolar\u0131n ya\u015fanmas\u0131na yol a\u00e7abilecek iyilikte atlamalar yapabilecek nitelikte. \u201cVay arkada\u015f, bir tane bile insana gerek yokmu\u015f me\u011fer\u201d diyebilecek baz\u0131 i\u015fler olabilir. Baz\u0131 i\u015fler ger\u00e7ekten de \u00f6yle \u00e7\u00fcnk\u00fc. Baz\u0131 ofis \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 filme \u00e7eker ve h\u0131zland\u0131r\u0131rsan\u0131z robot gibi davrand\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, oradan gel oraya git, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi gerektirmeyen de i\u015fler yap\u0131yorlar, bir t\u00fcr sonsuz d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar gibi. Onlar rahatl\u0131kla o manada ortadan kald\u0131r\u0131labilir. Sosyal \u00e7alkanmalar olur ama yapmazsak da olmaz. Yani matbaa i\u00e7in Osmanl\u0131\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 hareketi yaparak, kendimizi 300 y\u0131l geriye atabiliriz.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

S.A.: Bu arada benim akl\u0131ma Aleksandr Bogdanov\u2019un K\u0131z\u0131l Y\u0131ld\u0131z kitab\u0131 geliyor. Orada da art\u0131k her \u015fey makinele\u015fmi\u015f, insanlar sadece makinelerin i\u015flerini denetler konumda, g\u00fcnde sadece 2 saat \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve istedikleri i\u015fi yap\u0131yor, kalan vakitlerinde de \u00f6rne\u011fin k\u00fclt\u00fcrel, bili\u015fsel geli\u015fimleri ile ilgili kendi zamanlar\u0131n\u0131 kendilerine ait (yani bir i\u015fverene vakfetmeden) ge\u00e7irebiliyorlar.<\/span><\/p>\n

C.A.:<\/span> Bir \u00fctopya da bu evet. Birka\u00e7 yapay zek\u00e2c\u0131 arkada\u015f \u015f\u00f6yle diyor: bunun faydas\u0131, hepimizin daha az \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olsun, \u00c7ar\u015famba da tatil olsun mesela, bir ka\u00e7 y\u0131l sona Per\u015fembe de tatil olsun gibi. Ama bu o kadar basit de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc bizim bu ayn\u0131 i\u015fi yapmaya devam etmemiz i\u015fin mant\u0131\u011f\u0131na ayk\u0131r\u0131. O i\u015f zaten \u00f6yle yap\u0131lmaz h\u00e2le gelecek. O y\u00fczden \u00e7ar\u015famba, per\u015fembelik bir durum olmayacak, koyverip giderseniz az \u00f6nce dedi\u011fim gibi radikal de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7abilir teknoloji. \u00d6rne\u011fin foto\u011fraf makinesini eski t\u00fcr yapan fabrikalar art\u0131k hi\u00e7 yok.<\/p>\n

