{"id":5136,"date":"2022-11-01T00:44:49","date_gmt":"2022-10-31T21:44:49","guid":{"rendered":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=5136"},"modified":"2022-11-01T00:47:29","modified_gmt":"2022-10-31T21:47:29","slug":"ceviri-hukuksal-sosyalizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=5136","title":{"rendered":"\u00c7eviri: Hukuksal Sosyalizm"},"content":{"rendered":"

Bu makalede,[1]<\/a> bende hukuksal y\u00f6ntemi sosyalist ama\u00e7lara uygulama iste\u011fi uyand\u0131ran kimi nedenleri g\u00f6stermek istiyorum. Sorunu ortaya koyabilmek i\u00e7in iki \u00f6nemli hukuk profes\u00f6r\u00fcn\u00fcn, Viyana\u2019dan Anton Menger\u2019in l\u2019\u00c9tat Socialiste<\/em> kitab\u0131 ile Toulouse\u2019dan Maurice Hauriou\u2019nun R\u00e8gime d\u2019\u00c9tat individualiste<\/em>[2]<\/a> makalesinin yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemi bilerek se\u00e7tim. Ne biri ne \u00f6teki sosyalizmi hukuksal savlarla elde etmeye ya da savunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, tersine sosyalizmin hukuksal y\u00f6ntemle uyumsuzlu\u011funu \u00f6rt\u00fck bi\u00e7imde kabul eden bir havalardalar. Ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flayacak uygun ara\u00e7lara sahip g\u00fcn\u00fcm\u00fcz hukukunda sosyalizm i\u00e7in me\u015fru temel bulundu\u011funa da inan\u0131r g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyorlar; ben ise tersinin olabilece\u011fine inan\u0131yorum. Hukuksal sosyalizm kavram\u0131yla yaln\u0131zca kapitalist sistemi katlan\u0131labilir k\u0131lmak i\u00e7in de\u011fil, ayr\u0131ca sosyalist program\u0131, yani Frans\u0131z Sosyalist Partisinin anlat\u0131m\u0131yla kapitalist toplumun i\u015f\u00e7ilerin uluslararas\u0131 etkinli\u011fiyle, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131f partisi olarak siyasal ve iktisadi \u00f6rg\u00fctlenmesiyle ve \u00fcretim ile de\u011fi\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n toplumsalla\u015fmas\u0131yla kolektivist ya da kom\u00fcnist bir topluma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc hakl\u0131 k\u0131lmak ve ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in hukuksal yap\u0131m\u0131zdaki y\u00f6ntemli ara\u015ft\u0131rmay\u0131 anl\u0131yorum.<\/p>\n

Devrimci ya da reformist olsun di\u011fer d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin yerini almak yerine onlar\u0131 onaylamak ve tamamlamak y\u00f6ntemi bana daha uygun g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Belirtece\u011fim \u00e7e\u015fitli nedenlerle ve \u00f6zellikle bunlar benim bulu\u015fum olmad\u0131\u011f\u0131ndan, pek \u00e7ok b\u00fcy\u00fck sosyalist yap\u0131tta bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n \u00f6\u011felerini bulmak beni mutlu ediyor. Profes\u00f6r Menger ve Hauriou\u2019nun hakk\u0131n\u0131 teslim etmek i\u00e7in onlar\u0131 sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcncenin tan\u0131nm\u0131\u015f temsilcileriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaktan ba\u015fka bir \u015fey yapmayaca\u011f\u0131m.<\/p>\n

