{"id":5286,"date":"2023-05-06T17:50:38","date_gmt":"2023-05-06T14:50:38","guid":{"rendered":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=5286"},"modified":"2023-05-12T14:31:27","modified_gmt":"2023-05-12T11:31:27","slug":"cumhuriyetin-100-yilinda-beka-sorunu-direnme-hakki-ve-secimler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=5286","title":{"rendered":"Cumhuriyetin 100. Y\u0131l\u0131nda Beka Sorunu, Direnme Hakk\u0131 ve Se\u00e7imler\/imiz"},"content":{"rendered":"

-Bu makale; d\u00fcnyada ve \u00a0 \u00fc<\/em>lkemizde ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k,
\ndemokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, \u00a0 \u00a0\u00e7evre ve insanl\u0131k ad\u0131na
\ndirenenlere ve bedel \u00f6deyenlere adanm\u0131\u015ft\u0131r.-<\/em><\/p>\n

\n

2023 y\u0131l\u0131, Cumhuriyet tarihimizin en dramatik ve en unutulmaz y\u0131l\u0131 olmaya \u015fimdiden aday g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Nitekim, 6 \u015eubat’ta, art arda gelen Kahramanmara\u015f merkezli iki b\u00fcy\u00fck depremle 11 ilimizde \u00fclke tarihinde g\u00f6r\u00fclmemi\u015f b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131m\u0131 ve ac\u0131y\u0131 ya\u015fad\u0131k. T\u00dcRKONFED’in (T\u00fcrk Giri\u015fim ve \u0130\u015f D\u00fcnyas\u0131 Konfederasyonunun) konuya ili\u015fkin Raporunda, 1999’daki Marmara Depremine ait verilerden hareketle,\u00a0 bu depremin 72 bin 663 can kayb\u0131 ile ve 84,1 milyar dolar mali hasara neden olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc (1)<\/strong>. Ki, (resmi a\u00e7\u0131klamalar\u0131 bir yana b\u0131rak\u0131rsak) sahadan gelen haberler, bu \u00f6ng\u00f6r\u00fcn\u00fcn bile maalesef olduk\u00e7a iyimser kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekte bize. Ancak n\u00fckleer bir sald\u0131r\u0131da\u00a0 ya\u015fanabilecek d\u00fczeyde y\u0131k\u0131m\u00a0 potansiyeline sahip fay hatlar\u0131 ve en az onun kadar y\u0131k\u0131c\u0131 k\u00fcresel a\u011flarla ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f olan \u00fclkemizde,\u00a0neoliberal ekonomi modelinin geldi\u011fi son a\u015famada; d\u0131\u015f borca, ranta, kara paraya, \u00f6zelle\u015ftirmeye ve t\u00fcketime seleflerine rahmet okutacak boyutta ba\u011f\u0131ml\u0131; “dindar ve kindar nesil”<\/em><\/strong> ile Cumhuriyeti tasfiye etmeye odakl\u0131 bir iktidar taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fimizden; \u015fimdi, \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir y\u0131k\u0131ma, hatta ciddi bir beka sorununa yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fimiz -eli kula\u011f\u0131ndaki- Marmara (\u0130stanbul) depremini bekliyoruz; kurbanl\u0131k koyunlar gibi\u2026 Hem de 24 y\u0131ld\u0131r\u2026 Bug\u00fcne kadar riskli kentlerin yap\u0131 stokunu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek\/iyile\u015ftirmek, depreme dayan\u0131kl\u0131 ya\u015fanabilir kentler in\u015faa etmek i\u00e7in yeterli zamana sahip olsa da; bunu yapmak yerine, hi\u00e7bir uyar\u0131ya kulak asmadan mevcut haliyle bile ya\u015fanmaz olan kentleri daha fazla betona bo\u011fan ve “Biz bu \u015fehre ihanet ettik, h\u00e2l\u00e2 da ihanet ediyoruz. Ben de bundan sorumluyum.” <\/em><\/strong>diyerek (2)<\/strong>, ihanetlerini birinci a\u011f\u0131zdan apa\u00e7\u0131k itiraf eden 21 y\u0131ll\u0131k siyasi iktidar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise bu konuda inan\u0131lmaz bir kay\u0131ts\u0131zl\u0131k ve sorumsuzluk hali h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmektedir (3)<\/strong>.<\/p>\n

Do\u011fu Anadolu fay hatt\u0131nda biriken strese ve gelmekte olan tehlikeye ili\u015fkin bilim adamlar\u0131ndan nokta at\u0131\u015f\u0131 gelen, resmi raporlara da ge\u00e7mi\u015f ciddi uyar\u0131lara kar\u015f\u0131n bunca y\u0131ld\u0131r hi\u00e7bir tedbir almayan; aksine ka\u00e7ak yap\u0131la\u015fmaya g\u00f6z yumarak ve bunlar\u0131 da imar aflar\u0131 ile destekleyerek; afet riskli alan ilanlar\u0131n\u0131 y\u0131k\u0131mdan bir s\u00fcre \u00f6nce iptal ederek (4)<\/strong> tehlikeyi daha da b\u00fcy\u00fcten iktidar politikalar\u0131 sayesinde bir g\u00fcnde y\u0131k\u0131ld\u0131k, onbinlerce \u00f6ld\u00fck. Kuzey Anadolu fay hatt\u0131nda ise y\u0131llard\u0131r y\u0131k\u0131l\u0131p, \u00f6lmekteyiz.\u00a0 \u015eimdi ise; \u00fclke n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k %20’sini,\u00a0 ekonominin ise %50’sini s\u0131rt\u0131nda ta\u015f\u0131yan \u0130stanbul’da \u00f6l\u00fcm\u00fc bekliyoruz. Aynen M\u00e1rquez’in K\u0131rm\u0131z\u0131 Pazartesi roman\u0131nda oldu\u011fu gibi; i\u015flenece\u011fini herkesin bildi\u011fi ama kimsenin hi\u00e7 bir\u015fey yapmad\u0131\u011f\u0131 bir cinayetin \u00f6yk\u00fcs\u00fcd\u00fcr ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z. Tek farkla, burada bir ki\u015finin de\u011fil, bir \u00fclkenin katlidir s\u00f6zkonusu olan.<\/p>\n