S.A.: Buradan irade meselesine ge\u00e7mek istiyorum. Yapay zek\u00e2n\u0131n iradi karar vermesi m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Bizim yapay zek\u00e2ya verdi\u011fimiz verilerin \u00e7ok yanl\u0131 olmas\u0131 ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda, yapay zek\u00e2n\u0131n kendi geli\u015ftirebilece\u011fi bir iradesinin olup olamayaca\u011f\u0131 sorunu. Baz\u0131 felsefeciler insan\u0131n dahi toplumdan (ve bence ekonomik sistemlerden) ba\u011f\u0131ms\u0131z bir iradesinin, yani insan\u0131n kendisinden menkul\/kendisine \u00f6zg\u00fc bir iradesinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Ben de ayn\u0131 fikirdeyim. Dolay\u0131s\u0131yla bug\u00fcn yapay zek\u00e2n\u0131n iradesi meselesinin de b\u00f6yle tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> Bence bu d\u00fc\u015f\u00fcnen makineler yapabilir miyiz projelerinin en heyecanl\u0131 yan etkilerinden biri ve belki esas kazanc\u0131 da budur diyebilirsiniz, insanlardaki bu tip d\u00fc\u015f\u00fcncesel i\u015flerin ne oldu\u011funa dair kafam\u0131z\u0131 daha netle\u015ftirmemize yol a\u00e7m\u0131\u015f olmas\u0131. Ben de dedi\u011finiz nedenlerden, asl\u0131nda insan denen \u015feyin de bir t\u00fcr girift robot oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, her \u015feyden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir irademizin m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bunun bir kere fizik kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rmemiz laz\u0131m. Evrimsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde \u00f6tekilere sorumluluk atfetmenin rasyonel olmas\u0131 nedeniyle, \u201c\u015fu kar\u015f\u0131 masada oturan ki\u015fi bir robottur\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsem o g\u00fcr\u00fclt\u00fc etti\u011finde ona k\u0131zamam; ama \u201conun bir iradesi var\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsem ona k\u0131zabilirim, \u201conun gerekli d\u00fc\u011fmelerine basarsam onu kapatabilirim\u201d fikrinin evrilmesi sayesinde kendimizin ve di\u011fer insanlar\u0131n s\u0131f\u0131rdan karar verebilme diye tarif edebilece\u011fimiz anlamda iradesinin oldu\u011funu varsay\u0131yoruz. B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde robotlarda olamaz, insanlarda olabilir diyebilece\u011fimiz bir \u015fey yok ortada, insanlarda da yok \u00e7\u00fcnk\u00fc.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Oradan robotlara \u00f6nyarg\u0131 y\u00fckleyebilir miyiz\u2019e gelebiliriz. Evet, bu konuda epey \u00e7al\u0131\u015fma var, erkek doktor daha \u00e7ok oldu\u011fundan, yapay zek\u00e2 erkeklerin daha uygun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ama bunun ayn\u0131s\u0131n\u0131n t\u0131pk\u0131s\u0131 enteresan bir \u015fekilde insanlarda olan \u015fey. Yani robot h\u00e2kim \u00f6nyarg\u0131l\u0131 olursa bu insan hakimlerin \u00f6nceki y\u0131llarda \u00e7ok \u00f6nyarg\u0131l\u0131 olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Ama meseleye iyi yan\u0131ndan bakmak laz\u0131m; robot h\u00e2kim FET\u00d6\u2019c\u00fc olmaz, robot hakim karn\u0131 ac\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7abuk gitsin diye karar\u0131 fazla d\u00fc\u015f\u00fcnmeden vermez, izne \u00e7\u0131kmaz… Teknik a\u00e7\u0131dan -ben bunu her ge\u00e7en g\u00fcn daha kuvvetli bir bi\u00e7imde savunuyorum- kanun dedi\u011fimiz \u015fey, biraz daha uzaktan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bilgisayar program\u0131 gibi bir \u015fey, bu-bu-bu olduysa bu ve bu determinizme ihtiyac\u0131m\u0131z var asl\u0131nda.<\/p>\n

S.A.: Ge\u00e7ti\u011fimiz hafta Gezi Davas\u0131\u2019n\u0131n ilk duru\u015fmas\u0131 vard\u0131, t\u00fcm san\u0131klar ve avukatlar olarak hepimiz, iddianamenin olduk\u00e7a dayanaks\u0131z, niteliksiz oldu\u011funu s\u00f6yledik. Neyle su\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeyenler, t\u00fcm su\u00e7lardan mahk\u00fbmiyeti istenenler, hukukta var olmayan kavramlar\u0131n ba\u015fka anlamlarda kullan\u0131lmas\u0131… Bir mant\u0131\u011f\u0131 olmayan iddianame.<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> Bunu asla bir robot yapmaz.<\/p>\n

S.A.: Sebep-sonu\u00e7 ili\u015fkisinin olmad\u0131\u011f\u0131 bir\u00a0metin.<\/span><\/p>\n

