{"id":4234,"date":"2020-04-10T10:53:34","date_gmt":"2020-04-10T07:53:34","guid":{"rendered":"http:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=4234"},"modified":"2020-04-12T13:01:11","modified_gmt":"2020-04-12T10:01:11","slug":"cezaevlerinde-bulasici-hastaliklar-ve-ihas-kriterleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=4234","title":{"rendered":"Cezaevlerinde Bula\u015f\u0131c\u0131 Hastal\u0131klar ve \u0130HAS Kriterleri (10.4.2020)"},"content":{"rendered":"

COVID-19 salg\u0131n\u0131 ile m\u00fccadele ederken hayat\u0131n\u0131 kaybeden Prof. Dr. Cemil Ta\u015fc\u0131o\u011flu\u2019na: \u201cBinlerce te\u015fekk\u00fcr: yard\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 duyarak sana geldi\u011fimiz her zaman b\u0131kmadan, usanmadan; muazzam bir ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve sab\u0131rla bizleri dinlemi\u015f oldu\u011fun i\u00e7in. Orada bir Cemil Amcam\u0131z oldu\u011funu bilmenin ger\u00e7ek de\u011ferini, \u015fimdi seni kaybedince anl\u0131yoruz. Ne \u00fcz\u00fcc\u00fcd\u00fcr ki g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n ko\u015fturmacas\u0131nda sana esasl\u0131 bir te\u015fekk\u00fcr edecek f\u0131rsat\u0131m\u0131z dahi olmad\u0131! Gitti\u011fin yerde huzurla uyuman dile\u011fiyle\u2026\u201d <\/em><\/p>\n