Bir deprem \u00fclkesinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, ancak 1999’da Marmara b\u00f6lgesini derinden etkileyen, Kocaeli, Sakarya ve Yalova’y\u0131 y\u0131kan (1000 civar\u0131nda can kayb\u0131yla \u0130stanbul’un \u00e7ok ucuz atlatt\u0131\u011f\u0131) G\u00f6lc\u00fck merkezli depremle biraz olsun idrak eden devletin ilk akl\u0131na gelen \u015fey ise tabii ki vergi toplamak oldu. Dolay\u0131s\u0131 ile, 57. H\u00fck\u00fcmet d\u00f6neminde ba\u015flay\u0131p, mevcut siyasi iktidar\u0131n y\u00f6netiminde ge\u00e7en toplam 9\u00a0 h\u00fck\u00fcmet d\u00f6neminde \u00f6nlem diye yap\u0131lanlar da malumdur: Bug\u00fcne kadar “deprem vergisi” diye toplanan ama tek kuru\u015fu bu amaca harcanmayan 83 milyar liran\u0131n\u00a0 hesab\u0131n\u0131 iktidar h\u00e2l\u00e2 veremedi. Bu iktidar d\u00f6neminde 6306 say\u0131l\u0131 Afet Riski Alt\u0131ndaki Alanlar\u0131n D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi Hakk\u0131nda Kanun ile ba\u015flat\u0131lan kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci ise; riskli b\u00f6lgelerdeki imara ayk\u0131r\u0131 yap\u0131 stokunu, insan haklar\u0131 ve anayasa h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde depreme dayan\u0131kl\u0131 hale getirmek amac\u0131yla hayata ge\u00e7irilmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnse de, uygulamada\u00a0 yoksullar\u0131n tapulu, imarl\u0131 evlerine,\u00a0 mahallelerine, semtlerine devlet g\u00fcc\u00fcyle \u00e7\u00f6kme operasyonunun yasal dayana\u011f\u0131n\u0131, daha do\u011fru bir ifade ile bahanesini olu\u015fturdu.\u00a0 Devlet zorunun had safhaya vard\u0131\u011f\u0131 bu s\u00fcre\u00e7te, yoksul mahallelerinde b\u00fcy\u00fck dramlar ya\u015fan\u0131rken; sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri, meslek odalar\u0131 ve baz\u0131 muhalefet partileri bu adaletsiz uygulamalara kar\u015f\u0131 ba\u015flatt\u0131klar\u0131 hukuk m\u00fccadelesinde yarg\u0131dan eskaza lehte karar alsalar da, yarg\u0131 tan\u0131mayan rantsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm h\u0131rs\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131mlar\u0131 kesintisiz olarak devam etmi\u015ftir. 2002 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul’da depreme kar\u015f\u0131 493 toplanma alan\u0131 ayr\u0131lsa da, bunlar\u0131n 400\u2019e yak\u0131n\u0131 yeniden imara a\u00e7\u0131larak al\u0131\u015fveri\u015f merkezi, rezidans ve konut yap\u0131ld\u0131. T\u00fcm bunlara ek olarak; 1984 y\u0131l\u0131ndan bu yana geleneksel hale gelen imar aflar\u0131 da mevcut iktidarla birlikte; halktan dolayl\u0131 vergi toplama, sand\u0131kta oy dev\u015firme arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken; AKP’li CB’nin (Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n) o illerde yapt\u0131\u011f\u0131 mitinglerde verdi\u011fi af m\u00fcjdesi (!)\u00a0 ile\u00a0 imar su\u00e7lar\u0131n\u0131n “bar\u0131\u015f” \u015fenliklerine (!) d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; son depremde y\u0131k\u0131lan illerin bu “\u015fenlikten”\u00a0 pay\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha ac\u0131yla an\u0131msad\u0131k (5).<\/strong> Ama bu iller enkaz alt\u0131nda kal\u0131nca, bu kez imar aff\u0131n\u0131n “affedilemez su\u00e7lar” kapsam\u0131na al\u0131naca\u011f\u0131 m\u00fcjdesi (!) ile bar\u0131\u015f \u015fenliklerinin sona erdi\u011fini de yine birinci a\u011f\u0131zdan \u00f6\u011frendik (6)<\/strong>.<\/p>\n

En trajik haliyle manzara bu kadar a\u00e7\u0131kken;\u00a0 iktidar\u0131n 6 \u015eubat depremine m\u00fcdahalede ge\u00e7 kal\u0131p kalmad\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131na odaklanan tart\u0131\u015fman\u0131n, as\u0131l ger\u00e7e\u011fin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bunun da siyasi iktidara yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek gerekiyor. Zira bu tart\u0131\u015fma, depremden sonraki iki-\u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00fczerine\u00a0 yo\u011funla\u015f\u0131nca (ki, bu g\u00fcnlerin de enkaz alt\u0131nda kalan canlar i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r) 21 y\u0131ll\u0131k as\u0131l gecikme ve kay\u0131ts\u0131zl\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmaktan \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmaktan \u00e7\u0131k\u0131nca, depremden sonra ya\u015fanan iki-\u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcdahale zafiyetinin beceriksizlik de\u011fil, bir iktidar tercihi oldu\u011fu da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmaktan \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130\u015fte as\u0131l bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak gerekiyor. Bu nedenle, o iki-\u00fc\u00e7 g\u00fcne s\u0131k\u0131\u015fan tart\u0131\u015fma da, mutlaka kavranmas\u0131 gereken as\u0131l ger\u00e7e\u011fin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtmeye yar\u0131yor. Bunu g\u00f6rememek, muhalefet a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne kadar b\u00fcy\u00fck bir zafiyet ise, bu tart\u0131\u015fmay\u0131 bilerek k\u00f6p\u00fcrten iktidar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da o kadar b\u00fcy\u00fck bir siyasi m\u00fchendislik ba\u015far\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130ktidar\u0131n alg\u0131 m\u00fchendisli\u011fi konusundaki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 ve manevra kabiliyetini CB Erdo\u011fan’\u0131n, (partisinin iktidara gelmesinden 7 ay, ba\u015fbakan olmas\u0131ndan 2,5 ay sonra) 2003 y\u0131l\u0131ndaki Bing\u00f6l depremine\u00a0 yakla\u015f\u0131m\u0131 ile 6 \u015eubat yakla\u015f\u0131m\u0131 aras\u0131ndaki u\u00e7urumdan da a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rebiliyoruz. Bing\u00f6l depremin ard\u0131ndan: “Yeralt\u0131nda fay k\u0131r\u0131klar\u0131ndan \u00f6nce ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n s\u00f6ylemek zorunday\u0131m, k\u0131r\u0131lan ar damarlar\u0131d\u0131r. Malzemeden \u00e7alman\u0131n arkas\u0131nda ahlak h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, demokrasiden \u00e7almak, hukuk kapka\u00e7\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, siyaset yankesicili\u011fi ve kamu y\u00f6netimi kalpazanl\u0131\u011f\u0131 yatmaktad\u0131r. Bu olay, kamu otoritesinin devlet imkanlar\u0131n\u0131 nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131 ile ortaya koymu\u015ftur. Olay kader diye ge\u00e7i\u015ftirilemez.” <\/em>(7)<\/strong> der, Erdo\u011fan. (Do\u011fru s\u00f6ze ne denir?)<\/p>\n

Kendisinden \u00f6nceki iktidarlar\u0131 deprem konusunda bu kadar isabetli ele\u015ftirebilen o g\u00fcn\u00fcn ba\u015fbakan\u0131, bug\u00fcn\u00fcn Tek Adam\u0131 olan Erdo\u011fan, \u015fahsi iktidar\u0131n\u0131n 20. y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan 6 \u015eubat depreminde ise, h\u0131zl\u0131 bir “u” d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyle hedef \u015fa\u015f\u0131rt\u0131p, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmden bahisle; “Bu hay\u0131rl\u0131 ve hayati gayretimizin her ad\u0131m\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zorluklar\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fcze \u00e7\u0131kart\u0131lan siyasi ve onun bir par\u00e7as\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015fen hukuki engelleri en iyi sizler biliyorsunuz\u2026”<\/em><\/strong>diyerek (8)<\/strong>, bu facian\u0131n sorumlulu\u011funu da muhalefete at\u0131yor. Di\u011fer taraftan, \u00f6fke ve tehdit dili ile tart\u0131\u015fmay\u0131 depreme m\u00fcdahale konusuna kilitleyip; “…kamu otoritesini ele ge\u00e7irenlerin devlet imkanlar\u0131n\u0131 nas\u0131l kulland\u0131klar\u0131n\u0131n, k\u0131r\u0131lan ar damarlar\u0131n\u0131n, malzemeden, demokrasiden \u00e7alman\u0131n, ahlak h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n,\u00a0 hukuk kapka\u00e7\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, siyaset yankesicili\u011finin, kamu y\u00f6netimi kalpazanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131 ile ortaya konmas\u0131n\u0131\u2026” <\/em><\/strong>usta bir siyasi m\u00fchendislik hamlesi ile engelliyor.<\/p>\n