C.S.: Bilgisayar program\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda biz, derletmek diye bir \u015fey vard\u0131r, compile etmek, yani program\u0131 yaz\u0131p hop diye bilgisayara \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rtm\u0131yoruz, \u00f6nce compile, derleyici denen bir programdan ge\u00e7iyor o program. Basit birtak\u0131m kurallara uyuyorsa ancak o zaman \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bence iddianamelerde bu yap\u0131labilmeli, \u00f6yle bir dilde yaz\u0131labilmeli, bilgisayar\u0131n makine dili gibi bir dilde yaz\u0131labilmeli, bunda ak\u0131l mant\u0131k yok deyip direkt d\u00f6nd\u00fcr\u00fclebilmeli.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

S.A.: Biz yapay zek\u00e2ya iradeyi \u015fundan koymak istiyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc iradesi varsa sorumlulu\u011fundan da bahsedilebilir.<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> Zaten ilk ba\u015fta o y\u00fczden uydurmu\u015fuz.<\/p>\n

S.A.: Yapay zek\u00e2 kullan\u0131m\u0131na sahip olanlar\u0131n kusurlulu\u011fu meselesi, yapay zek\u00e2 veya robotik teknoloji kullananlar\u0131n hukukta ara\u00e7 sahibinin sorumlulu\u011fu gibi\/ i\u015fverenin sorumlulu\u011fu gibi sorumlulu\u011fa sahip olmas\u0131 meselesi tart\u0131\u015f\u0131luyor. Roma Hukuku\u2019ndan beri bu b\u00f6yle, k\u00f6le sahiplerinin sorumlulu\u011fundan beri. Yapay zek\u00e2n\u0131n kendisine \u00f6zg\u00fclenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan hukuki sorumluluk konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? M\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr ya da AB\u2019nin bu konuda yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 hukuki d\u00fczenlemelerin ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 \u015fey ne sizce?<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> \u201cKi\u015fi\u201d hukukun en heyecanl\u0131 kavramlar\u0131ndan biri. Ki\u015fi nedir ne de\u011fildir… Yani bunun su\u00e7lusu Ahmet de de\u011fil, Mehmet de de\u011fil bilgisayar dersek, yani sorumlulu\u011fun orada durdu\u011fu sistem kurarsak bu tutmaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu insanlar\u0131n evrimsel alg\u0131 altyap\u0131s\u0131 buna m\u00fcsait de\u011fil. Herhalde bu ceza ile ilgili bir \u015fey. Tamam su\u00e7lusu bu, cezas\u0131 da bu diyebilmek istiyoruz. Bilgisayara nas\u0131l bir ceza verece\u011fimiz net olmad\u0131\u011f\u0131ndan sorumlusu oymu\u015f, kusura bakmay\u0131n demenin bir yolu olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve bunu da \u00e7\u00f6zmenin en az\u0131ndan bizim evrimsel ki\u015fi alg\u0131m\u0131z de\u011fi\u015fmedik\u00e7e ba\u015fka bir yolu g\u00f6r\u00fcnmedi\u011finden herhalde bilgisayarlara o anlamda bu i\u015fin su\u00e7lusudur deyip onun sahibi, yapan\u0131n sorumlulu\u011funu bertaraf etti\u011fimiz bir d\u00fczene ge\u00e7ebilece\u011fimize ben inanm\u0131yorum.<\/p>\n

S.A.: Madem b\u00f6yle, insanl\u0131k neden yapay zek\u00e2n\u0131n gelece\u011finden bu kadar korkuyor?<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> B\u00fct\u00fcn insanl\u0131k demek yanl\u0131\u015f olur. Bat\u0131l\u0131lar korkuyor. Japonlar\u0131n hi\u00e7 korktu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum ben mesela, onlar\u0131n dine ya da olaylara yakla\u015f\u0131m felsefeleri bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 \u00e7ok farkl\u0131. Onlar\u0131n robotlarla olan ili\u015fkisine bak\u0131n mesela… Amerika\u2019da adam yolda pizza g\u00f6t\u00fcren makineye tekme at\u0131yor, Amerikal\u0131lar robotlar\u0131 sevmiyor. Amerikal\u0131lar herhalde ge\u00e7mi\u015flerinde kendileri bir k\u0131tadan ba\u015fka bir k\u0131taya geldiler, oradaki \u00f6tekileri ve onlara ne yapt\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorlar, buna benzer bir paralellik olabilir ak\u0131llar\u0131nda. Do\u011fuda ben b\u00f6yle bir \u015fey g\u00f6rm\u00fcyorum. \u00d6rne\u011fin Alfa Go, Kasparov\u2019u yendi\u011finde Bat\u0131l\u0131lar baya\u011f\u0131 korkmu\u015ftu, \u00f6b\u00fcrleri baya\u011f\u0131 sevindiler. Kendilerinin yapt\u0131klar\u0131 tarihi davran\u0131\u015flar\u0131n bir paralelini g\u00f6rme gibi bir e\u011filimleri var herhalde.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