Giri\u015f<\/strong><\/span><\/p>\n

B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 etkilemekte olan ve sonu\u00e7lar\u0131 gittik\u00e7e a\u011f\u0131rla\u015fan COVID-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiler \u201ce\u015fit hak talebi\u201d kategorisine indirgenerek, bizleri insan haklar\u0131 teorisinden medet ummaya zorlayabilir mi? Salg\u0131n\u0131n, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 ve mevsim de\u011fi\u015fikliklerini de i\u00e7ine alan boyutuyla \u201cekoloji krizi\u201d ile ili\u015fkisi bu sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131n menfi oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir izlenim uyand\u0131rmaktad\u0131r. Nitekim, salg\u0131n hastal\u0131klar ile ekosistemin tahribat\u0131n\u0131 ortaya koyan analizlerde de vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda ve yay\u0131l\u0131\u015f\u0131nda; \u201cormans\u0131zla\u015ft\u0131rma\u201d, \u201chabitat de\u011fi\u015fimi\u201d, \u201csulak alanlar\u0131n tahribat\u0131\u201d, \u201cyoksulluk\/yetersiz beslenme\u201d, \u201csu kaynaklar\u0131n\u0131n tahribat\u0131\u201d ve \u201cgittik\u00e7e kalabal\u0131kla\u015fan \u015fehirler\u201d gibi fakt\u00f6rlerin yan\u0131nda, k\u00fcreselle\u015fmenin \u015fu an ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 noktada, mallar\u0131n ve insanlar\u0131n dur durak bilmeyen sirk\u00fclasyonu da salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n tahrip g\u00fcc\u00fcn\u00fc\u00a0 art\u0131rmaktad\u0131r[1]<\/a>. Neo-liberal politikalar sonucunda erimekte olan sosyal devlet ve halk\u0131n olduk\u00e7a az b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kaliteli sa\u011fl\u0131k hakk\u0131na ula\u015fabildi\u011fi ger\u00e7e\u011fi, COVID \u2013 19 salg\u0131n\u0131n\u0131n insan haklar\u0131 teorisine s\u0131\u011fd\u0131r\u0131lamayacak bir boyutu oldu\u011funu bir kez daha g\u00f6stermektedir. Bir ba\u015fka ifade ile ekoloji krizinin esas m\u00fcsebbibi ortadan kald\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e, \u00e7evre ve bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili al\u0131nan hi\u00e7bir tedbirin kal\u0131c\u0131 olmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolas\u0131yla i\u00e7inde bulundu\u011fumuz sistemin sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmede bu sistemin kendi i\u00e7inde yer alan bir \u00fcst yap\u0131 kurumu olarak \u201chukuk\u201d da bir \u00f6l\u00e7\u00fcye kadar \u00e7\u00f6z\u00fcm sunabilir. \u00d6te yandan \u00e7ok do\u011fald\u0131r ki, g\u00fcnl\u00fck hayatta \u00fcretilen norm, bir gereksinimin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve mevzubahis ya\u015fama hakk\u0131 oldu\u011funda hukuk ve insan haklar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde sunulan \u00e7\u00f6z\u00fcmleri g\u00f6z ard\u0131 etmek pek savunulabilir bir \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fildir. \u00c7evre ve salg\u0131n krizinin esas m\u00fcsebbibine y\u00f6nelik bu ufak hat\u0131rlatman\u0131n ard\u0131ndan, konuya pozitif hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, salg\u0131n hastal\u0131ktan korunma hakk\u0131n\u0131n \u201cd\u0131\u015far\u0131da\u201d olan bizler i\u00e7in bile bir l\u00fcks haline geldi\u011fi bu g\u00fcnlerde, konu kapal\u0131 bir ortamda ya\u015famakta olan mahpuslar oldu\u011funda, bu hakk\u0131n ivedilikle sa\u011flanmas\u0131 gerekir. Nitekim bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fu anlarda, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f bireylerin tahliyesine y\u00f6nelik Ceza ve G\u00fcvenlik Tedbirlerinin \u0130nfaz\u0131 Hakk\u0131nda Kanun ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun Teklifi Meclis Genel Kurulunda tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r[2]<\/a>. Kamuoyunda ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sosyal medyada olu\u015fan etkinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bu de\u011fi\u015fiklik paketi COVID-19 salg\u0131n\u0131 nedeniyle cezaevinde belirli kategorideki h\u00fck\u00fcml\u00fclere tahliye imk\u00e2n\u0131 sunma iddias\u0131 ile haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Teklifin ele\u015ftiriye a\u00e7\u0131k bir i\u00e7eri\u011fe sahip oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi bir yana b\u0131rak\u0131l\u0131rsa, toplumda olu\u015fan tepkinin bir sonucu olmas\u0131 nedeniyle de mahpuslar\u0131n sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131n, \u00f6zg\u00fcr bireylerin sa\u011fl\u0131k hakk\u0131na tali bir s\u0131rada yer ald\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini bir kez daha g\u00f6stermi\u015ftir. Oysa \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa Mahkemesinin (\u0130HAM; Mahkeme) getirdi\u011fi kriterler bu a\u00e7\u0131dan devletlere baz\u0131 sorumluluklar y\u00fcklemektedir.<\/p>\n

\u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa Mahkemesinin G\u00f6z\u00fcnden Cezaevinde Sa\u011fl\u0131k<\/strong><\/span><\/p>\n

