{"id":4364,"date":"2020-10-06T21:49:37","date_gmt":"2020-10-06T18:49:37","guid":{"rendered":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=4364"},"modified":"2020-10-06T21:49:33","modified_gmt":"2020-10-06T18:49:33","slug":"guvenlik-ve-mahremiyet-ozgurlukle-baslar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=4364","title":{"rendered":"G\u00fcvenlik ve Mahremiyet \u00d6zg\u00fcrl\u00fckle Ba\u015flar (23.5.2020)"},"content":{"rendered":"

\u201cG\u00fcvenlik ve mahremiyetin \u00f6nc\u00fcl\u00fc \u00f6zg\u00fcr olmaktan ge\u00e7er. Siz tercihlerinizde, ya\u015fant\u0131n\u0131zda \u00f6zg\u00fcr de\u011filseniz; verdi\u011finiz kararlar ve tercihler bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n iradesini yans\u0131t\u0131r. Bir ba\u015fkas\u0131 sizin \u0130nternet\u2019i nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131za; yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131n, donan\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131na karar veriyorsa kendi \u00e7\u0131karlar\u0131ndan ba\u015fka hi\u00e7bir \u00f6nceli\u011fi yoktur.\u201d<\/em><\/p>\n

2020\u2019ye iyi ba\u015flayamad\u0131k insanl\u0131k olarak. Hali haz\u0131rda gelen iklim krizi, iki k\u0131tay\u0131 saran devasa orman yang\u0131nlar\u0131 ve \u015fimdi de k\u00fcresel bir salg\u0131n. Korku, insanl\u0131\u011f\u0131n toplumsal birlikteli\u011finin en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131 ve hayat\u0131m\u0131za kal\u0131c\u0131 olarak giren bask\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n temel bahanesi. \u0130nternet insanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirecek b\u00fcy\u00fck bir makine olarak hayal edilmi\u015fken, bug\u00fcn analog d\u00fcnyam\u0131z\u0131n her k\u00f6t\u00fc \u00f6zelli\u011fini yans\u0131tacak \u015fekilde, \u015firketler ve devletlerce korku kullan\u0131larak talan ediliyor. Kullan\u0131c\u0131lar olarak \u00e7o\u011fu zaman imkanlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6tesinde g\u00f6r\u00fcnen bu sorunlara kar\u015f\u0131 \u00e7aresiz hissetmek \u00e7ok do\u011fal; ama 2020\u2019de bundan on sene \u00f6nceye g\u00f6re elimiz \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc. Art\u0131k bu gidi\u015fata kar\u015f\u0131 koyan insanlar ve ara\u00e7lar var! \u0130nternet\u2019te ve Web\u2019de bireysel mahremiyetinizi kazanmak bug\u00fcn hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar kolay. Gereken sadece biraz zaman ve emek…<\/p>\n

    \n
  1. Taray\u0131c\u0131<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

    Y\u0131l 2020, siz hala Google Chrome mu kullan\u0131yorsunuz? Chrome, Google\u2019\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00f6zg\u00fcr ara\u00e7lardan derledi\u011fi bir yaz\u0131l\u0131m. Bir zamanlar yenilik\u00e7i bir taray\u0131c\u0131yd\u0131; ama art\u0131k sadece Google\u2019\u0131n sizi takip etmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 bir \"\"<\/a>zorbal\u0131k arac\u0131. Kendinizi bu zul\u00fcmden kurtar\u0131n ve \u00f6zg\u00fcr bir yaz\u0131l\u0131m olan Mozilla Firefox\u2019a ge\u00e7in. https:\/\/www.mozilla.org\/en-US\/firefox\/new\/<\/a> Haz\u0131r ba\u015flam\u0131\u015fken mahremiyetinizi artt\u0131racak \u015fu rehberdeki eklentileri de kurmay\u0131 ihmal etmeyin:<\/p>\n

    https:\/\/guvenlik.oyd.org.tr\/ag_guvenligi\/guvenli_web_gezintisi.html<\/p>\n

      \n
    1. Arama<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

      Y\u0131l 2020 ve siz hala aramalar\u0131n\u0131zda Google\u2019a m\u0131 g\u00fcveniyorsunuz? Google aramalar\u0131n\u0131z\u0131 sizinle e\u015fle\u015ftiriyor, hakk\u0131n\u0131zda bilgi topluyor ve bunlar\u0131 size bir \u015feyler satmak i\u00e7in en y\u00fcksek bedeli \u00f6deyene sat\u0131yor. Buna raz\u0131 m\u0131s\u0131n\u0131z \"\"<\/a>\u00a0ger\u00e7ekten? De\u011filseniz DuckDuckGo\u2019ya merhaba deyin. Sizi takip etmeyen ve verilerinizi satmayan bir arama motoru. Gayet de ba\u015far\u0131l\u0131. Ana sayfan\u0131z\u0131 hemen https:\/\/duckduckgo.com<\/a> yap\u0131n!<\/p>\n