S.A.: Robotlar\u0131n \u201cMekanik K\u00f6le\u201d olarak okundu\u011fu epey bir ara\u015ft\u0131rma var zaten. Etik anlamda \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma. \u0130nsanlar\u0131n ge\u00e7mi\u015fte k\u00f6le-efendi kodunu bug\u00fcn ba\u015fka bir \u015fekilde robotlar ve yapay zek\u00e2 \u00fczerinden devam ettirdi\u011fi, bili\u015fsel olarak yeniden \u00fcretti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor.<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> Evet, \u015fimdi yeni bir k\u00f6le \u0131rk\u0131 \u00fcretiyoruz.<\/p>\n

S.A.: \u0130\u015fte b\u00f6ylece biz insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6lecilik\u00a0anlay\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015fmemi\u015f oluyor.<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> Onlar\u0131 kendi suretimize benzer \u015fekilde yaparsak, mesele ayn\u0131 h\u00e2le gelecek. Ama \u00f6yle \u00e7ama\u015f\u0131r makinesinde oldu\u011fu gibi dikd\u00f6rtgen prizmas\u0131 \u015feklinde oldu\u011funda buna kimsenin \u00e7ok fazla dokunaca\u011f\u0131n\u0131 zannetmiyorum. Ya da insanlar gibi sesleri olursa… \u00dcretilecek sistemlerin \u015fekli durumlar\u0131n\u0131n bu konuda \u00f6nemli rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u0130nsana benzerlerse, onlar i\u00e7in mutlaka bir hak hareketi do\u011far mesela, hayvan haklar\u0131 gibi.<\/p>\n

S.A.: Devletlerin i\u00e7 istihbaratlar\u0131nda yapay zek\u00e2 kullan\u0131m\u0131n\u0131n gelece\u011fi nedir?<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> Biz eskiden d\u00fcnyan\u0131n \u00f6b\u00fcr ucundaki ya da \u015fehrin \u00f6b\u00fcr ucundaki insanlarla zaten hi\u00e7 konu\u015fam\u0131yorduk. O y\u00fczden aram\u0131zda hi\u00e7bir ileti\u015fim yoktu. \u015eimdi var, ama bunun i\u00e7in \u015feytanla anla\u015fma gibi bir \u015fey yapt\u0131k. Asl\u0131nda her ne kadar \u00f6zel ileti\u015fim gibi g\u00f6r\u00fcnse de asl\u0131nda de\u011fil. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n tellerinin \u00fczerinden falan ge\u00e7iyor. Telin sahibi olan adam\u0131n insaf\u0131na kalm\u0131\u015f durumdas\u0131n\u0131z. Sonradan bunun \u00f6nemini anlay\u0131nca, \u201cbu tel kutsald\u0131r, tele kimse el atamaz, haberle\u015fmenin gizlili\u011fi\u201d falan gibi birtak\u0131m kavramlar uydurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k; ama g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi her f\u0131rsatta bu delinebiliyor; devletin y\u00fcksek menfaatleri… Maalesef bizim b\u00fct\u00fcn verilerimize sahip olabiliyor, bizim ci\u011ferimizi bilebiliyor, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bize 20 y\u0131l \u00f6nce olmayan harika servisler verebiliyorlar, ona benzer \u015feytanla bir anla\u015fma var. Bu bizim evrimsel olarak hi\u00e7 al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yepyeni bir evrimsel varolu\u015f ve ileti\u015fim atmosferi sa\u011fl\u0131yor. Ama kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda -en az\u0131ndan onu kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman- \u00f6yle de sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar gizli ve bize \u00f6zg\u00fc olmuyor, \u015fu andaki durumu ben ortaya koyuyorum. Bunun b\u00f6yle olmamas\u0131n\u0131 istiyorsak, o zaman kriptoloji diye matemati\u011fin en enteresan alanlar\u0131ndan bir tanesine dayal\u0131 bir bilim dal\u0131 var, Turing\u2019in temelini att\u0131\u011f\u0131 birtak\u0131m teknikler var, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n dinleme ihtimali olan hatlar \u00fczerinden, onlar\u0131n anlayamayaca\u011f\u0131 \u015fekilde konu\u015fman\u0131n baz\u0131 yollar\u0131 var. Yani bu sorunu \u00e7\u0131karan teknoloji bunun cevab\u0131n\u0131 da getirebilir. Ama devletler buna uymayabilir, eskiden de insanlar\u0131n \u00e7\u00f6p kutular\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p mektuplar\u0131n\u0131 bulabiliyorlard\u0131. \u015eimdi i\u00e7 ve d\u0131\u015f d\u00fcnya ile sanal d\u00fcnyan\u0131n fazlaca kar\u0131\u015fmas\u0131 sonucu ve bir de insanlar\u0131n \u00f6zel hayatlar\u0131n\u0131 telefona koyma\/ internete koyma sa\u00e7malamalar\u0131 nedeniyle bu husus daha kar\u0131\u015f\u0131k hale geldi.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