Denetimsizlik, sorumsuzluk ve kay\u0131ts\u0131zl\u0131k sonucu tek tek veya toplu \u00f6l\u00fcmlere yol a\u00e7an t\u00fcm i\u015f kazalar\u0131nda oldu\u011fu gibi; do\u011fal afetlerin do\u011fal olmayan sonu\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda da “kader plan\u0131” temelli politika ve angajmanlar\u0131 hi\u00e7 de\u011fi\u015fmeyen siyasi iktidar; CBHS (Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fcmet Sistemi) ile kl\u00e2sik demokrasinin kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesini halla\u00e7 pamu\u011fu gibi at\u0131p; t\u00fcm kamu otoritesini tekeline ald\u0131ktan sonra; anayasal demokrasinin kalan k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 da yok etmekte bir beis g\u00f6rmemi\u015ftir. B\u00f6ylece “devlet benim!” deme a\u015famas\u0131na gelen iktidar; 6 \u015eubat depreminde de do\u011fal olarak, temel politikalar\u0131 neyi gerektiriyorsa onu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim Erdo\u011fan, 6 \u015eubat’\u0131n daha birinci ay\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada s\u00f6ze girerken; “Deprem b\u00f6lgesinde hayat tamamen normale d\u00f6nmeden, bize durmak, dinlenmek haramd\u0131r.” <\/em><\/strong>deyince (9)<\/strong>; bir an se\u00e7imin iktidar i\u00e7in\u00a0 birinci \u00f6ncelik olmaktan \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fini \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, hemen ard\u0131ndan gelen, “T\u00fcrkiye’nin, bu afetlerin yaralar\u0131n\u0131 sarmas\u0131 i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir y\u00f6netime, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir siyasi iradeye ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Bunun i\u00e7in, T\u00fcrkiye i\u00e7in hemen \u015fimdi diyoruz. G\u00fcndem sapmas\u0131na yol a\u00e7acak s\u00fcrecin geride kalmas\u0131 ve se\u00e7im tart\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Se\u00e7imlerin 14 May\u0131s’ta yap\u0131lmas\u0131 bize bu imkan\u0131 verecektir.” <\/em><\/strong>c\u00fcmlesi ile, iktidar\u0131n se\u00e7imden ba\u015fka hi\u00e7bir g\u00fcndemi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; daha enkazlar\u00a0 kald\u0131r\u0131lmadan, \u00e7ad\u0131r kentler ya\u011fmur g\u00f6letlerinde y\u00fczerken, y\u0131k\u0131lan kentlerde ya\u015fam tamamen durmu\u015fken; depremzedelerin iktidar\u0131n sand\u0131k hesaplar\u0131na kurban edilece\u011fi de anla\u015f\u0131l\u0131yor. B\u00f6ylece, 18 Haziran’da yap\u0131lmas\u0131 gereken se\u00e7im, y\u0131k\u0131m\u0131n etkilerinin sand\u0131\u011fa daha az yans\u0131yaca\u011f\u0131 umudu ile tamamen keyfi olarak,\u00a0 depremin tozu dahi kalkmadan 14 May\u0131s’a \u00e7ekiliveriyor. Bu arada, partili CB Erdo\u011fan’\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez CB aday\u0131 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil; ama oluyor. Aday olmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan bir \u00fcniversite diplomas\u0131 var m\u0131; bilinmiyor, ama daha \u00f6nce oldu\u011fu gibi, yine oluyor. CB ve bakan s\u0131fatlar\u0131 s\u00fcrerken se\u00e7imlerde CB ve milletvekili aday\u0131 olmak, adayl\u0131k yar\u0131\u015f\u0131nda bu s\u0131fatlar\u0131 ve makamlar\u0131 kullanmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil; ama bunlar da oluyor. T\u00fcm bu olanlar Anayasaya, yasalara ayk\u0131r\u0131ym\u0131\u015f, ne gam!.. K\u00fc\u00e7\u00fck orta\u011f\u0131n dedi\u011fi gibi; e\u011fer fiili durum anayasa uymuyorsa, anayasa fiili duruma her hal\u00fckarda uyduruluyor!.. Tabii, siyasi muhalefetin dert etmedi\u011fi b\u00f6yle “k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feyleri” YSK da hi\u00e7 dert etmiyor!..<\/p>\n

Siyasi iktidar\u0131n devlet kurumlar\u0131nda, camilerde devlet b\u00fct\u00e7esi ve olanaklar\u0131yla se\u00e7im propagandas\u0131 yapmas\u0131; muhalefete y\u00f6nelik lin\u00e7 kampanyalar\u0131na, provokasyonlara ve toplu tutuklamalara yol vermesi; k\u0131sacas\u0131, se\u00e7im faaliyeti ad\u0131na sahada ya\u015fananlar ve ya\u015fanacak olanlarla, sand\u0131\u011f\u0131 bekleyen t\u00fcm tehlikelere ra\u011fmen; Tek Adam Rejimini sand\u0131kta yenebilece\u011fine inanan ve kitleleri de buna inand\u0131ran nur topu gibi bir muhalefetimiz var.\u00a0 Bu \u00f6yle bir muhalefet ki; \u015fartlar ne olursa olsun; (asl\u0131nda hepsi demokrasi m\u00fccadelesinin kilit a\u00e7\u0131c\u0131 farkl\u0131 birer varyant\u0131 olan) sine-i millete d\u00f6nmeyi veya se\u00e7imleri boykot etmeyi veya sivil itaatsizli\u011fi veya direnme hakk\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 demokrasiye ihanet san\u0131yor!.. Daha radikal demokratik m\u00fccadele y\u00f6ntemlerini ak\u0131llar\u0131ndan ge\u00e7irmek \u015f\u00f6yle dursun, siyasi iktidara bu y\u00f6nde bir kez olsun ihtarda bulunmay\u0131 bile d\u00fc\u015f\u00fcnemiyor. CBHS’ye ge\u00e7i\u015fle birlikte pik yapan bunca hukuksuzlu\u011fa ve ger\u00e7ek anlamda gelip dayand\u0131\u011f\u0131m\u0131z beka sorununa ra\u011fmen siyasi muhalefetin g\u00f6z\u00fcn\u00fcn sand\u0131ktan ba\u015fka bir demokratik m\u00fccadele y\u00f6ntemini g\u00f6rmemesini bir g\u00f6z kusuru olarak alg\u0131lamak tabii ki b\u00fcy\u00fck bir safl\u0131k olur. Onlar\u0131nki de politik bir tercih nihayetinde. \u00d6rne\u011fin; daha kendi i\u00e7inde demokrasiyi hayata ge\u00e7irmeyi ba\u015faramayan bir Ana Muhalefet Partisinin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Millet \u0130ttifak\u0131n\u0131n di\u011fer bile\u015fenlerine bakmak bile bu konuda fikir vermek i\u00e7in fazlas\u0131yla yeterlidir. Bu burjuva muhalefet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n politik tercihi sand\u0131kla s\u0131n\u0131rl\u0131 bir demokrasi oyunudur. Sand\u0131ktan \u00e7\u0131karlarsa ne \u00e2l\u00e2, \u00e7\u0131kmazlarsa da kaybettikleri bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131ndan, tahterevalli oyununa devam!.. Bu oyunu bozarsa, demokrasi m\u00fccadelesini sand\u0131k demokrasisine hapsetmeyenler bozacakt\u0131r ancak. Zira sand\u0131\u011f\u0131 savunmak, se\u00e7imlere kat\u0131lmak ba\u015fka bir\u015fey, m\u00fccadeleyi sand\u0131\u011fa indirgeyerek, sand\u0131k feti\u015fizmi yapmak ba\u015fka bir \u015feydir. Sonu\u00e7 olarak; ba\u015fta CHP olmak \u00fczere, Millet \u0130ttifak\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda\u00a0 toplanan siyasi muhalefetin sand\u0131kla s\u0131n\u0131rl\u0131 demokrasi oyununun en b\u00fcy\u00fck zarar\u0131 da, sand\u0131k demokrasisinin\u00a0 \u00f6\u011frenilmi\u015f \u00e7aresizli\u011fine teslim edilen topluma oluyor. Bizler, g\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re \u00e7i\u011fnenen en temel haklar\u0131m\u0131zla birlikte\u00a0 enkaz alt\u0131nda kald\u0131k\u00e7a vicdan, hak, hukuk ve adalet kavramlar\u0131\u00a0 anlam\u0131n\u0131 yitiriyor.\u00a0 Neoliberal d\u00fczenin yerli versiyonu olan dolara ba\u011f\u0131ml\u0131 kriz ekonomisi, kentlerimizin enkaz\u0131 ve \u00f6l\u00fc bedenlerimizin \u00fczerinde y\u00fckselmeye devam ediyor. Bu \u00f6l\u00fcmc\u00fcl oyun sona ermedik\u00e7e; bu “kader plan\u0131” da b\u00f6yle devam edecek. Her daim kaybedeni toplum, kazanan\u0131 k\u00fcresel sermaye d\u00fczeni olan bu oyunda, siyasi iktidar da kaybetti\u011fi me\u015fruiyeti g\u00f6kte ararken; her ne pahas\u0131na olursa olsun oyunda kalmay\u0131 tercih eden siyasi muhalefetin verdi\u011fi hayat\u00a0 \u00f6p\u00fcc\u00fc\u011f\u00fcnde bulacak.<\/p>\n