Genel kriterler<\/strong>\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n

\u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesi (\u0130HAS; S\u00f6zle\u015fme) ya da ek protokollerinde, sa\u011fl\u0131k hakk\u0131 ya da bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 bir hak kategorisi bulunmamaktad\u0131r. \u00d6te yandan \u0130HAM S\u00f6zle\u015fmeye kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 dinamik yorum neticesinde, S\u00f6zle\u015fmedeki belirli haklarla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ile ilgili bir dizi i\u00e7tihat katalo\u011fu yaratm\u0131\u015ft\u0131r[3]<\/a>; bu i\u00e7tihat katalo\u011fu mahpuslar\u0131n sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131 da kapsamaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00f6ne \u00e7\u0131kan en \u00f6nemli S\u00f6zle\u015fme maddesi, \u201ci\u015fkenceyi, insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 ve onur k\u0131r\u0131c\u0131 muamele ya da cezay\u0131 yasaklayan 3. maddedir. Mahpuslar\u0131n sa\u011fl\u0131k hizmetlerine ula\u015famamalar\u0131, belirli ko\u015fullar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi halinde \u201cinsanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131\u201d ve \u201conur k\u0131r\u0131c\u0131\u201d muamele te\u015fkil edebilir. Mahkeme\u2019ye g\u00f6re bireyi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rakma, tabiat\u0131 gere\u011fi ki\u015fide eziyet ve k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc hisler uyand\u0131rabilir ancak al\u0131koyman\u0131n pratik gereksinimleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak, bireylerin al\u0131konulmaya i\u00e7kin olan eziyet derecesini a\u015facak yo\u011funlukta s\u0131k\u0131nt\u0131 ve zorluk \u00e7ekmeyecek \u015fekilde ve usulde, insan onuruna uygun ko\u015fullarda tutulmas\u0131, sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131n ve esenliklerinin korunmas\u0131; mahpuslara gereken t\u0131bbi yard\u0131m\u0131n<\/strong> sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir[4]<\/a> . Bir ba\u015fka ifade ile 3. madde \u00e7er\u00e7evesinde sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131n ihlal edilebilmesi i\u00e7in \u201cal\u0131konulman\u0131n gerektirdi\u011fi\u201d \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilemez yoksunluklar\u0131 a\u015fan bir muamelenin var olmas\u0131 gerekmektedir[5]<\/a>. Mahpusun hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yeterli sa\u011fl\u0131k yard\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan tek belirleyici \u00f6l\u00e7\u00fct de\u011fildir[6]<\/a>, mahkeme \u00f6n\u00fcne gelen \u015fikayetlerde \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir inceleme yaparak; \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lma durumunun kendine \u00f6zg\u00fc baz\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar getirece\u011fini kabul etmekte, bu e\u015fi\u011fi a\u015fan bir \u0131zd\u0131rap ya da s\u0131k\u0131nt\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemektedir. Bu ifadeden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere Mahkeme mahpuslar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011fa ula\u015f\u0131m hakk\u0131n\u0131n, \u00f6zg\u00fcr bireylerin sahip oldu\u011fu seviyeden daha d\u00fc\u015f\u00fck olabilece\u011fini a priori <\/em>olarak kabul etmektedir. Nitekim Mahkeme, cezaevlerinde sunulan sa\u011fl\u0131k hizmetinin, d\u0131\u015far\u0131daki sa\u011fl\u0131k hizmetleriyle \u201ce\u015fde\u011fer\u201d olmas\u0131 ilkesine her zaman ba\u011fl\u0131 kalamayabilece\u011fini kabul ederek, S\u00f6zle\u015fme\u2019nin 3. maddesinin mahpuslara sa\u011flanan t\u0131bbi yard\u0131m\u0131n, en iyi sivil kliniktekilerle ayn\u0131 d\u00fczeyde olmas\u0131 gerekti\u011fine dair bir sorumluluk getirmedi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmektedir[7]<\/a>. Sonu\u00e7 olarak \u0130HAM kararlar\u0131nda mahpuslar\u0131n sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131n, ceza adaletinin gerekleri ile dengeli bir \u015fekilde koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6ylemek hatal\u0131 olmaz.<\/p>\n

Bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klarla ilgili temel kriterler<\/strong><\/span><\/p>\n

Bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klarla ilgili s\u00f6ylenebilecek en \u00f6nemli husus bir mahpusun bir salg\u0131n hastal\u0131\u011fa yakalanmas\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na S\u00f6zle\u015fme\u2019nin 3. maddesinin ihlalini g\u00fcndeme getirmeyece\u011fidir. Mahkeme \u00f6n\u00fcne gelen vakalarda k\u00fcm\u00fclatif bir de\u011ferlendirme yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131dan \u00f6ne \u00e7\u0131kan ilk kriter, mahpuslar\u0131n fiziksel ve ruhsal sa\u011fl\u0131klar\u0131na uygun ko\u015fullarda tutulmalar\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, mahpusun g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan yeteri derecede yararlanamamas\u0131, al\u0131konulan yerdeki havaland\u0131rma ve \u0131s\u0131tma problemleri, yetersiz beslenme[8]<\/a>, sigara i\u00e7en mahpuslarla bir arada tutulma[9]<\/a>, hijyen ihtiyac\u0131n\u0131n giderilememesi, ko\u011fu\u015flar\u0131n ha\u015ferelerle dolu olmas\u0131[10]<\/a> gibi vakalarda 3. maddenin ihlali g\u00fcndeme gelebilmektedir.\u00a0 G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere 3. maddenin taraf devletlere y\u00fckledi\u011fi pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, \u00f6ncelikle bu bireylerin hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 korunabilecekleri fiziksel ko\u015fullarda tutulmalar\u0131 gereklili\u011fi ile ba\u015flamaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130kinci en \u00f6nemli kriter ise bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara y\u00f6nelik tarama testleridir. Nitekim Mahkeme t\u00fcberk\u00fcloz, Hepatit ve HIV ba\u015fta gelmek \u00fczere bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131k salg\u0131n\u0131n\u0131n \u00f6zellikle cezaevi ortam\u0131nda olmak \u00fczere bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 meselesi oldu\u011funun \u00fczerinde durmaktad\u0131r[11]<\/a>. Bu \u00e7er\u00e7evede Mahkemeye g\u00f6re 3. madde, cezaevlerine giri\u015flerde bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131k ta\u015f\u0131yanlar\u0131n ay\u0131rt edilebilmesi ve mahpuslar\u0131n etkin tedaviyi alabilmesi i\u00e7in devletlere erken tarama yap\u0131lmas\u0131 sorumlulu\u011funu da getirmektedir[12]<\/a>. Mahpuslar\u0131n raz\u0131 gelmeleri halinde cezaevlerine ilk kabul edili\u015flerinde, belirli bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara ili\u015fkin \u00fccretsiz tarama testlerinden ge\u00e7meleri, arzu edilen bir durumdur[13]<\/a>.<\/p>\n

\u00d6te yandan belirli bir bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131\u011fa yakalanan mahpusun bu durumundan taraf Devletin bir ihmalinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131tlanmas\u0131 zaruridir. Bu hastal\u0131k ister basit bir tedavi ile ge\u00e7ebilecek \u201cuyuz\u201d hastal\u0131\u011f\u0131[14]<\/a> isterse daha ciddi sonu\u00e7lar do\u011furabilecek verem olsun[15]<\/a>, yakalan\u0131lan hastal\u0131\u011f\u0131n cezaevi ko\u015fullar\u0131 ve \u00f6nleyici sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin yetersizli\u011finden kaynakland\u0131\u011f\u0131na dair illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6nemli nokta ise bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131\u011fa yakalanm\u0131\u015f mahpusun gereken tedaviye ula\u015fabilmesidir[16]<\/a>. Hangi tedavinin gerekli olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususunda ise \u0130HAM kendini sa\u011fl\u0131k heyeti yerine koymamakta, ba\u015fvurucular\u0131n sa\u011fl\u0131k durumunu ilk elden tespit eden doktorlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini ya da ba\u015fvuruya konu olan hastal\u0131kla ilgili ulusal ya da uluslararas\u0131 standartlar\u0131 dikkate almaktad\u0131r[17]<\/a>.<\/p>\n

Bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara ilgili bu temel prensipleri Dobri \u2013 Romanya <\/em>karar\u0131 ile somutla\u015ft\u0131rmak faydal\u0131 olur. Karar cezaevine girdikten sonra verem oldu\u011fu te\u015fhis edilen bir mahpusla ilgilidir. Kararda ba\u015fvurucunun vereme cezaevine girmeden \u00f6nce mi, yoksa al\u0131konuldu\u011fu s\u00fcre i\u00e7inde mi yakaland\u0131\u011f\u0131 tam olarak ortaya konulamam\u0131\u015ft\u0131r. Fakat Mahkeme ba\u015fvurucunun cezaevine girmeden \u00f6nce verem taramas\u0131ndan ge\u00e7irilmedi\u011fine dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. Mahkeme\u2019ye g\u00f6re, S\u00f6zle\u015fme\u2019nin 3. maddesinin t\u0131bbi yard\u0131m\u0131n verilmesi de dahil olmak \u00fczere, bir mahpusun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve esenli\u011finin korunmas\u0131na dair getirdi\u011fi pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, cezaevlerindeki hastal\u0131klar\u0131n erkenden te\u015fhis edilmesi ve \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi amac\u0131yla devletlere etkili y\u00f6ntemler uygulama sorumlulu\u011fu da getirmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede Mahkeme, cezaevine girmeden \u00f6nce doktor taraf\u0131ndan muayene edilen ba\u015fvurucunun, spesifik olarak verem taramas\u0131ndan ge\u00e7irilmemi\u015f oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. Mahkeme konu\u015fan te\u015fhisin ard\u0131ndan ba\u015fvurucuya uygulanan tedaviyi yeterli bulsa da bu durum Mahkemenin nezdinde 3. maddenin ihlal edilmi\u015f oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmemi\u015ftir. Ba\u015fvurucunun mikrobu d\u0131\u015far\u0131da edinmi\u015f olmas\u0131 ihtimalinde dahi cezaevindeki hijyenik olmayan ko\u015fullar\u0131n ve a\u015f\u0131r\u0131 kalabal\u0131\u011f\u0131n, ba\u015fvurucunun sa\u011fl\u0131k durumunu k\u00f6t\u00fc y\u00f6nde etkileyece\u011fi g\u00f6z ard\u0131 edilemez bir husustur[18]<\/a>.\u00a0<\/strong><\/p>\n

COVID-19 ve cezaevleri\u00a0 <\/strong><\/span><\/p>\n

COVID-19 salg\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u0130HAS kriterleri nas\u0131l okunabilir? Bahsi ge\u00e7en kararlar \u00e7er\u00e7evesinde Devletin mahpuslar\u0131n tahliye edilmesi dahil olmak \u00fczere gereken tedbirleri almamas\u0131 ihtimalinde, S\u00f6zle\u015fme\u2019nin 3. maddesinin ihlalinin g\u00fcndeme gelece\u011fine ku\u015fku bulunmamaktad\u0131r. Hatta s\u00f6z konusu salg\u0131n\u0131n d\u0131\u015far\u0131daki tahribat\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, S\u00f6zle\u015fme\u2019nin ya\u015fama hakk\u0131n\u0131n koruma alt\u0131na alan 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden y\u00fcr\u00fct\u00fclecek bir tart\u0131\u015fma da ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Nitekim \u0130HAM, cezaevinde yeterli sa\u011fl\u0131k hizmetlerine kavu\u015famayarak hayat\u0131n\u0131 kaybeden mahpuslara ili\u015fkin ba\u015fvurularda, \u00f6l\u00fcm\u00fcn yetersiz sa\u011fl\u0131k hizmetinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131n ispat edilmesi halinde, ihlal karar\u0131 verebilmektedir[19]<\/a>.<\/p>\n