S.A.: Bu art\u0131k yeni insan\u0131n durumu. Bug\u00fcn\u00fcn insan\u0131 ba\u015fka \u015fekilde ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor sanki. Bug\u00fcn hayat\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde ya\u015famak \u00e7ok pop\u00fcler. \u00d6rne\u011fin Netflix\u2019e girdi\u011finizde 5 dizinin 4\u2019\u00fc, tamamen yapay zek\u00e2 ile ilgili.<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> \u015eu anda bir \u00e7a\u011f de\u011fi\u015fimi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ok a\u00e7\u0131k. \u0130yi mi k\u00f6t\u00fc m\u00fc bilemiyorum. Biz tam devrim gibi bir \u015feyin ortas\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fck. \u0130nternet zaten bir devrimdi. Bu katlanarak \u00fcst\u00fcm\u00fcze \u00fcst\u00fcm\u00fcze geliyor.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

S.A.: Bir \u015fekilde olumlu-olumsuz bakma konusunda bir tarafgirli\u011fe zorlan\u0131yoruz. Ancak buradan yapay zek\u00e2n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131n yasaklanmas\u0131 tasar\u0131lar\u0131na gelelim. Bu ne kadar riayet edilebilir bir \u015fey olabilir ki sizce? Bu nas\u0131l d\u00fczenlenebilir?<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> Kullan\u0131m\u0131n\u0131n devletlerin kendilerine de b\u00fcy\u00fck risk yaratabilece\u011fi anlat\u0131labilirse, b\u00f6yle \u015feylerin toptan yasaklanma ihtimali var. \u00d6rne\u011fi Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda kimyasal gaz kullan\u0131m\u0131 meselesinde de\u011ferlendirildi, r\u00fczg\u00e2r farkl\u0131 y\u00f6nden eserse bizimkileri de \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. Bunu hi\u00e7 kullanmamak asl\u0131nda her taraf i\u00e7in daha k\u00e2rl\u0131. Buna benzer \u015fekilde, kendi kendine ate\u015f etme karar\u0131 verebilen otonom, mobil \u015feyler yaparsak \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fi\u015fiklikle bizi d\u00fc\u015fman olarak kabul etmek isteyip istemeyece\u011fi belli de\u011fil. Biraz ak\u0131l ve mant\u0131kl\u0131 bunun asl\u0131nda sadece bir taraf i\u00e7in de\u011fil b\u00fct\u00fcn taraflar i\u00e7in k\u00f6t\u00fc fikir oldu\u011fu konsensusu sa\u011flanabilir. Ben bu konuda h\u00e2l\u00e2 umutluyum. Ancak b\u00f6yle konsesyonel i\u015flerde s\u0131k\u0131nt\u0131 \u015fu ki, bir tane \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p bu konsensusa uymayabilir.<\/p>\n