Din sosuna bulanm\u0131\u015f Neo-Osmanl\u0131c\u0131 bu iktidar\u0131n bekas\u0131; d\u0131\u015far\u0131da k\u00fcresel kapitalizmin d\u00fcmen suyunda; i\u00e7eride ise ebed-m\u00fcddet iktidarda kalabilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Tabii bunun i\u00e7in, 1923 Cumhuriyeti’nden (yurtta\u015f ve yurtta\u015fl\u0131k bilinci dahil) baki kalan ne varsa onun inkar\u0131 ve tasfiyesi de zorunludur. Bu s\u00fcre\u00e7te, Cumhuriyet’e ve demokrasiye d\u00fc\u015fman kim varsa onunla i\u015f tutulmas\u0131; ba\u015fta Atat\u00fcrk olmak \u00fczere kurucu \u00f6nderlere, ulusal bayramlara ve ulusal simgelere tav\u0131r ve sald\u0131r\u0131lar\u0131; Cumhuriyet’in t\u00fcm yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n ve te\u015febb\u00fcslerin hara\u00e7-mezat sat\u0131lmas\u0131; direnen i\u015f\u00e7ilerden, k\u00f6yl\u00fclerden, \u00e7evrecilerden, kad\u0131nlardan, avukatlardan, doktorlardan, eczac\u0131lardan, m\u00fchendislerden, mimarlardan, onlar\u0131n Birlik ve Odalar\u0131ndan, Cumartesi Annelerinden, Gezi’den, sosyalistlerden nefretleri; muhalefetin d\u00fc\u015fmanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131; mafya liderleri dahil, bedelini \u00f6deyip ta\u015f\u0131nmaz sat\u0131n alan her yabanc\u0131ya ve s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131ya vatanda\u015fl\u0131k verilmesi; \u00fclkenin g\u00f6\u00e7men kamp\u0131na ve \u00e7\u00f6p toplama merkezine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi hep bundand\u0131r. \u00dclkenin \u015firket, yurtta\u015f\u0131n m\u00fc\u015fteri gibi g\u00f6r\u00fclmesi; yasaman\u0131n devre d\u0131\u015f\u0131 kal\u0131p, yarg\u0131n\u0131n \u00e7ivisinin \u00e7\u0131kmas\u0131; cezaevlerinin siyasilerle dolup ta\u015fmas\u0131; kad\u0131nlar\u0131n erkeklerce katline, \u00e7ocuk istismar\u0131na seyirci kal\u0131nmas\u0131; ge\u00e7im derdine d\u00fc\u015f\u00fcp yurt d\u0131\u015f\u0131nda yeni bir gelecek arayan meslek sahibi yurtta\u015flara “giderlerse gitsinler!”<\/em><\/strong> denilerek, beyin g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fcn te\u015fvik edilmesi; buna kar\u015f\u0131n d\u00fczensiz g\u00f6\u00e7menlerden ucuz i\u015f g\u00fcc\u00fc dev\u015firilmesi ve demografik yap\u0131n\u0131n h\u0131zla bozulmas\u0131 da hep bundand\u0131r.<\/p>\n

K\u0131sacas\u0131, \u00fclkemiz yoku\u015f a\u015fa\u011f\u0131 kaygan bir zeminde \u0130stanbul ve 14 May\u0131s depremlerine; di\u011fer bir deyi\u015fle \u00e7ifte bir beka sorununa do\u011fru, freni patlam\u0131\u015f kamyon misali b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla ilerlemektedir.<\/p>\n

T\u00fcrk Dil Kurumu S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde kal\u0131c\u0131l\u0131k, \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck anlam\u0131na gelen “beka” bir devletin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ahdi hukukunu ve anayasal d\u00fczenini i\u00e7 ve d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 korumas\u0131 suretiyle hayatiyetini devam ettirmesi demektir (10).<\/strong>Devletin hayatiyeti de toplumun varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Zira devlet, do\u011fas\u0131 gere\u011fi ancak o toplumun bireyleri taraf\u0131ndan olu\u015fturulan kurumsal bir varl\u0131kt\u0131r. O nedenle toplumsuz bir devlet d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. S\u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fc devlet; (toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak siyasal a\u00e7\u0131dan \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f) toplum (millet) taraf\u0131ndan olu\u015fturulan bir t\u00fczel varl\u0131k (ki\u015filik) oldu\u011fundan, “\u0130nsan\u0131 ya\u015fat ki devlet ya\u015fas\u0131n”<\/em><\/strong> \u00f6zdeyi\u015finde de ifade edildi\u011fi gibi (11),<\/strong> aslolan devletin de\u011fil, insan\u0131n\/toplumun bekas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ancak, devlet ayn\u0131 zamanda o devlete egemen olan sosyal bir s\u0131n\u0131f\u0131n (az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n) di\u011fer s\u0131n\u0131flar (\u00e7o\u011funluk\/toplum) \u00fczerindeki bask\u0131\/s\u00f6m\u00fcr\u00fc ayg\u0131t\u0131 oldu\u011fundan, bu ger\u00e7e\u011fi perdelemek amac\u0131yla (ve ihtiya\u00e7 has\u0131l oldu\u011fu s\u00fcrece) devlete toplumdan ba\u011f\u0131ms\u0131z ve kutsal bir kimlik\/ki\u015filik atfedilmi\u015ftir. Ard\u0131ndan, egemenler \u00f6yle buyurdu\u011fu i\u00e7in “toplum” ile “devlet” aras\u0131ndaki neden-sonu\u00e7 ili\u015fkisi tersy\u00fcz edilerek, devlet toplumun varl\u0131k nedeni yap\u0131l\u0131vermi\u015ftir. B\u00f6ylece kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lan devletin, kulu ya da tebaas\u0131 olmak d\u0131\u015f\u0131nda topluma ba\u015fkaca bir se\u00e7enek b\u0131rak\u0131lmazken; “devlet bekas\u0131” da\u00a0 egemenlerin elinde her daim i\u015flevsel bir aparata d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131 ile egemen s\u0131n\u0131f iktidarlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ger\u00e7ekte bekas\u0131 dert edinilen bir devlet ya da, toplum yoktur; yaln\u0131zca bu kavram \u00fczerinden kurulan siyasi alg\u0131 m\u00fchendisli\u011fi vard\u0131r.<\/p>\n