\u015eimdiye kadar kimse b\u00f6yle bir sistem olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131ndan, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re hukuksal sosyalizmin tarihi yok. Olsa olsa k\u00f6kenlerini ara\u015ft\u0131rabilir, onun pek \u00e7ok sosyalistte gizli bi\u00e7imde bulunabilecek kuramlar\u0131n\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini derleyebilir ve bu kuram ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin kaynaklar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rabiliriz. Ancak bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n hukuksal sosyalizm i\u00e7in bir hakl\u0131l\u0131k sa\u011flayamaca\u011f\u0131 ya da bir evrim ortaya koyamayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir ilk izlenimim var. Belki sosyalistlerin hukuk tutkunlu\u011funun ortamlar\u0131yla, k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle ve miza\u00e7lar\u0131yla a\u00e7\u0131klanabilece\u011fini g\u00f6rebiliriz. Birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r bu tutku sahipleri art\u0131r\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Haziran g\u00fcnlerinin ve Kom\u00fcn\u00fcn \u00f6\u011fretici ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile \u00fcniversitelere girdik\u00e7e \u00fcniversiteye \u00f6zg\u00fc y\u00f6ntemlerin i\u00e7lerine i\u015fledi\u011fi bir sosyalizmin yay\u0131lmas\u0131ndan reformizmi sorumlu tuttu\u011fumuz gibi bu tutku sahiplerini de sorumlu tutmal\u0131y\u0131z. \u00d6te yandan hukuksal sosyalizm, hen\u00fcz tarihi olmasa da art\u0131k kurallar bi\u00e7imde dile getirilmesine olanak sa\u011flayacak yeterli bir yaz\u0131na sahiptir.<\/p>\n

Bu kurallar aras\u0131nda terimlerin kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6zellikle hukuksal s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kullan\u0131m\u0131n\u0131 saym\u0131yorum. San\u0131r\u0131m hi\u00e7bir sosyalist Menger denli bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc y\u0131pratmam\u0131\u015ft\u0131r. Menger kesintisiz bi\u00e7imde hukuksal koyutlardan, hukuksal ili\u015fkilerden, hukuksal \u00f6rg\u00fctlenmeden, hukuksal sistemden, hukuksal sonu\u00e7lardan s\u00f6z eder;\u00a0 Droit au produit int\u00e9gral du travail<\/em> kitab\u0131nda Consid\u00e9rant\u2019\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fini hukuksal bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klamay\u0131 ba\u015faramamakla (s.31) ve t\u00fcm sosyalistleri \u201chen\u00fcz hukuksal bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131\u201dnda konumlanamam\u0131\u015f olmakla (s.148) su\u00e7lar; “hukuk ile g\u00fcc\u00fcn gittik\u00e7e birbirinden kopu\u015funun g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn belirleyici \u00f6zelliklerinden biri\u201d olu\u015funu \u201chukuksal bir olgu\u201d (s.173) olarak kabul eder. Ch. Andler\u2019in l<\/em>\u2019\u00c9tat socialiste <\/em>kitab\u0131nda onu \u201chukukbilimini yenilemi\u015f\u201d ki\u015fi olarak selamlamas\u0131n\u0131 Andler\u2019in kendisi de \u201csosyalist \u00f6\u011fretileri, bir hukuk reformu ile t\u00fcm yoksunlu\u011fu kald\u0131rabilece\u011fini sanan \u00f6\u011fretiler\u201d[3]<\/a> olarak tan\u0131mlamam\u0131\u015f olsayd\u0131 anlamak g\u00fc\u00e7 olurdu. Bu tan\u0131mlama, t\u00fcm sosyalist \u00f6\u011fretilerin hukuksal olarak nitelenmesine olanak tan\u0131r ancak sosyalist bir \u00e7al\u0131\u015fmada \u201chukuksal\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n y\u00f6nteminden \u00e7ok amac\u0131n\u0131 anlatmakta oldu\u011funu da g\u00f6sterir.<\/p>\n

Hukuksal sosyalizmin temel ilkesi \u201cher zaman y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan hukuktan yola \u00e7\u0131karak uslamak\u201dt\u0131r. Bununla birlikte bu temel ilkenin hi\u00e7bir bi\u00e7imde kapitalist sistemi \u201ckoruma\u201d arzusunu i\u00e7ermedi\u011fi; burjuva hukukuna sosyalist bir anlam y\u00fcklemeye olanak tan\u0131yan bir diyalektik kullan\u0131lmas\u0131 ve bunun sonucunda sosyalizme kar\u015f\u0131t uygulamalar\u0131n, burjuva hukukunun ihlali olarak a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi belirtilmelidir.<\/p>\n