       <\/p>\n

        \n
      1. E-posta<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

        2004\u2019te Gmail 1 Gb depolama alan\u0131yla belki \u00e7ok haval\u0131yd\u0131; ama \u00fczerinden \u00e7ok zaman ge\u00e7ti. Gmail bir Google hizmeti olarak size c\u00f6mert\u00e7e bedavaya verdi\u011fi hizmetin bedelini e-postalar\u0131n\u0131z\u0131 okuyarak, i\u00e7inden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bilgilerle sizi y\u00f6nlendirip bir \u015feyler sat\u0131n alman\u0131z\u0131 sa\u011flayarak kazan\u0131yor. \u201cBunda ne var?\u201d diyebilir, bir bilgisayar\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 okumas\u0131nda sorun g\u00f6rmeyebilirsiniz; lakin Google\u2019\u0131n eline korkun\u00e7 bir g\u00fc\u00e7 vermi\u015f olman\u0131z\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kendinizin ve sevdiklerinizin g\u00fcvenli\u011fini bir \u015firkete emanet ediyorsunuz. \u00d6yle ki; bir telefon a\u00e7\u0131p ger\u00e7ek bir insanla konu\u015fma imk\u00e2n\u0131n\u0131z olmayan Google\u2019dan dolay\u0131, hesab\u0131n\u0131 kaybedip neredeyse t\u00fcm \u00e7evrimi\u00e7i ya\u015fam\u0131 sonlanan, doland\u0131r\u0131lan insanlar var. Hele ki Google g\u00fcveninizi bo\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131r da sizin hakk\u0131n\u0131zdaki bilgiler bir g\u00fcn ortaya \u00e7\u0131karsa olabilecekleri bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n

        D\u00fcnyada mahremiyetinize sayg\u0131 duyan, e-postalar\u0131n\u0131z\u0131 okumayan onlarca e-posta servis sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 var. \u00c7o\u011fu, e-postalar\u0131n\u0131 geride b\u0131rakamayanlar i\u00e7in ta\u015f\u0131ma imk\u00e2n\u0131 bile sunuyor. Gmail seviyesinde hizmet almak i\u00e7in az da olsa bir \u00fccret \u00f6demeniz gerekse de \u00e7o\u011fu hizmet bedava giri\u015f seviyesi hesaplar sunuyor. Pek \u00e7ok hizmet depolama, takvim vb. gmailv\u00e2ri hizmetleri de veriyor. \u015eifreli e-posta hizmeti i\u00e7in Protonmail (https:\/\/protonmail.com<\/a>) ve hem \u015fifreli hem de klasik e-posta hizmeti i\u00e7in Mailbox\u00a0 (https:\/\/mailbox.org<\/a>) size tavsiye edece\u011fimiz ilk isimler olur.<\/p>\n

          \n
        1. Anl\u0131k Yaz\u0131\u015fma<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