Aynen \u00fclkemizde de oldu\u011fu gibi\u2026<\/p>\n

Evet, bug\u00fcn \u00fclkemizde de ciddi bir beka sorunu vard\u0131r. Ama yarat\u0131lan alg\u0131n\u0131n aksine bu devletin de\u011fil, toplumun beka sorunudur. Zira \u015fu an do\u011frudan devlete y\u00f6nelik bir tehdit (i\u00e7eriden veya d\u0131\u015far\u0131dan) silahl\u0131 bir sald\u0131r\u0131, veya bir sava\u015f hali bulunmamaktad\u0131r. Hal b\u00f6yleyken, iktidar\u0131n\u00a0 uzun s\u00fcredir dola\u015f\u0131ma soktu\u011fu “i\u00e7 ve d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlar” s\u00f6ylemi ile “devlet bekas\u0131”n\u0131n tehlikede oldu\u011fu alg\u0131s\u0131 yarat\u0131larak toplumun konsolide edilmek ve\u00a0 muhalefetin de sindirilmek istendi\u011fi ortadad\u0131r. Ama, alg\u0131 y\u00f6netiminin \u00fcst\u00fcn\u00fc ba\u015far\u0131yla \u00f6rtt\u00fc\u011f\u00fc as\u0131l soruna, “toplumun bekas\u0131” sorununa gelecek olursak; bu noktada durumun \u00e7ok ciddi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclecektir.\u00a0 E\u011fer gereken tedbirler ivedilikle al\u0131nmazsa, bug\u00fcn iktidar\u0131n bekas\u0131n\u0131 pek “dert etti\u011fi”\u00a0 devleti de beraberinde s\u00fcr\u00fckleyip g\u00f6t\u00fcrecek olan, as\u0131l ve en yak\u0131c\u0131 tehdit\u00a0 (hangisinin \u00f6nce olaca\u011f\u0131 bilinmez ama) do\u011fan\u0131n tetikledi\u011fi fay hatlar\u0131ndan veya siyasi iktidar\u0131n tetikledi\u011fi toplumsal fay hatlar\u0131ndan gelecektir. \u0130\u015fte, toplumun varl\u0131\u011f\u0131na kasteden bu iki yak\u0131n ve a\u00e7\u0131k tehlike \u00f6n\u00fcm\u00fczde \u00e7\u00f6z\u00fclmeyi bekleyen tek yak\u0131c\u0131 toplumsal beka sorunumuzdur. Bu sorunu \u00e7\u00f6zebilecek, en az\u0131ndan 6 \u015eubat’taki gibi bir felakete d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engelleyecek yaln\u0131zca iki g\u00fc\u00e7 vard\u0131r:\u00a0 Bunlardan birisi devlet, di\u011feri ise toplumdur. Tabii bunun i\u00e7in de devletin, \u00f6nce siyasi iktidar\u0131n ku\u015fatmas\u0131n\u0131 acilen k\u0131r\u0131p, siyasi vesayetten; toplumun da, gaflet uyukusundan art\u0131k uyan\u0131p, sand\u0131k ilizyonundan bir an \u00f6nce kurtulmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Ama yukar\u0131da da ifade etti\u011fimiz gibi, toplumdan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir varl\u0131k olmayan devletin siyasi ku\u015fatmay\u0131 k\u0131rabilmesi i\u00e7in yurtsever, liyakatli ve namuslu devlet adamlar\u0131n\u0131n, b\u00fcrokratlar\u0131n, memurlar\u0131n \u00fczerlerindeki siyasi\u00a0 bask\u0131lara ve a\u011f\u0131r vesayete g\u00f6\u011f\u00fcs gererek, g\u00f6revlerini Anayasa ve yasalar \u00e7er\u00e7evesinde icrada kararl\u0131 olmalar\u0131; bunun i\u00e7in de, toplumun \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir g\u00fc\u00e7 olarak bir an \u00f6nce aya\u011fa kalk\u0131p demokrasi ve hukuk talep etmesi zorunludur. Zira, normal \u015fartlarda 14 May\u0131s’ta sand\u0131ktan \u00e7\u0131kacak sonucun ne olaca\u011f\u0131 tarafs\u0131z anket sonu\u00e7lar\u0131ndan bellidir. Bu sonucun iktidar taraf\u0131ndan manip\u00fcle edilece\u011fi de kesindir. Nitekim, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131n\u0131n muz cumhuriyetlerinde bile skandal say\u0131lacak “14 May\u0131s siyasi darbe giri\u015fimidir.” <\/em><\/strong>\u00a0a\u00e7\u0131klamas\u0131; Tek Adam Rejiminin manip\u00fclasyonda s\u0131n\u0131r tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve i\u015fleri daha da sertle\u015ftirece\u011finin en a\u00e7\u0131k kan\u0131t\u0131d\u0131r. Gelinen noktada, bu s\u00f6zlerin bile \u00fclkeyi aya\u011fa kald\u0131rm\u0131yor olu\u015fu toplumsal bir bir yara; Rejimin daha nice skandal\u0131ndan aln\u0131n\u0131n ak\u0131yla (!) \u00e7\u0131km\u0131\u015f kilit g\u00f6revdeki bu Bakan\u0131n istifas\u0131n\u0131 istemenin safiyeti de ba\u015fka bir yarad\u0131r.<\/p>\n

Siyasi iktidar\u0131n 21 y\u0131ld\u0131r hi\u00e7bir tedbir almad\u0131\u011f\u0131 Jeolojik fay hatlar\u0131 ile, \u015fu an y\u00fcz binlerce insan\u0131m\u0131z\u0131n do\u011frudan ya\u015fam\u0131, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, bar\u0131nma hakk\u0131, ekonomisi, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131 ile gelece\u011fi;\u00a0 iktidarca do\u011frudan tetiklenen toplumsal fay hatlar\u0131 ile de yurtta\u015flar\u0131n can g\u00fcvenli\u011fi, her t\u00fcrl\u00fc \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131, huzur ve mutlulu\u011fu; k\u0131sacas\u0131, her iki fay hatt\u0131nda “toplumun bekas\u0131”\u00a0 tehdit ediliyor.<\/p>\n

