{"id":4926,"date":"2021-12-20T17:18:53","date_gmt":"2021-12-20T14:18:53","guid":{"rendered":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=4926"},"modified":"2021-12-20T17:20:39","modified_gmt":"2021-12-20T14:20:39","slug":"iktidar-diyanet-ve-denetim-meclis-i-mesayih-kurumunu-yeniden-tesis-etme-girisimlerine-dair-bir-elestiri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=4926","title":{"rendered":"\u0130ktidar, Diyanet ve Denetim: Meclis-i Me\u015f\u00e2yih Kurumunu Yeniden Tesis Etme Giri\u015fimlerine Dair Bir Ele\u015ftiri"},"content":{"rendered":"<div class=\"page\" title=\"Page 49\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu c\u0327al\u0131s\u0327man\u0131n temel amac\u0131 son y\u0131llarda farkl\u0131 c\u0327evreler taraf\u0131ndan s\u0131kl\u0131kla dile getirilen Tu\u0308rkiye\u2019de I\u0307slami cemaat ve tarikatlar\u0131n sistem ic\u0327erisine c\u0327ekilerek dini\u0302 ve mali hareketliliklerinin denetlenmesi o\u0308nerileri u\u0308zerine genel bir tart\u0131s\u0327ma yu\u0308ru\u0308tmektir. Bilindig\u0306i u\u0308zere son do\u0308nemde bas\u0327ta Diyanet I\u0307s\u0327leri Bas\u0327kan\u0131 Ali Erbas\u0327, gazeteci I\u0307smail Saymaz, bir k\u0131s\u0131m ilahiyatc\u0327\u0131 yazar ve sol-liberal du\u0308s\u0327u\u0308nu\u0308r taraf\u0131ndan da farkl\u0131 argu\u0308manlarla dile getirilen, cemaat ve tarikatlar\u0131n dernek veya vak\u0131f c\u0327at\u0131s\u0131 alt\u0131nda tan\u0131narak devlet denetimine girmeleri gerektig\u0306ine yo\u0308nelik o\u0308neriler s\u0131kl\u0131kla kamuoyunda kendisine yer bulmaktad\u0131r1. Temelde devletin iki ayr\u0131 koldan denetleme yapmas\u0131n\u0131 teklif eden bu o\u0308nerilerde o\u0308ncelikle bu yap\u0131lar\u0131 Diyanet I\u0307s\u0327leri Bas\u0327kanl\u0131g\u0306\u0131\u2019n\u0131n (DI\u0307B) c\u0327at\u0131s\u0131 alt\u0131nda bir kontrol mekanizmas\u0131yla itikadi yo\u0308nden denetleme vurgusu o\u0308ne c\u0327\u0131kart\u0131l\u0131rken, ikinci olarak bunlar\u0131n Vak\u0131flar Genel Mu\u0308du\u0308rlu\u0308g\u0306u\u0308 gibi organlarca denetimi ve bu yolla mali hareketliliklerinin kontrol edilmesi amac\u0327lanmaktad\u0131r. O\u0308nerilerin temel gerekc\u0327esi olarak c\u0327og\u0306unlukla bu alanlardaki yasal bos\u0327luklardan tarikatlar\u0131n bugu\u0308ne kadar su\u0308rekli faydalanm\u0131s\u0327 olmalar\u0131 go\u0308sterilmektedir. Bir dig\u0306er deyis\u0327le gu\u0308nu\u0308mu\u0308zde toplumsal bir gerc\u0327eklik olduklar\u0131, bu olus\u0327umlar\u0131n denetlenmesinin ancak bo\u0308yle bir yolla olanakl\u0131 oldug\u0306u ve inanc\u0327 o\u0308zgu\u0308rlu\u0308g\u0306u\u0308nden hareketle \u201csosyal bir gerc\u0327eklig\u0306in kanunla yok say\u0131larak\u201d go\u0308rmezden gelinmesinin mu\u0308mku\u0308n olmad\u0131g\u0306\u0131 bu iddia sahipleri taraf\u0131ndan ileri su\u0308ru\u0308lmektedir. Bu kapsamda c\u0327al\u0131s\u0327ma, bu o\u0308nerilerin bir deg\u0306erlendirmesini ve say\u0131lar\u0131 artan tarikat vak\u0131flar\u0131 bag\u0306lam\u0131nda iktidar\u0131n ve DI\u0307B\u2019in son y\u0131llarda art\u0131s\u0327 go\u0308steren giris\u0327imlerinin bir incelemesini yapmay\u0131 amac\u0327lamaktad\u0131r.