          Whatsapp\u2019\u0131 unutun. Eminim bu c\u00fcmlenin ard\u0131ndan \u201cAma herkes Whatsapp\u2019ta\u201d<\/em> denildi\u011fini duyar gibiyiz. Lakin Whatsapp \u00f6zel m\u00fclk bir yaz\u0131l\u0131m olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Facebook gibi kesinlikle ama kesinlikle g\u00fcvenmemeniz gereken bir \u015firkete ait. Belki bir \u00e7\u0131rp\u0131da Whatsapp\u2019\u0131 b\u0131rakamayabilirsiniz ama yak\u0131n \u00e7evrenizden ba\u015flayarak arkada\u015flar\u0131n\u0131z\u0131 \u00a0 \"\"<\/a> ve ailenizi g\u00fcvenli d\u00fcnyaya \u00e7ekebilirsiniz. Bunun i\u00e7in \u00f6zg\u00fcr bir yaz\u0131l\u0131m olan Signal\u2019i (https:\/\/signal.org<\/a>) kullan\u0131n. Whatsapp\u2019tan tek fark\u0131n\u0131n rengi oldu\u011funu ve \u00e7ok daha iyi \u00f6zellikler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 siz de fark edeceksiniz. Detayl\u0131 bilgi i\u00e7in (https:\/\/guvenlik.oyd.org.tr\/yazisma_guvenligi\/signal\/signal.html<\/a>) Daha radikal ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir tercih isterseniz Conversations iyi bir tercih olacakt\u0131r. Federatif bir sisteme dayanan yaz\u0131l\u0131m, \u0130nternet \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kalesi teknolojileri kullanarak, size kullan\u0131c\u0131 dostu bir kullan\u0131m sunuyor.<\/p>\n

          https:\/\/guvenlik.oyd.org.tr\/yazisma_guvenligi\/omemo\/omemo.html<\/p>\n

            \n
          1. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc G\u00f6r\u00fc\u015fme<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

            COVID-19 ile hayat\u0131m\u0131za bir anda neredeyse zorla giren bir ihtiya\u00e7 da g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc konu\u015fma oldu. Bu bak\u0131mdan d\u00fcnyada herkes tuttu\u011funa sar\u0131ld\u0131 ve tuttuklar\u0131 \u015fey do\u011fal olarak yanl\u0131\u015f tercih oldu. Zoom akl\u0131n\u0131za ilk gelen program \"\"<\/a> olacakt\u0131r; fakat Zoom g\u00fcvenlik ve mahremiyet konular\u0131nda fazlas\u0131yla a\u00e7\u0131k vermi\u015f, konuyu hep ikincil g\u00f6ren \u00f6zel m\u00fclk bir yaz\u0131l\u0131m. Bunun yerine \u00f6zel m\u00fclk alternatiflerini aratmayan ve \u00e7ok daha k\u00f6kl\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n eseri olan Jitsi\u2019yi (https:\/\/meet.jit.si<\/a>) kullan\u0131n. Sadece taray\u0131c\u0131n\u0131zda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n ve ba\u011flant\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmek istedi\u011finiz ki\u015fiye g\u00f6nderin. Hepsi bu kadar! Dilerseniz parola koyarak g\u00fcvenli\u011finizi artt\u0131rabilirsiniz.<\/p>\n

              \n
            1. Dosya Payla\u015f\u0131m\u0131<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

              Google size 15 Gb depolama alan\u0131n\u0131 bedavaya vermiyor. Dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 ve i\u00e7eriklerini okuyor, bunlar\u0131 kimlerle payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 biliyor ve bunun \u00fczerinden yine size bir \u015feyler satmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Dosya payla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7in mahremiyet ar\u0131yorsan\u0131z birka\u00e7 se\u00e7ene\u011finiz var. Ya dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 \u015fifrelersiniz ki bu biraz ileri bir i\u015flem ya da size ve mahremiyetinize sayg\u0131 duyan bir hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131na gidersiniz. \u015eayet e-postalar\u0131n\u0131z i\u00e7in Protonmail veya Mailbox\u2019a vard\u0131ysa yolunuz, biraz daha fazla para vererek g\u00fcvenli dosya depolama ve payla\u015f\u0131m imk\u00e2n\u0131 da edinebilirsiniz. Veya bir hafta sonu projesi olarak kendinize Nextcloud sunucusu kurabilirsiniz. (https:\/\/nextcloud.com)<\/p>\n

                \n
              1. VPN ve TOR<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