6 \u015eubat depreminin ard\u0131ndan enkaz alt\u0131nda kurtar\u0131lmay\u0131 bekleyen ailesinin, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131na dayanamay\u0131p, “Nerede bu devlet!”<\/em><\/strong> diye hayk\u0131ran depremzedeye \u00f6fke kusan kibirli iktidar s\u00f6zc\u00fcleri kar\u015f\u0131s\u0131nda ortaya koyan\u00a0 spontan tepkilerin d\u0131\u015f\u0131nda, b\u00f6ylesine a\u00e7\u0131k ve yak\u0131n olan beka tehdidine toplumdan ciddi bir tepki, itiraz\/diren\u00e7 gelmiyor olmas\u0131 \u00e7ok dikkat \u00e7ekicidir. Tam bu a\u015famada, geldikleri nokta itibariyle kendilerini devlet, toplumu da tebaa olarak g\u00f6ren iktidar sahiplerinin; sadakatten ayr\u0131lmayacaklar\u0131na namus ve \u015ferefleri \u00fczerine yemin ettikleri (ve halen fiili duruma da uyduramad\u0131klar\u0131) Anayasadaki\u00a0 g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131\u00a0 hat\u0131rlamakta yarar vard\u0131r:<\/p>\n

T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131n\u0131n Ba\u015flang\u0131\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde;\u00a0 “Her T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131n\u0131n bu Anayasadaki temel hak ve h\u00fcrriyetlerden e\u015fitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak mill\u00ee k\u00fclt\u00fcr, medeniyet ve hukuk d\u00fczeni i\u00e7inde onurlu bir hayat s\u00fcrd\u00fcrme ve madd\u00ee ve manev\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu y\u00f6nde geli\u015ftirme hak ve yetkisine do\u011fu\u015ftan sahip oldu\u011fu” <\/em><\/strong>(f.6) yazar. “Devletin Temel Ama\u00e7 ve G\u00f6revleri” ba\u015fl\u0131kl\u0131 5.maddesinde; “Devletin temel ama\u00e7 ve g\u00f6revleri, T\u00fcrk Milletinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00fclkenin b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki\u015filerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu\u011funu sa\u011flamak; ki\u015finin temel hak ve h\u00fcrriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba\u011fda\u015fmayacak surette s\u0131n\u0131rlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald\u0131rmaya, insan\u0131n madd\u00ee ve manev\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.” <\/em><\/strong>diye yazar. “Temel Hak ve H\u00fcrriyetlerin Niteli\u011fi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 12.maddesinde; “Herkes, ki\u015fili\u011fine ba\u011fl\u0131, dokunulmaz, devredilmez, vazge\u00e7ilmez temel hak ve h\u00fcrriyetlere sahiptir.”<\/em><\/strong> derken; “Ki\u015finin Dokunulmazl\u0131\u011f\u0131, Madd\u00ee ve Manev\u00ee Varl\u0131\u011f\u0131” ba\u015fl\u0131kl\u0131 17.maddesinde; “Herkes, ya\u015fama, madd\u00ee ve manev\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ve geli\u015ftirme hakk\u0131na sahiptir.” <\/em><\/strong>der. “Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri ve \u00c7evrenin Korunmas\u0131” ba\u015fl\u0131kl\u0131 56.maddesinde; “Herkes, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131na sahiptir. \u00c7evreyi geli\u015ftirmek, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ve \u00e7evre kirlenmesini \u00f6nlemek Devletin ve vatanda\u015flar\u0131n \u00f6devidir. Devlet, herkesin hayat\u0131n\u0131, beden ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrmesini sa\u011flamak; insan ve madde g\u00fcc\u00fcnde tasarruf ve verimi art\u0131rarak, i\u015fbirli\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirmek amac\u0131yla sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131 tek elden planlay\u0131p hizmet vermesini d\u00fczenler\u2026”<\/em><\/strong> der. “Konut Hakk\u0131” ba\u015fl\u0131kl\u0131 57.maddesinde ise; “Devlet, \u015fehirlerin \u00f6zelliklerini ve \u00e7evre \u015fartlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten bir planlama \u00e7er\u00e7evesinde, konut ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak tedbirleri al\u0131r, ayr\u0131ca toplu konut te\u015febb\u00fcslerini destekler.” <\/em><\/strong>h\u00fckm\u00fc yer al\u0131r. Anayasan\u0131n milletvekili and\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen “Andi\u00e7me” ba\u015fl\u0131kl\u0131 81.maddesi uyar\u0131nca da milletvekilleri; \u201cDevletin varl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, vatan\u0131n ve milletin b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, milletin kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z egemenli\u011fini koruyaca\u011f\u0131ma; hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne, demokratik ve laik Cumhuriyete ve Atat\u00fcrk ilke ve ink\u0131l\u00e2plar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131ma; toplumun huzur ve refah\u0131, mill\u00ee dayan\u0131\u015fma ve adalet anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde herkesin insan haklar\u0131ndan ve temel h\u00fcrriyetlerden yararlanmas\u0131 \u00fclk\u00fcs\u00fcnden ve Anayasaya sadakattan ayr\u0131lmayaca\u011f\u0131ma; b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk milleti \u00f6n\u00fcnde namusum ve \u015ferefim \u00fczerine andi\u00e7erim.\u201d <\/em><\/strong>diyerek, Anayasaya ba\u011fl\u0131 kalacaklar\u0131na dair namus ve \u015feref s\u00f6z\u00fc verirler. Anayasan\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131 and\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen 103. maddesi de, -CB’nin \u00fczerine ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revi tarafs\u0131zl\u0131kla yerine getirece\u011fi vurgusu d\u0131\u015f\u0131nda- bundan pek farkl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n

Olaya buradan bakarsak, g\u00f6r\u00fcnen odur ki; devletin, toplumu olu\u015fturan yurtta\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 asli g\u00f6revleri; yurtta\u015flar\u0131n da ayn\u0131 \u00e7er\u00e7evede yine ya\u015famsal, vazge\u00e7ilmez ve devredilemez temel haklar\u0131 vard\u0131r.\u00a0 Bu haklara “direnme hakk\u0131”da dahildir. Bu hak, devleti olu\u015fturan toplumun, hukuk d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak verdi\u011fi yetkiyi k\u00f6t\u00fcye kullanan ve dolay\u0131s\u0131 ile me\u015fruiyetini kaybeden y\u00f6netimlere kar\u015f\u0131 koyabilmesini, o y\u00f6netimleri direnerek de\u011fi\u015ftirmesini \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Nitekim 17. y\u00fczy\u0131ldan bu yana anayasa hukukunun konusu olan “direnme hakk\u0131”, 1961 Anayasas\u0131n\u0131n Ba\u015flang\u0131c\u0131nda “Anayasa ve Hukuk d\u0131\u015f\u0131 tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131yla me\u015frulu\u011funu kaybetmi\u015f bir iktidara kar\u015f\u0131 direnme hakk\u0131n\u0131 kullanarak 27 May\u0131s 1960 Devrimini yapan T\u00fcrk Milleti..” <\/em><\/strong>ifadesinde a\u00e7\u0131k\u00e7a yer al\u0131r. Ayn\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn son c\u00fcmlesinde ise\u00a0 Anayasa;\u00a0 “…h\u00fcrriyete, ad\u00e2lete ve f\u00e2zilete a\u015f\u0131k evl\u00e2tlar\u0131n\u0131n uyan\u0131k bek\u00e7ili\u011fine\u2026”<\/em><\/strong> emanet edilerek, bu hakk\u0131 yine kimin kullanaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a h\u00fckme ba\u011flan\u0131r. 1982 Anayasas\u0131nda ise; “direnme hakk\u0131” a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmese bile yine Ba\u015flang\u0131\u00e7 son c\u00fcmlede; “T\u00fcrk Milleti taraf\u0131ndan, demokrasiye \u00e2\u015f\u0131k T\u00fcrk evlatlar\u0131n\u0131n vatan ve millet sevgisine emanet ve tevdi olunur.” <\/em><\/strong>denilerek, Anayasay\u0131 koruma g\u00f6revinin yurtta\u015flara verildi\u011fi ve bu g\u00f6revin nas\u0131l yerine getirilebilece\u011fi de \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Hal b\u00f6yleyken, devletin asli g\u00f6revlerini hayata ge\u00e7irmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olan siyasi iktidar mensuplar\u0131 uyacaklar\u0131na dair namus ve \u015feref s\u00f6z\u00fc verdikleri Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine uymamaktad\u0131r.\u00a0 Kald\u0131 ki, bilim insanlar\u0131nca \u015faibeli oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanan (12)<\/strong> 2017 referandumuyla ge\u00e7i\u015f yap\u0131lan CBHS\u00a0 ad\u0131ndaki yeni rejim (yukar\u0131da da ifade etti\u011fimiz gibi) ne toplumun beka sorununu \u00e7\u00f6zmeye,\u00a0 ne Anayasaya ba\u011fl\u0131 kalmaya, ne de iktidar\u0131 se\u00e7im yoluyla devretmeye\u00a0 da yap\u0131sal olarak uygun de\u011fildir. E\u015fyan\u0131n tabiat\u0131na ayk\u0131r\u0131 bu imkans\u0131zl\u0131k halini, bu “sistem” daha referanduma sunulmadan ilk g\u00f6renlerden biri olan Anayasa Profes\u00f6r\u00fc Dr. \u015eule \u00d6zsoy Boyunsuz bak\u0131n bu konuda ne diyor:<\/p>\n