S.A.: Yapay zek\u00e2y\u0131 kullanabilen devletler ve kullanamayan devletler aras\u0131nda, teknolojik g\u00fc\u00e7 ba\u011flam\u0131nda \u00f6nemli \u00fcst\u00fcnl\u00fck farklar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Yani teknolojik g\u00fc\u00e7 ekonomik vs. g\u00fc\u00e7 yan\u0131nda b\u00fcy\u00fck de\u011fer kazanm\u0131\u015f durumda.<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> Bu teknoloji di\u011fer teknolojilerle birlikte sahip olanlarla, olmayanlar\u0131 net bir \u015fekilde birbirinden ay\u0131r\u0131yor. Esas beka meselesi de bu, \u00fclkeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan. Sizin \u00fclkenizdeki herkesin ne dedi\u011fini, ba\u015fka bir \u00fclkedeki yetkili dinleyebiliyorsa -ki bunun ge\u00e7erli\/mevcut oldu\u011funu g\u00f6rmek zor de\u011fil- onlar\u0131n bir avantaj\u0131 var demektir. Yani sizin i\u015f adamlar\u0131n\u0131z\u0131n, \u00f6nemli kararlar veren yetkililer dahil olmak \u00fczere… Bizim bakan\u0131m\u0131z\u0131n e-postada ne \u0131smarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya okuyabilirsa -o bakan ayn\u0131 zamanda silah falan da \u0131smarlayan yetkili de olabilir- e\u011fer bizim \u00fclkemizin devam\u0131 \u00f6nemli diyorsak, o zaman bizim kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131 geli\u015ftirmek, yerli ve milli \u015fekilde yapmak, \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fcnkini almamak, kendi \u00fcretti\u011fimizi kullanmay\u0131 geli\u015ftirmemiz laz\u0131m. K\u00fcreselle\u015fme diyorlar ama Trump \u015fimdi \u00c7in\u2019in 5G sistemini kullanmak istemiyorum, Huawei\u2019yi tamamen yasakl\u0131yorum diyor mesela. O bundan kayg\u0131land\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, bizim gibi hi\u00e7birisine h\u00e2kim olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, bizim iyice kayg\u0131lanmam\u0131z laz\u0131m.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Bizim h\u00e2kimleri g\u00f6rd\u00fck\u00e7e, yapay hakimlere \u015fans verilmesinin \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Hatta yapay zek\u00e2 meselesinde en iyi case\u2019in bizim hakimlerin durumu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

S.A.: T\u00fcrkiye\u2019de yapay zek\u00e2 hakimleri i\u00e7in pilot uygulama diyorsunuz yani…<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> \u0130nsan h\u00e2kim bunu yapt\u0131, yapay zek\u00e2 hakim bunu yapar m\u0131yd\u0131 gibi… Eminim onun da yapaca\u011f\u0131 bir\u00e7ok hata olabilir, yaz\u0131l\u0131m \u00e7ok rahat hata yap\u0131labilen bir \u015feydir ama bu kadar da de\u011fil.<\/p>\n