                \u0130nternet hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z ve bunun uzant\u0131s\u0131 olarak devletiniz de siz ve sizin bilgilerinizin pe\u015finde. Sizin devletiniz de\u011filse bile k\u00fcresel bir makine olan \u0130nternet\u2019te ba\u011flant\u0131n\u0131z\u0131n ge\u00e7ti\u011fi her \u00fclke buna kabil. \u0130nternet\u2019e ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131z kahvenin y\u00f6nlendiricisi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ba\u011flant\u0131n\u0131z\u0131 koruman\u0131z \u015fart. Bunun i\u00e7in iki se\u00e7ene\u011finiz var. Bir VPN kullanmak veya TOR\u2019a ba\u011flanmak. \u00d6ncellikle bedava<\/strong> VPN diye bir \u015fey yok. Bu hizmete para vermek zorunda gibisiniz, mahremiyetiniz ve g\u00fcvenli\u011finiz i\u00e7in. Kolay kullan\u0131m\u0131 ile \u00f6nerilecek bir hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131 Mullvad https:\/\/mullvad.net<\/a>. TOR ise g\u00f6n\u00fcll\u00fcler taraf\u0131ndan i\u015fletilen bir mahremiyet ve anonimlik arac\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de do\u011fal olarak yasakl\u0131 olsa da, TOR\u2019a eri\u015fimi engellemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil; ancak zorla\u015ft\u0131rmak s\u00f6z konusu. TOR taray\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 EFF\u2019nin sitesinden indirip (https:\/\/tor.eff.org<\/a>)<\/u> kurulumunu takip ederek ba\u011flant\u0131n\u0131z\u0131 sa\u011flayabilirsiniz. Detayl\u0131 bilgi i\u00e7in (https:\/\/guvenlik.oyd.org.tr\/ag_guvenligi\/tor.html<\/a>)<\/p>\n

                  \n
                1. Harita<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

                  Elinizin yine bir Google \u00fcr\u00fcn\u00fcne gitti\u011finin fark\u0131nday\u0131z lakin d\u00fcnyada g\u00f6n\u00fcll\u00fc girdileri ile olu\u015fturulmu\u015f ve kimi zaman ticari harita \u00fcr\u00fcnlerinden \u00e7ok daha iyi olan bir harita sistemi bulunuyor. OpenStreetmap, tamamen \u00f6zg\u00fcr bir \"\"<\/a>\u00a0harita verisi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan ve sizin de katk\u0131 vermenize a\u00e7\u0131k bir sistem. Bilgisayarlar\u0131n\u0131zda (https:\/\/openstreetmap.org<\/a>)<\/u> adresinden, telefonlar\u0131n\u0131zda ise OSMand yaz\u0131l\u0131m\u0131 ile kullanabilece\u011finiz OpenStreetmap size \u00e7o\u011fu zaman iyi hizmet edecektir. Bir yanl\u0131\u015f bulursan\u0131z da d\u00fczeltmek i\u00e7in kimseyi beklemek zorunda de\u011filsiniz. Gitti\u011finiz kahvenin ad\u0131 m\u0131 de\u011fi\u015fmi\u015f? Hemen d\u00fczeltebilirsiniz!<\/p>\n

                  \"\"<\/a><\/p>\n

                    \n
                  1. G\u00fcvenlik<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

                    G\u00fcvenlik, mahremiyetten farkl\u0131 bir konu olmakla birlikte, \u00e7ok daha derin bir \u00e7aba gerektiriyor. L\u00e2kin buradaki birka\u00e7 basit ad\u0131mla \u00e7evrimi\u00e7i g\u00fcvenli\u011finize inan\u0131lmaz katk\u0131lar sa\u011flayabilirsiniz.<\/p>\n

                    \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0A. Parola\/ Zarola<\/strong><\/span><\/p>\n

                    Evet do\u011fru duydunuz, \u015fifre de\u011fil Parola. Akl\u0131n\u0131zda tuttu\u011funuz, hesaplar\u0131n\u0131za girerken verdi\u011finiz s\u0131rra verilen do\u011fru ad Parola\u2019d\u0131r. Parolalar g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7evrimi\u00e7i g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in o kadar vazge\u00e7ilmezdir ki h\u00e2l\u00e2 bu konu konu\u015fuluyor. \"\"<\/a>Parolalar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lan \u015fey b\u00fcy\u00fck harf, \u00f6zel karakter falan de\u011fil, rastgeleliktir yani entropi! Determinist canl\u0131lar olarak bu konuda pek iyi de\u011filiz. Bu sebeple i\u015fi \u015fansa<\/em>b\u0131rakmak gerekli. Zarola, hat\u0131rlamas\u0131 kolay ama bilgisayarlar i\u00e7in k\u0131rmas\u0131 \u00e7ok zor parolalar olu\u015fturman\u0131n en e\u011flenceli yolu (https:\/\/zarola.oyd.org.tr<\/a>). Kendi g\u00fcvenli\u011finiz i\u00e7in bir Zarola edinin ve bu Zarolan\u0131zla birlikte bir parola y\u00f6neticisi kullan\u0131n. Bitwarden (https:\/\/bitwarden.com\/<\/a>) \u00f6zg\u00fcr ve yayg\u0131n bir parola y\u00f6netici olarak tavsiyemiz olacakt\u0131r. Detayl\u0131 bilgi i\u00e7in:<\/p>\n

                    https:\/\/guvenlik.oyd.org.tr\/beseri_guvenlik\/parolalar.html<\/a><\/p>\n

                    \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0B. \u00c7ift A\u015famal\u0131 Do\u011frulama (2FA)<\/span><\/strong><\/p>\n