“…Bu rejimlerde hegemonyac\u0131 partiler, faydac\u0131 \u00f6zellikleri ve patronaj ili\u015fkilerinin yan\u0131 s\u0131ra se\u00e7im b\u00f6lgelerini kendi se\u00e7meninin yo\u011funlu\u011funa g\u00f6re ayarlama ve\/ veya se\u00e7men kayd\u0131 sahtek\u00e2rl\u0131klar\u0131, muhalefeti taciz gibi demokrasi d\u0131\u015f\u0131 y\u00f6ntemlerin de yard\u0131m\u0131yla h\u00e2kim pozisyonlar\u0131n\u0131 peki\u015ftirmektedirler. Serbest, \u00f6zg\u00fcr ve adil olamayan se\u00e7imler sonucu iktidar\u0131n elde edildi\u011fi, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc bulunmayan bu rejimlerin bir\u00e7o\u011fu Freedom House \u00f6l\u00e7\u00fcmlemelerinde \u00f6zg\u00fcr olmayan ya da yar\u0131-\u00f6zg\u00fcr \u00fclkeler olarak kabul edilmektedirler. \u2026Kontrol ve denge ara\u00e7lar\u0131ndan yoksunluk, demokrasiyi yok edecek, y\u00fcksek kutupla\u015fma d\u00fczeyi ile uzun vadede y\u00f6netilemeyecek, i\u00e7 ve d\u0131\u015f k\u0131r\u0131lmalara a\u00e7\u0131k, y\u00fcksek yolsuzluk d\u00fczeyi ile ekonomik kaynaklar\u0131 ya\u011fmalanan bir \u00fclke ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Sonu\u00e7 olarak sistem istikrara hizmet etmeyecek, uzun vadede muhtemel ekonomik\/ siyasal krizlere gebe olacakt\u0131r. …Bu sistemlerde hukuk devleti, kurumsal pratikler ve fikir temelli siyaset yerine, ba\u015fkan\u0131n kendi belirledi\u011fi \u015fekilde devletin kontrol\u00fcndeki ekonomik kaynaklar\u0131 siyasi sadakat temelli olarak bireylere aktarmas\u0131 s\u00f6z konudur. Ba\u015fkan bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ekonomik varl\u0131klar\u0131 kendisine ba\u011fl\u0131 siyasi elitin sadakatini elde etmekte; b\u00f6ylelikle iktidar\u0131na meydana okuyabilecek muhalefetin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 durdurabilmekte ve ayn\u0131 zamanda hukuken var olan\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde bir iktidar alan\u0131na sahip olabilmektedir. Muhalifler ise yine devlet kaynaklar\u0131 kullan\u0131larak sindirilmekte, cezaland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu durum do\u011frudan ekonomik kaynaklar\u0131n el de\u011fi\u015ftirmesi noktas\u0131na da varabilmektedir. \u2026 \u00d6rneklerine parlamenter sistemi terk ederek ba\u015fkanl\u0131k sistemine ge\u00e7en iki Afrika \u00fclkesi Zimbabve ve Gana ile Venez\u00fcella, Meksika, Peru, Rusya, Ukrayna\u2019da rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu sistemler en iyi ihtimalle yar\u0131-demokratik iklimde seyreden se\u00e7imli otoriter yap\u0131lar sergilemektedirler. T\u00fcrkiye devleti ya da toplumu bu se\u00e7enekle g\u00fc\u00e7lenmeyecek, tam tersine zay\u0131flam\u0131\u015f demokratik kurumlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm ferman\u0131 imzalanm\u0131\u015f olacakt\u0131r.”<\/em> (13).<\/strong><\/p>\n

Nitekim, i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz \u015fu g\u00fcnlerde \u00d6zsoy’un bilimsel \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinin (\u00f6zellikle yukar\u0131da aktar\u0131lan fay hatlar\u0131 ekseninde) birebir do\u011frulanm\u0131\u015f olanlar\u0131ndan hareketle; kalan \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinin de 14 May\u0131s se\u00e7imleri ile birlikte do\u011frulanma ihtimali maalesef kuvvetle muhtemeldir. Siyasi iktidar\u0131n, sand\u0131\u011f\u0131 CBHS ile daha ba\u015ftan ku\u015fatmakla kalmay\u0131p; sair yasal d\u00fczenlemeler, devletin t\u00fcm kurum, kadro ve olanaklar\u0131, yanda\u015f medyada, trol a\u011flar\u0131, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, camiler ve inan\u00e7 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcyen o b\u00fcy\u00fck propaganda ayg\u0131t\u0131 ile sahay\u0131 ve hakemli\u011fini ele ge\u00e7irdi\u011fi; oyunun kurallar\u0131n\u0131 istedi\u011fi zaman, istedi\u011fi \u015fekilde de\u011fi\u015ftirebildi\u011fi bu kadar a\u00e7\u0131kken; “hak, hukuk, adalet”<\/em><\/strong> diyen siyasi muhalefetin toplumsal beka sorununa d\u00f6n\u00fc\u015fen bu tablo kar\u015f\u0131s\u0131nda daha radikal bir tav\u0131r ortaya koymas\u0131 ve toplumla ger\u00e7ek anlamda bulu\u015fmas\u0131 gerekirken; “Biz Erdo\u011fan’\u0131 sand\u0131kta yenece\u011fiz!”<\/em><\/strong> mottosu ile sand\u0131\u011fa kilitlenmesi; b\u00f6ylesi bir adaletsizli\u011fe ve hukuksuzlu\u011fa (daha \u00f6nce de defalarca yapt\u0131\u011f\u0131 gibi) me\u015fruiyet kazand\u0131rmas\u0131n\u0131n siyasi ve ahlaki sorumlulu\u011fu bir yana; Anayasan\u0131n bu \u015fekilde delinmesine ortak olduktan sonra, CB veya milletvekili se\u00e7ildiniz diyelim. Daha \u00f6nce Anayasaya sadakat\u00a0 yemininizin gere\u011fini yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6re; bundan sonraki\u00a0 yeminlerinizin ne anlam\u0131 kalacakt\u0131r?\u00a0 Peki, se\u00e7imi siz kazanm\u0131\u015fken, YSK \u00e7\u0131k\u0131p rakibinizin kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir \u015fekilde ilan ederse; ya da trafoya yine kedi girse; ya da “Hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131ysa, kesin bir \u015fey olmu\u015ftur!”<\/em><\/strong> denilerek, bir kez daha sand\u0131k ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131r ve “At\u0131 alan \u00dcsk\u00fcdar’\u0131 ge\u00e7erse!”<\/em>;\u00a0 yine<\/strong> “Adam kazand\u0131!”<\/em><\/strong> deyip, sonucu sineye mi \u00e7ekeceksiniz? Ya da her \u015feye ra\u011fmen sand\u0131ktan bile\u011finizin hakk\u0131yla \u00e7\u0131k\u0131p “darbeci” su\u00e7lamas\u0131yla tutukland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ne yapacaks\u0131n\u0131z? Toplumun buna ne tepki verece\u011fini kestirebiliyor musunuz? Kestiremiyorsan\u0131z,\u00a0 o zaman, sand\u0131ktan ba\u015fka bir m\u00fccadele y\u00f6ntemi \u00f6nermedi\u011finiz, size \u00f6nerildi\u011finde\u00a0 de “Aman provokasyona meydan vermeyelim.”<\/em><\/strong> diyerek, toplumun \u00f6\u011frenilmi\u015f \u00e7aresizli\u011fine olan katk\u0131n\u0131z\u0131 an\u0131msay\u0131n. Tabii bir de sar\u0131 \u00f6k\u00fcz\u00fcn hikayesini\u2026<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Dipnot:<\/strong><\/p>\n