Hukukun bu bi\u00e7imde bilin\u00e7li y\u00f6nlendirilmi\u015f yorumuna eri\u015febilmek i\u00e7in sosyalist yaz\u0131nda \u015fimdiden \u00e7ok say\u0131da y\u00f6ntem saptayabiliriz.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, Robertus\u2019un nesnel hukuk [hukuk-OK] ve \u00f6znel hukuk [hak-OK] ayr\u0131m\u0131, at\u0131f vermeden ondan esinlenen Frans\u0131z Profes\u00f6r Duguit\u2019yi[4]<\/a> tan\u0131mlanm\u0131\u015f ve g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f t\u00fcm haklar\u0131, bireylerin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda de\u011fil, fakat toplumsal b\u00fct\u00fcn\u00fcn ortak \u00e7\u0131kar\u0131 do\u011frultusunda de\u011ferlendirmeye y\u00f6neltmi\u015ftir. \u2013 Ayr\u0131ca, Hegel\u2019den sonra, hukukun \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirmekten ba\u015fka bir amac\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul edebilir ve bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck kavram\u0131n\u0131, ondan hem \u00e7al\u0131\u015fma hem m\u00fcbadele ve hem de eme\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fcne sahip olma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00e7\u0131karan Thompson gibi ya da \u00f6zel m\u00fclkiyetin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kabul eden Bazard ve Lasalle gibi kullanabiliriz. \u2013 Ayr\u0131ca sosyalizmi m\u00fclklerin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 olarak de\u011fil i\u015f\u00e7ilerin ilk el m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmelerinin giderimi olarak ya da eski b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcme bir t\u00fcr \u201cd\u00f6n\u00fc\u015f\u201d olarak sunabiliriz. Hatta Proudhon gibi sosyalizmde kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyetin y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131 de\u011fil, kapitalist kredi sisteminin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da g\u00f6rebiliriz vb. Uzun s\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131, hukuksal sosyalizm, reformu de\u011fil, toplumsal devrimi, yasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi ya da ihlali olarak de\u011fil, yasan\u0131n yeni bir ger\u00e7ekle\u015fmesi olarak sunma kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan olu\u015fur.<\/p>\n

Demek ki hukuksal sosyalizm, devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in yasalardan yola \u00e7\u0131kmak anlam\u0131na gelmez, fakat onlar\u0131 hesaba katmadan yapamayacakm\u0131\u015f\u0131z gibi davranmak anlam\u0131na gelir. Ve Menger \u201chukuk felsefesi, sosyalizmin \u00f6z\u00fc olarak de\u011ferlendirilmelidir\u201d ya da \u201chi\u00e7bir bi\u00e7imde yeni bir bulu\u015f s\u00f6zkonusu de\u011fil, yeni kurumlar\u0131n tohumlar\u0131 \u015fimdiki hukuksal bi\u00e7imlerin i\u00e7inde yer al\u0131yor\u201d ya da \u201cAk\u0131ll\u0131 bir sosyalist h\u00fck\u00fcmet, halk\u00e7\u0131 emek devletini kurmak i\u00e7in gerek hukuksal bi\u00e7imlere gerekse y\u00fcr\u00fctme ara\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin varolan geleneklerin \u00e7o\u011funu terk etmeye gerek duymaz.\u201d[5]<\/a>bi\u00e7iminde yazd\u0131\u011f\u0131nda bunu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f gibidir. Bununla birlikte, hukuksal sosyalizmin temel kural\u0131na uymaz ve burjuva devletin sosyalist devlete d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u201c\u015fiddetli kar\u015f\u0131tl\u0131k\u201d \u00fcretece\u011fini, \u201cger\u00e7ek bir yenilenme\u201d, yasama \u00e7abas\u0131 gerektirece\u011fini yazd\u0131\u011f\u0131nda ya da \u201cKimi zaman yasama, \u00e7e\u015fitli \u00e7\u0131karlar\u0131n y\u00f6nlendirmesine ba\u011fl\u0131 kalmadan yeni kurumlar\u0131n kurulmas\u0131na karar verebilir ve b\u00f6ylelikle hukuk alan\u0131nda bir anlamda e\u011fitici i\u015flev yerine getirebilir\u201d dedi\u011finde ya da onun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve onu olu\u015fturan ara\u00e7lar\u0131 y\u0131pratarak kesinlikle \u00f6zel hukukun \u00fcstesinden gelemeyiz\u201d yazd\u0131\u011f\u0131nda kendi kendisiyle \u00e7eli\u015fir.[6]<\/a> Menger, hukuksal sistemin ancak yasa ile de\u011fi\u015febilece\u011fini kabul eder bir havada oldu\u011funa g\u00f6re epeyce hukuk\u00e7u g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, \u00f6te yandan yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n, yasalar yerine onlar\u0131 ortadan kald\u0131ran kurallar\u0131 koyabilece\u011fini bilir g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fine g\u00f6re de pek az hukuk\u00e7u say\u0131l\u0131r.<\/p>\n