                    Komik bir isim olsa da basit\u00e7e bir hesaba eri\u015fmek i\u00e7in bildi\u011finiz bir \u015fey (parola) ve sahip oldu\u011funuz bir \u015fey (telefon, sim kart) gerektiren sistemlere verilen add\u0131r. Pek \u00e7ok hizmet size bug\u00fcnlerde\"\"<\/a> 2FA imk\u00e2n\u0131 sunmakta. \u00c7o\u011fu sistem h\u00e2l\u00e2 SMS kullanmakta ve hi\u00e7 yoktan iyi olsa da en g\u00fcvenli se\u00e7enek bu de\u011fildir. Bunun yerine yaz\u0131l\u0131m tabanl\u0131 2FA uygulamalar\u0131 tercih edilmelidir. Bu telefonunuza kuraca\u011f\u0131n\u0131z FreeOTP (https:\/\/freeotp.github.io\/<\/a>) veya AndOTP (https:\/\/github.com\/andOTP\/andOTP<\/a>) gibi bir yaz\u0131l\u0131ma hizmet ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z kurulu\u015fun g\u00f6sterdi\u011fi karekodu okutmak kadar kolay. Detayl\u0131 bilgi i\u00e7in:<\/p>\n

                    https:\/\/guvenlik.oyd.org.tr\/beseri_guvenlik\/2fa.html<\/a><\/p>\n

                    \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0C. Genel Cihaz G\u00fcvenli\u011fi<\/span><\/strong><\/p>\n

                    Ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z t\u00fcm tedbirler, cihazlar\u0131n\u0131za elini sallayan eri\u015febiliyorsa bir \u015fey ifade etmeyecektir. Bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle t\u00fcm cihazlar\u0131n\u0131za bir ekran kilidi girmeli ve bu kilidi pin\/ parola gibi g\u00fcvenli bir y\u00f6ntem ile korumal\u0131s\u0131n\u0131z. D\u00fczenli \"\"<\/a> aral\u0131klarla ekran kilidinizin giri\u015f bilgilerini de\u011fi\u015ftirin ve bu bilgileri kimse ile payla\u015fmay\u0131n. Ekran\u0131n\u0131z\u0131 pin\/ parola girerken kapat\u0131n ve etraftaki kameralara dikkat edin. Paranoyak\u00e7a geliyor olabilir ama kamusal tart\u0131\u015fmaya hi\u00e7 konu olmadan hayat\u0131m\u0131z\u0131 i\u015fgal etmi\u015f kameralar\u0131n bir sonucudur bunlar. Cihazlar\u0131n\u0131z ile ilgili \u00e7ok\u00e7a ba\u015fka tedbir alman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn. Detayl\u0131 bilgi i\u00e7in<\/p>\n

                    https:\/\/www.olaganparanoya.com\/telefonunuz-ile-ilgili-kolaylikla-alabileceginiz-14-onlem\/<\/a><\/p>\n

                      \n
                    1. \u00d6zg\u00fcr Yaz\u0131l\u0131m Kullan\u0131n<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