(1) https:\/\/www.dunya.com\/ekonomi\/turkonfedden-kahramanmaras-depremleri-raporu-ekonomiye-etkisi-ne-olacak-haberi-685543<\/a><\/p>\n

(2) https:\/\/www.hurriyet.com.tr\/gundem\/son-dakika-erdogan-biz-bu-sehre-ihanet-ettik-hala-da-ihanet-ediyoruz-40618271<\/a><\/p>\n

(3) Asl\u0131nda bu kay\u0131ts\u0131zl\u0131k h\u00e2li bug\u00fcnk\u00fc iktidarla s\u0131n\u0131rl\u0131 da de\u011fildir. Cumhuriyet’le birlikte kapitalist kalk\u0131nma yolunu se\u00e7en kurucu elitin deste\u011fiyle palazlan\u0131p Bat\u0131’n\u0131n sermaye d\u00fczenine resmen entegre olan egemen burjuvazinin 50’li y\u0131llarda ithal ikameci modele ge\u00e7i\u015fiyle birlikte, k\u0131rdan \u015fehre g\u00f6\u00e7le ba\u015flayan plans\u0131z kentle\u015fme s\u00fcrecinin s\u0131n\u0131f s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne dayal\u0131 planl\u0131 bir sonucudur. Bu kay\u0131ts\u0131zl\u0131k h\u00e2li, T\u00fcrkiye’nin 60’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan sonras\u0131na, 7 ayr\u0131 h\u00fck\u00fcmette 10 y\u0131ldan fazla ba\u015fbakanl\u0131k, 7 y\u0131l da cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaparak, sermaye s\u0131n\u0131f\u0131 ad\u0131na damga vuran S\u00fcleyman Demirel’e ithaf edilen \u015fu pop\u00fclist sloganla da ifade edilebilir: “Bize plan de\u011fil, pilav laz\u0131m.”<\/em><\/p>\n

(4) https:\/\/www.diken.com.tr\/erdogan-bir-yil-once-iskenderundaki-bazi-bolgelerde-afet-riski-kararini-kaldirmis\/<\/a><\/p>\n

(5) https:\/\/kisadalga.net\/haber\/detay\/erdoganin-2019daki-imar-barisi-sozleri-gundem-oldu_56457<\/a><\/p>\n

(6) https:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/siyaset\/son-dakika-cumhurbaskani-erdogandan-aciklamalar-2070902<\/a><\/p>\n

(7) https:\/\/haber.sol.org.tr\/haber\/erdoganin-2003-bingol-depreminde-soyledikleri-hafizalarda-olay-kader-diye-gecistirilemez<\/a><\/p>\n

(8) https:\/\/www.ahaber.com.tr\/galeri\/gundem\/muhalefetin-kentsel-donusum-karsitligi-baskan-erdogan-bu-video-ile-gozler-onune-serdi\/3<\/a><\/p>\n

Bu haberden de g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere, iktidar\u0131n kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ad\u0131 alt\u0131nda halk\u0131n mal\u0131na devlet zoruyla \u00e7\u00f6kme operasyonuna kar\u015f\u0131 verilen hukuk m\u00fccadelesi yarg\u0131da kazan\u0131lsa da, bu kararlar\u0131 kale almayan idarenin operasyonlar\u0131n\u0131 engellemedi. Bu hukuk m\u00fccadelesi dahi, CB Erdo\u011fan taraf\u0131ndan, 6 \u015eubat’\u0131n sorumlulu\u011funu muhalefete y\u00fcklemenin gerek\u00e7esi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

(9) https:\/\/www.sabah.com.tr\/gundem\/2023\/03\/07\/baskan-erdogandan-bizim-tek-gundemimiz-deprem-mesaji-turkiye-icin-hemen-simdi-diyoruz<\/a><\/p>\n

(10) vikis\u00f6zl\u00fck https:\/\/tr.m.wiktionary.org\/wiki\/beka<\/a><\/p>\n

(11) Bu \u00f6zdeyi\u015fin i\u00e7inde ge\u00e7ti\u011fi “Osman Bey’e Nasihati”, Osmanl\u0131 Devleti’nin kurulu\u015funa manevi \u00f6nderlik eden, Osmanl\u0131’n\u0131n fikir babas\u0131 \u015eeyh Edebali’ye mal edilse de bunun ger\u00e7ekle bir ilgisi bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

(12) https:\/\/www.birgun.net\/haber\/bilim-insanlari-referandum-sonuclari-bilimsel-olarak-da-saibeli-162389<\/a><\/p>\n

(13) https:\/\/hukukdefterleri.com\/yeni-anayasada-onerilen-turk-tipi-baskanlik-sisteminin-karsilastirmali-bir-analizi\/<\/a><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

-Bu makale; d\u00fcnyada ve \u00a0 \u00fclkemizde ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, \u00a0 \u00a0\u00e7evre ve insanl\u0131k ad\u0131na direnenlere ve bedel \u00f6deyenlere adanm\u0131\u015ft\u0131r.- 2023 y\u0131l\u0131, Cumhuriyet tarihimizin en dramatik ve en unutulmaz y\u0131l\u0131 olmaya \u015fimdiden aday g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Nitekim, 6 \u015eubat’ta, art arda gelen Kahramanmara\u015f merkezli iki b\u00fcy\u00fck depremle 11 ilimizde \u00fclke tarihinde g\u00f6r\u00fclmemi\u015f b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131m\u0131 ve ac\u0131y\u0131 ya\u015fad\u0131k. T\u00dcRKONFED’in […]<\/p>\n","protected":false},"author":143,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[343],"tags":[],"class_list":["post-5286","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sayi-39"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5286","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/143"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5286"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5286\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}