Son olarak belki de en \u00f6nemlisi, COVID-19 salg\u0131n\u0131 vas\u0131tas\u0131yla Meclis\u2019te kabul edilmek istenen yarg\u0131 paketinin ne derece mahpuslar\u0131n sa\u011fl\u0131k haklar\u0131n\u0131 korumaya \u00f6zg\u00fclenmi\u015f oldu\u011fu sorusudur[20]<\/a>. Kanun teklifinin ele\u015ftirmeye de\u011fer di\u011fer noktalar\u0131 yan\u0131nda[21]<\/a>, S\u00f6zle\u015fme\u2019nin 14. maddesiyle koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131na riayet edilip edilmedi\u011fi ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmektedir. Bilindi\u011fi \u00fczere S\u00f6zle\u015fme\u2019de korunan bir haktan yararlan\u0131l\u0131rken, benzer durumda olan hak \u00f6znelerinin me\u015fru bir gerek\u00e7e g\u00f6sterilmeden farkl\u0131 muamaleye tabi tutulmas\u0131, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131n\u0131 ihlal edebilir[22]<\/a>. Nitekim \u0130HAM T\u00fcrkiye\u2019yi ilgilendiren \u00e7ok \u00f6nemli bir karar olan G\u00fclay \u00c7etin <\/em>karar\u0131nda, karar\u0131n verildi\u011fi tarihten \u00f6nce vefat etmi\u015f olan ba\u015fvurucunun s\u0131rf tutuklu olmas\u0131 nedeniyle, sa\u011fl\u0131k hakk\u0131ndan yararlan\u0131rken h\u00fck\u00fcml\u00fc mahpuslardan farkl\u0131 bir muameleye tutulmu\u015f olmas\u0131n\u0131 \u0130HAS\u2019\u0131n 3. maddesi ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fine karar vermi\u015ftir[23]<\/a>.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak kabul edilmek istenen tasla\u011f\u0131n, ba\u015fta cinsel dokunulmazl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n failleri olmak \u00fczere toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlike te\u015fkil eden mahpuslara y\u00f6nelik olarak, farkl\u0131 bir uygulama i\u00e7ermesi, bu uygulama sa\u011fl\u0131k hakk\u0131na ula\u015f\u0131m ve ya\u015fama hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik bir tedbirle dengelendi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e me\u015fru bir gerek\u00e7e te\u015fkil edebilir. \u00d6te yandan, tutuklular\u0131n ya da d\u00fc\u015f\u00fcnce su\u00e7lular\u0131n\u0131n bu d\u00fczenlemelerden, yararland\u0131r\u0131lmamas\u0131, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131n\u0131 ihlal edecektir. Ama en \u00f6nemlisi Devletin \u0130HAM\u2019da bu y\u00f6nde bir ba\u015fvuru yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren ko\u015fullar\u0131n olu\u015fmas\u0131ndan ve bu y\u00f6nde bir ihlalin ya\u015fanmas\u0131ndan \u00f6nce gereken tedbirleri almas\u0131d\u0131r. Yukar\u0131da bahsedilen kriterlerin, vakit kaybetmeksizin e\u015fit ve adil bir \u015fekilde uygulanmas\u0131 \u00fcmidiyle\u2026<\/p>\n

[1]<\/a> bkz. David Harvey, \u201cAnti-Capitalist Politics in the Time of COVID-19\u201d, JACOBIN, <\/em>20.03.2020, https:\/\/cutt.ly\/ltD4xnw<\/a> (04.04.2020); Do\u011fanay Tolunay, \u201cSalg\u0131n Hastal\u0131klar, Ekosistem Tahribatlar\u0131 ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ile \u0130li\u015fkili mi?\u201d, \u0130klim Haber<\/em>, 01.05.2020, https:\/\/www.iklimhaber.org\/salgin-hastaliklar-ekosistem-tahribatlari-ve-iklim-degisikligi-ile-iliskili-mi\/<\/a> (04.04.2020).<\/p>\n