                      \u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m kavram\u0131 garip gelebilir. Yaz\u0131l\u0131m\u0131n \u00f6zg\u00fcr\u00fc nedir ki sorusu soruldu\u011funda akla ilk olarak bedava, crack\u2019li gibi fikirler d\u00fc\u015f\u00fcyor genelde. \u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m, ne \u00fccret ne de sadece \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma konusudur. \u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131mlar her \u00a0 zaman bedava olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bedava olmas\u0131 da bir yaz\u0131l\u0131m\u0131 \u00f6zg\u00fcr k\u0131lmaz. Yaz\u0131l\u0131m \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc 1982\u2019de ABD\u2019nin MIT \u00dcniversitesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fan bir bilgisayar bilimcisi Richard M. Stallman taraf\u0131ndan, \u00e7al\u0131\u015fmayan yaz\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 tamir etmesine imk\u00e2n sa\u011flayacak yaz\u0131l\u0131m\u0131n kaynak kodunun, kendisi ile payla\u015f\u0131lmamas\u0131 sonucunda ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesidir. O g\u00fcn GNU hareketi, \u00f6zg\u00fcr bir i\u015fletim sistemi yazm\u0131\u015ft\u0131r: GNU <\/strong>(G<\/strong>NU is N<\/strong>ot U<\/strong>nix). Bunu Linux olarak biliyor olabilirsiniz. Linux GNU i\u015fletim sisteminin sadece \u00e7ekirde\u011fidir. GNU\/ Linux gibi \u00e7ok\u00e7a \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m o g\u00fcnden sonra ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bir yaz\u0131l\u0131m\u0131n \u201c\u00f6zg\u00fcr\u201d olabilmesi i\u00e7in 4 \u015fart gerekir;<\/p>\n

                        \n
                      1. Yaz\u0131l\u0131m\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (kullan)<\/li>\n
                      2. Yaz\u0131l\u0131m\u0131 inceleme ve de\u011fi\u015ftirme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (ara\u015ft\u0131r)<\/li>\n
                      3. Yaz\u0131l\u0131m\u0131 da\u011f\u0131tma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (payla\u015f)<\/li>\n
                      4. De\u011fi\u015ftirilmi\u015f yaz\u0131l\u0131m\u0131 da\u011f\u0131tabilme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (geli\u015ftir)<\/li>\n<\/ol>\n

                        S\u00f6z konusu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere tamamen sahip olan yaz\u0131l\u0131mlar \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m kabul edilirler. Bug\u00fcn neredeyse kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z her \u015fey bir miktar \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m i\u00e7ermekte ve neredeyse t\u00fcm \u0130nternet dedi\u011fimiz \u015feyi sunan sunucular \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131mlar \u00fcst\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. \u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m \u201ca\u00e7\u0131k kaynak\u201d de\u011fildir. Bir yaz\u0131l\u0131m\u0131n kaynak kodunun eri\u015filebilir olmas\u0131 onu \u00f6zg\u00fcr k\u0131lmaz. Kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z pek \u00e7ok \u00f6zg\u00fcr olmayan m\u00fclk yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n s\u00f6zle\u015fmelerinde s\u00f6z konusu yaz\u0131l\u0131m\u0131 \u0130ran, K\u00fcba gibi \u00fclkelerin, yani ABD ambargosu alt\u0131nda olan \u00fclkelerin vatanda\u015flar\u0131n\u0131n kullanamayaca\u011f\u0131 gibi \u015feyler yaz\u0131l\u0131d\u0131r. \u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talep eder ve bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sayesinde kullan\u0131lan yaz\u0131l\u0131mlar eri\u015filebilir, adil, mahremiyetlere sayg\u0131l\u0131 ve g\u00fcvenli olurlar; \u00e7\u00fcnk\u00fc bir kimsenin mal\u0131 olup onun \u00e7\u0131karlar\u0131na de\u011fil t\u00fcm topluma ait olmakla toplumsal faydaya \u00f6rg\u00fctlenirler. Bu sebepten hem kendi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz, kendi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczle birlikte toplumca \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz hem de gelecek i\u00e7in, m\u00fcmk\u00fcn olan her yerde, \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 tercih etmelisiniz.<\/p>\n

                        \u00d6zg\u00fcr Yaz\u0131l\u0131m Derne\u011fi olarak, hem \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131mlar hem de g\u00fcvenlik konular\u0131nda rehberler haz\u0131rl\u0131yor ve kimi zamanlar etkinlikler d\u00fczenliyoruz. (https:\/\/oyd.org.tr<\/a>) adresinden, (https:\/\/twitter.com\/oydorgtr<\/a>) Twitter hesab\u0131ndan veya (https:\/\/t.me\/oydtopluluk<\/a>) Telegram grubundan bizi takip edebilirsiniz.<\/p>\n

                          \n
                        1. Son S\u00f6z<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