<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 49\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Bilindig\u0306i u\u0308zere bir rab\u0131ta olmadan tanr\u0131ya ulas\u0327man\u0131n ve herhangi bir mu\u0308rs\u0327it olmadan hakikate eris\u0327menin mu\u0308mku\u0308n olamayacag\u0306\u0131 du\u0308s\u0327u\u0308ncesinden hareket eden tarikatlar, tarihsel olarak VIII.-IX. yu\u0308zy\u0131ldan itibaren sufi bir anlay\u0131s\u0327 ic\u0327erisinde vu\u0308cut bulan, tasavvuf anlay\u0131s\u0327\u0131n\u0131n kurumsallas\u0327t\u0131g\u0306\u0131 ve Osmanl\u0131 do\u0308neminde ise derga\u0302hlar vas\u0131tas\u0131yla toplumsal varl\u0131klar\u0131n\u0131 su\u0308rdu\u0308ren yap\u0131lard\u0131r. Tarihsel su\u0308rec\u0327te bu olus\u0327umlar\u0131n c\u0327og\u0306unlukla bir mu\u0308rs\u0327itten el alm\u0131s\u0327 bir bas\u0327ka mu\u0308rs\u0327idi gerektiren, bir meka\u0302nda tekke eg\u0306itimiyle gerc\u0327ekles\u0327en, mu\u0308rs\u0327ide teslimiyetc\u0327i bir s\u0327ekilde bag\u0306lanmay\u0131 zorunlu k\u0131lan ve masraflar\u0131n genellikle vak\u0131flar arac\u0131l\u0131g\u0306\u0131yla kars\u0327\u0131land\u0131g\u0306\u0131 ortak unsurlara sahip oldug\u0306u ifade edilebilir2. XX. yu\u0308zy\u0131lla birlikte deg\u0306is\u0327kenlik go\u0308steren tarikat yap\u0131lar\u0131, kent yas\u0327am\u0131nauyguns\u0327ekildedahafarkl\u0131o\u0308zellikler go\u0308stererek cemaatler ha\u0302lini alm\u0131s\u0327 ve bu tekke eg\u0306itimine dayal\u0131 tarikatlar aras\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131s\u0327t\u0131r. Bu ayr\u0131mda tarikatlar, temel olarak bir zikir geleneg\u0306ine dayanan so\u0308zlu\u0308 ku\u0308ltu\u0308ru\u0308n ag\u0306\u0131rl\u0131kta oldug\u0306u geleneksel yap\u0131lar olarak varl\u0131k go\u0308sterir iken, cemaatlerin ise bas\u0327ta Kur\u2019an-\u0131 Kerim olmak u\u0308zere dini\u0302 metinlerin okunmas\u0131na dayanan ve daha c\u0327ok yaz\u0131l\u0131 ku\u0308ltu\u0308re o\u0308nem veren post-tarikat olus\u0327umlar olduklar\u0131 so\u0308ylenebilir3.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p><strong>Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 Hukuk Defterleri&#8217;nin 33. say\u0131s\u0131nda okuyabilirsiniz<\/strong>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu c\u0327al\u0131s\u0327man\u0131n temel amac\u0131 son y\u0131llarda farkl\u0131 c\u0327evreler taraf\u0131ndan s\u0131kl\u0131kla dile getirilen Tu\u0308rkiye\u2019de I\u0307slami cemaat ve tarikatlar\u0131n sistem ic\u0327erisine c\u0327ekilerek dini\u0302 ve mali hareketliliklerinin denetlenmesi o\u0308nerileri u\u0308zerine genel bir tart\u0131s\u0327ma yu\u0308ru\u0308tmektir. Bilindig\u0306i u\u0308zere son do\u0308nemde bas\u0327ta Diyanet I\u0307s\u0327leri Bas\u0327kan\u0131 Ali Erbas\u0327, gazeteci I\u0307smail Saymaz, bir k\u0131s\u0131m ilahiyatc\u0327\u0131 yazar ve sol-liberal du\u0308s\u0327u\u0308nu\u0308r taraf\u0131ndan da farkl\u0131 argu\u0308manlarla [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":219,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[285],"tags":[],"class_list":["post-4926","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sayi33"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4926","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/219"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4926"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4926\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}