S.A.: Yapay zek\u00e2y\u0131 nerede kullanmak istedi\u011fimiz ile ilgili bir \u015fey bu, baz\u0131 alanlar bunu \u00e7ok rahatl\u0131kla kullanabilece\u011fimiz ve sonunda olduk\u00e7a olumlu sonu\u00e7lar alabilece\u011fimiz alanlar. \u00d6rne\u011fin hukuk ve yasalar bence de bunlardan biri. Mesele bunu kullanmak istiyor muyuz? Biz asl\u0131nda adil yarg\u0131lama yapmak istemiyoruz ki… Biz insanlar\u0131 hukuk eliyle y\u00f6netmek (g\u00fctmek) istiyoruz, niye yapay zek\u00e2 kullanal\u0131m ki…<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> \u0130yimser olal\u0131m, belki kapitalist mant\u0131kla da \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu g\u00f6r\u00fclebilir, mahkemeler \u00e7ok kalabal\u0131k o halde \u00f6zel mahkemeler a\u00e7\u0131ls\u0131n, onlar kendileri rekabet yoluyla \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n, biraz daha fazla para veriyorsunuz ama i\u015finiz\/davan\u0131z daha \u00e7abuk g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor… Onlar da ben niye bunu se\u00e7eyim, yapay zek\u00e2l\u0131 sa\u011flam olan\u0131 se\u00e7eyim diye reklam yapabilirler, belki \u00f6zel sekt\u00f6rdeki mahkemelerde ba\u015flay\u0131p, onun faydas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp, yava\u015f yava\u015f devlete uzayabilir.<\/p>\n

S.A.: \u015eahsen ben yarg\u0131n\u0131n \u00f6zelle\u015ftirilmesine a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131y\u0131m; ama bu biraz konu d\u0131\u015f\u0131 ve uzun bir mesele…<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> \u015eimdikinden daha beter nas\u0131l olabilir bilemedi\u011fimden ben b\u00f6yle \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit fikirler ortaya at\u0131yorum.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

S.A.: T\u00fcrkiye yapay zek\u00e2 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n neresindedir sizce?<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> Akademik olarak d\u0131\u015f d\u00fcnyadan geri kal\u0131r bir yan\u0131m\u0131z yok. Ba\u015fka teknolojilerin aksine, \u00f6rne\u011fin bir milyon dolarl\u0131k tesis yapmazsan\u0131z o teknolojinin d\u00fc\u011fmesine bile basam\u0131yorsunuz, bu \u00f6yle bir teknoloji de\u011fil. Buna ger\u00e7ekten az para harcayarak alabilece\u011finiz cihazlarla yapabiliyor, ba\u015flayabiliyorsunuz. Ayr\u0131ca bu teknolojiyi yapanlar\u0131n ruhunda payla\u015f\u0131m var, yeni bir \u015fey bulundu mu haber ediyor d\u00fcnyadaki di\u011fer insanlara. O a\u00e7\u0131dan akademik s\u0131k\u0131nt\u0131m\u0131z yok, \u00f6\u011frencilerimizi g\u00fcncel – d\u00fcnyadaki bilgi seviyesi ile yeti\u015ftirebiliyoruz. Ancak devlet bunun \u00f6neminin ne kadar fark\u0131nda, onda emin de\u011filim.<\/p>\n

S.A.: Son olarak okuyucular\u0131m\u0131za \u00f6nerece\u011finiz kitap ya da film \u00f6nerisi var m\u0131d\u0131r?<\/span><\/p>\n

C.S.:<\/span> \u00d6zelliklere hukuk\u00e7ulara Star Trek\u2019in (Star Trek: The Next Generation) 2. Sezon 9. B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc (The Measure of a Man) \u00f6neriyorum.<\/p>\n

S.A.: Bu keyifli sohbet i\u00e7in Hukuk Defterleri olarak tekrar tekrar te\u015fekk\u00fcr ederiz…<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi Bilgisayar M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. A.C. Cem Say ile yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ok keyifli sohbet i\u00e7in \u00f6ncelikle kendisine tekrar te\u015fekk\u00fcr ediyoruz. Yapay Zek\u00e2 alan\u0131nda \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olan Cem Say, Hukuk Defterleri\u2019nin sorular\u0131n\u0131, biz hukuk\u00e7ular\u0131n da anlayabilece\u011fi sadelikte yan\u0131tlad\u0131. Selin Aksoy: Herkesin merak etti\u011fi veya pop\u00fcler diyebilece\u011fimiz bir soru ile ba\u015flayal\u0131m. Karel \u00c7apek\u2019in 1920 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[133,209,132],"tags":[],"class_list":["post-3954","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dosya","category-sayilar-20","category-roportaj"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3954","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3954"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3954\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3954"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3954"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3954"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}