                          G\u00fcvenlik- gizlilik- mahremiyet konular\u0131 sonsuza do\u011fru uzayabilen dipsiz bir kuyu. Bu bak\u0131mdan ne yukar\u0131da anlat\u0131lanlar, ne de k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde okuyabilecekleriniz her \u015feyin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olmayacakt\u0131r. Ayn\u0131 zamanda bunun bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu ve hi\u00e7bir zaman bitmedi\u011fini hat\u0131rlatmak isteriz. Bu bak\u0131mdan g\u00fcndemi takip etmek ve geride kalmamak \u015fart. Konuya yakla\u015f\u0131mlardan en tehlikelisi, bir \u015feyi de\u011fi\u015ftirdi\u011finiz i\u00e7in \u201ctamamen\u201d g\u00fcvende oldu\u011funuzu d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve bu sahte alg\u0131 i\u00e7inde kendinizi tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrmek. Bu bak\u0131mdan dijital hayat\u0131n\u0131za h\u00e2kim \u00e7\u0131kma \u00e7aban\u0131zda size ba\u015far\u0131lar dilemekle bu s\u00fcreci ad\u0131m ad\u0131m s\u00fcrd\u00fcrmenizi \u015fiddetle tavsiye ederiz. \u00d6nce kolay de\u011fi\u015fikliklerle ba\u015flay\u0131n. Sonra vakit bulduk\u00e7a ilerleyin. Bir anda kendinizi zorlay\u0131p b\u0131kk\u0131nl\u0131kla i\u015fi b\u0131rakmay\u0131n. G\u00fcndemi takip ederek, ad\u0131m ad\u0131m eksik alanlar\u0131 kapatarak, cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 ve zihninizi g\u00fcncel tutarak ge\u00e7irdi\u011fimiz zor g\u00fcnlerde sevdiklerinizle birlikte g\u00fcvende kalman\u0131z dile\u011fi ile…<\/p>\n

                            \n
                          1. Okuma Listesi<\/strong><\/span>\n
                              \n
                            1. https:\/\/guvenlik.oyd.org.tr<\/a><\/li>\n
                            2. https:\/\/olaganparanoya.com<\/a><\/li>\n
                            3. https:\/\/kendibaglantim.com\/<\/a><\/li>\n
                            4. https:\/\/zarola.oyd.org.tr<\/a><\/li>\n
                            5. https:\/\/oyd.org.tr<\/li>\n
                            6. https:\/\/www.privacytools.io\/<\/a><\/li>\n
                            7. https:\/\/ssd.eff.org\/<\/a><\/li>\n
                            8. https:\/\/riseup.net\/security<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n

                               <\/p>\n

                              G\u00fcvenlik ve Mahremiyet \u00d6zg\u00fcrl\u00fckle Ba\u015flar yaz\u0131s\u0131 Alper Atmaca taraf\u0131ndan CC-BY-SA 4.0 (Creative Commons-At\u0131f-Ayn\u0131LisanslaPayla\u015f) ile ruhsatlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yaz\u0131n\u0131n tamamen veya k\u0131smen al\u0131nt\u0131lar\u0131nda ve de\u011fi\u015ftirilmi\u015f kopyalar\u0131nda “Alper Atmaca\/Hukuk Defterleri” \u015feklinde at\u0131fta bulunabilirsiniz. Ruhsat detaylar\u0131 i\u00e7in https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0\/legalcode.tr<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                              \u201cG\u00fcvenlik ve mahremiyetin \u00f6nc\u00fcl\u00fc \u00f6zg\u00fcr olmaktan ge\u00e7er. Siz tercihlerinizde, ya\u015fant\u0131n\u0131zda \u00f6zg\u00fcr de\u011filseniz; verdi\u011finiz kararlar ve tercihler bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n iradesini yans\u0131t\u0131r. Bir ba\u015fkas\u0131 sizin \u0130nternet\u2019i nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131za; yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131n, donan\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131na karar veriyorsa kendi \u00e7\u0131karlar\u0131ndan ba\u015fka hi\u00e7bir \u00f6nceli\u011fi yoktur.\u201d 2020\u2019ye iyi ba\u015flayamad\u0131k insanl\u0131k olarak. Hali haz\u0131rda gelen iklim krizi, iki k\u0131tay\u0131 saran devasa orman yang\u0131nlar\u0131 ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":172,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[227,231],"tags":[],"class_list":["post-4364","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-guncel","category-sayilar-24-25"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/172"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4364"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4364\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}