***<\/p>\n

 <\/p>\n

Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 Hukuk Defterleri’nin 37. say\u0131s\u0131nda okuyabilirsiniz.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

*Andr\u00e9 Mater, \u201cLe Socialisme juridique\u201d, La Revue socialiste<\/b>, c.XL, Temmuz-Eyl\u00fcl 1904, s.1-27.<\/span><\/p>\n

[1]<\/a> Bu makale Br\u00fcksel \u00d6zg\u00fcr \u00dcniversitesi\u2019nde y\u0131l sonunda verece\u011fim derslerde geli\u015ftirilecektir.<\/p>\n

[2]<\/a> Hauriou\u2019nun bu makalesinin de\u011feri yazar\u0131n parlak yap\u0131t\u0131 Pr\u00e9cis de droit administratif<\/em>, kitab\u0131n\u0131n ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcne yorum getirmesinden kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n

[3]<\/a> Andler, Les origines du socialisme d\u2019\u00c9tat en Allemagne<\/em>, 1897, s.6<\/p>\n

[4]<\/a> Duguit, l\u2019\u00c9tat, le droit objectif et la loi positive<\/em>, 2 cilt, Fontemoing, 1901 ve 1903<\/p>\n

[5]<\/a> \u00a0Menger, Droit au produit integral, <\/em>Giard et Bri\u00e8re, 1900, Giard et Bi\u00e8re, 1900, s.57; Menger, l\u2019\u00c9tat Socialiste, s.153, 341<\/em><\/p>\n

[6]<\/a> Ibid, s.332, 352, 333, 345, 328, 170<\/p>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu makalede,[1] bende hukuksal y\u00f6ntemi sosyalist ama\u00e7lara uygulama iste\u011fi uyand\u0131ran kimi nedenleri g\u00f6stermek istiyorum. Sorunu ortaya koyabilmek i\u00e7in iki \u00f6nemli hukuk profes\u00f6r\u00fcn\u00fcn, Viyana\u2019dan Anton Menger\u2019in l\u2019\u00c9tat Socialiste kitab\u0131 ile Toulouse\u2019dan Maurice Hauriou\u2019nun R\u00e8gime d\u2019\u00c9tat individualiste[2] makalesinin yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemi bilerek se\u00e7tim. Ne biri ne \u00f6teki sosyalizmi hukuksal savlarla elde etmeye ya da savunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, tersine sosyalizmin […]<\/p>\n","protected":false},"author":247,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[328],"tags":[],"class_list":["post-5136","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sayi-37"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5136","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/247"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5136"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5136\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}