[2]<\/a> Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi Grup Ba\u015fkan Vekili Denizli Milletvekili Cahit \u00d6zkan ve Milliyet\u00e7i Hareket Partisi Grup Ba\u015fkan Vekili Sakarya Milletvekili Muhammed Levent B\u00fclb\u00fcl ve 58 milletvekilinin Ceza ve G\u00fcvenlik Tedbirlerinin \u0130nfaz\u0131 Hakk\u0131nda Kanun ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun Teklifi, Meclis Adalet Komisyonunun 03.04.3030 tarihli oturumunda kabul edilerek, 06.04.2020 tarihli Meclis Genel Kuruluna sevk edilmi\u015ftir. \u0130lgili tutanak ve kanun teklifi i\u00e7in bkz. https:\/\/www.tbmm.gov.tr\/develop\/owa\/komisyon_tutanaklari.goruntule?pTutanakId=2528<\/a> (04.04.2020).<\/p>\n

[3]<\/a> D\u0131\u015far\u0131daki bireylerin sa\u011fl\u0131k hakk\u0131na yeterli ula\u015f\u0131m\u0131 ile ilgili olan en \u00f6nemli i\u00e7tihatlardan birineCenter of Legal Resources on Behalf of Valentin Campeanu \u2013 Romanya, Ba\u015fvuru No. 47848\/08, 02.10.2008; Hristozov ve di\u011ferleri \u2013 Bulgaristan karar\u0131 \u00f6rnek verilebilir.<\/p>\n

[4]<\/a> Kudla – Polonya, Ba\u015fvuru No. 30210\/96, 26.10.2000, para. 94.<\/p>\n

[5]<\/a> Daha fazla bilgi i\u00e7in bkz. Stephen Livingstone, \u201cPrisoners\u2019 Rights in the Context of the European Convention on Human Rights\u201d, Punishment & Society<\/strong>, Volume 2, No. 3 (July),\u00a0 2000, s. 314.<\/p>\n

[6]<\/a>\u00a0 \u00d6rne\u011fin bkz. Ostrovar v. Moldova, Ba\u015fvuru No. 35207\/03, 13.09.2005, para. 85-90.<\/p>\n

[7]<\/a> Aleksanyan – Rusya, Ba\u015fvuru No. 46468\/06, 22.12.2008,\u00a0 para. 139.<\/p>\n

[8]<\/a> Bkz. Modarca – Moldova, Ba\u015fvuru No. 37829\/08, 13.11.2012, para. 23-27.<\/p>\n

[9]<\/a> Bkz. Florea – Romanya, Ba\u015fvuru No. 37186\/03, 14.09.2010, para. 65.<\/p>\n

[10]<\/a> Kalashnikov v. Rusya, Ba\u015fvuru No. 47095\/99, 15.07.2002, para. 96-103.<\/p>\n

[11]<\/a> C\u0103t\u0103lin Eugen Micu \u2013 Romanya, Ba\u015fvuru No. 55104\/13, 05.01.2016, para. 56.<\/p>\n

[12]<\/a> Dobri – Romanya, Ba\u015fvuru No. 25153\/04, 14.12.2010, para. 46-56.<\/p>\n

[13]<\/a> C\u0103t\u0103lin Eugen Micu \u2013 Romanya, para. 56.<\/p>\n

[14]<\/a> Ghavtadze – G\u00fcrcistan, Ba\u015fvuru No. 23204\/07, 03.03.2009, para. 88-89.<\/p>\n

[15]<\/a> Vasyukov – Rusya, Ba\u015fvuru No. 2974\/05, 05.04.2011,\u00a0 para. 66<\/p>\n

[16]<\/a> Alver v. Estonya, Ba\u015fvuru No. 64812\/01, 08.11.2005, para. 43-45.<\/p>\n

[17]<\/a> Bkz. A.B. – Rusya, Ba\u015fvuru No. 1439\/06, 14.10.2010 para: 132, Logvinenko – Ukrayna, Ba\u015fvuru No. 13448\/07, 14.10.2010, para. 74; Hummatov – Azerbaycan, Ba\u015fvuru No. 9852\/03, 13413\/04, 29.11.2007, para. 113,116; Kondratyev – Ukrayna, Ba\u015fvuru No. 5203\/09, 15.12.2011, para. 85.<\/p>\n

[18]<\/a> Dobri v. Romanya, para. 46-56.<\/p>\n

[19]<\/a> Tarariyeva v. Russia, Ba\u015fvuru No. 4353\/03, 14.12.2006,\u00a0 para 87.<\/p>\n

[20]<\/a> \u00d6rne\u011fin Prof. Dr. Kabo\u011flu\u2019nun da dikkat \u00e7ekti\u011fi \u00fczere g\u00fcndeme al\u0131nan teklif, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f bireylerin sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131ndan \u00e7ok, cezaevlerindeki doluluk oranlar\u0131n\u0131 azaltmaya y\u00f6nelik daha \u00f6nceki yarg\u0131 paketlerinin h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir versiyonu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00e7izmektedir.\u00a0 Menekse Tokyay, \u201cKabo\u011flu: Yarg\u0131 reformu adil yarg\u0131lanma \u00e7er\u00e7evesinde olmal\u0131\u201d, euronews<\/em>, 30.03.2020, https:\/\/tr.euronews.com\/2020\/03\/30\/kaboglu-yarg-reformu-adil-yarg-lanma-cercevesinde-olmal<\/a> (04.04.2020). Dolay\u0131s\u0131yla mahpus haklar\u0131 ile ceza adaleti sistemi aras\u0131nda kurulmas\u0131 gereken hassas denge y\u00f6n\u00fcnden eksik bir izlenim sunmaktad\u0131r.<\/p>\n

[21]<\/a> Bu konuda olduk\u00e7a bilgilendirici online hukuk sohbeti i\u00e7in bkz. \u201cDr. \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Bar\u0131\u015f Erman\u2019\u0131n tespitleri\u201d Ceza \u0130nfaz \u0130ndirimi Tart\u0131\u015fmalar\u0131 – XXV. Avukatlar Kul\u00fcb\u00fc, https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=sf01e93CGPA<\/a> (04.04.2020), 10. dakikadan sonra.<\/p>\n

[22]<\/a> Burden \u2013 Birle\u015fik Krall\u0131k, Ba\u015fvuru No. 13378\/05, 24.04.2008, para. 60.<\/p>\n

[23]<\/a> Karar\u0131n konusunu Anayasan\u0131n 104. maddesi uyar\u0131nca hasta h\u00fck\u00fcml\u00fclere tan\u0131nan Cumhurba\u015fkan\u0131 aff\u0131n\u0131n tutuklulara tan\u0131nmam\u0131\u015f olu\u015fu olu\u015fturmaktad\u0131r. G\u00fclay \u00c7etin \u2013 T\u00fcrkiye, Ba\u015fvuru No. 44084\/10, 05.03.2013, para. 116-125.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

COVID-19 salg\u0131n\u0131 ile m\u00fccadele ederken hayat\u0131n\u0131 kaybeden Prof. Dr. Cemil Ta\u015fc\u0131o\u011flu\u2019na: \u201cBinlerce te\u015fekk\u00fcr: yard\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 duyarak sana geldi\u011fimiz her zaman b\u0131kmadan, usanmadan; muazzam bir ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve sab\u0131rla bizleri dinlemi\u015f oldu\u011fun i\u00e7in. Orada bir Cemil Amcam\u0131z oldu\u011funu bilmenin ger\u00e7ek de\u011ferini, \u015fimdi seni kaybedince anl\u0131yoruz. Ne \u00fcz\u00fcc\u00fcd\u00fcr ki g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n ko\u015fturmacas\u0131nda sana esasl\u0131 bir te\u015fekk\u00fcr edecek f\u0131rsat\u0131m\u0131z […]<\/p>\n","protected":false},"author":170,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[227],"tags":[],"class_list":["post-4234","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-guncel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4234","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/170"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4234"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4234\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}