{"id":5307,"date":"2023-05-06T18:19:26","date_gmt":"2023-05-06T15:19:26","guid":{"rendered":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=5307"},"modified":"2023-05-06T18:19:26","modified_gmt":"2023-05-06T15:19:26","slug":"atolyelerimizden-notlar-anayasa-yargisinda-uluslararasi-andlasmalarin-denetimi-atolye-raporu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/?p=5307","title":{"rendered":"At\u00f6lyelerimizden Notlar: \u201cAnayasa Yarg\u0131s\u0131nda Uluslararas\u0131 Andla\u015fmalar\u0131n Denetimi\u201d At\u00f6lye Raporu"},"content":{"rendered":"

Sunumumda, doktora tezimin konusunu olu\u015fturan; \u201culuslararas\u0131 andla\u015fmalar\u0131n anayasaya uygunluk denetimi\u201d usul\u00fc hakk\u0131nda genel bir bilgi vermeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m[1]<\/a>. Bunu yaparken salt pozitivist bir y\u00f6ntem benimsemek, teknik hukuki konulara yo\u011funla\u015fmak istemiyorum. Daha ziyade bu denetim usul\u00fcn\u00fcn teorik arka plan\u0131na ve \u00f6nemine yo\u011funla\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n

\u0130lk olarak belirli baz\u0131 temel kavram ve bilgileri oturtmak gerekir: Denetime konu olan bir \u201culuslararas\u0131 andla\u015fma\u201d \u015f\u00fcphesiz iki y\u00f6nl\u00fc bir metindir. Bir taraf\u0131 uluslararas\u0131 hukuka bakar; di\u011fer taraf\u0131 ise ulusal hukuka bakar. Bu metin, uluslararas\u0131 hukuk ve i\u00e7 hukuka ait baz\u0131 i\u015flemlerin bir araya gelmesi ile hayat bulur. Dolay\u0131s\u0131yla anayasa yarg\u0131c\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde ola\u011fan bir i\u00e7 hukuk normunda daha farkl\u0131 bir metin vard\u0131r; yarg\u0131c\u0131n i\u015fi daha me\u015fakkatlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yarg\u0131\u00e7 asl\u0131nda bu denetimi ger\u00e7ekle\u015ftirirken klasik bir denetim yapmamaktad\u0131r. En kaba tabiri ile s\u00f6yleyecek olursak yarg\u0131\u00e7, devletin uluslararas\u0131 alandaki bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc denetlemektedir ve dolay\u0131s\u0131yla yarg\u0131c\u0131n verece\u011fi \u201canayasay\u0131 ihlal\u201d karar\u0131n\u0131n \u00e7ok farkl\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 olabilir. Bu nedenle, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 anayasaya hukukunda, devletin uluslararas\u0131 alanda zor durumda kalmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in uluslararas\u0131 andla\u015fma denetimi daha \u00e7ok a priori<\/em> yani devlet andla\u015fmay\u0131 hen\u00fcz onaylamadan \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Uluslararas\u0131 andla\u015fmalar\u0131n onaylanmalar\u0131ndan sonra denetime tabi olmalar\u0131n\u0131n ise a posteriori <\/em>denetim olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ekleyelim.<\/p>\n

\u00a0Peki anayasa yarg\u0131\u00e7lar\u0131na b\u00f6yle bir denetim verilmesinin gerek\u00e7esi ne olabilir?<\/p>\n

\u00a0Ge\u00e7en at\u00f6lyelerden birinde Ula\u015f Karada\u011f Hoca bizlere \u201ck\u00fcresel anayasac\u0131l\u0131k\u201d kavram\u0131ndan bahsetmi\u015fti[2]<\/a>. O at\u00f6lyede, k\u00fcreselle\u015fmenin geldi\u011fi noktada, hukuku yaratan iradenin [liberal bir \u00f6n ko\u015ful olarak] art\u0131k parlamento iradesini a\u015fan uluslararas\u0131 iradelerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn bize uygulanan hukuk normlar\u0131, bizlerin d\u00e2hil oldu\u011fu bir s\u00fcre\u00e7 neticesinde de\u011fil, transnasyonel hukuk akt\u00f6rlerinin iradesinden kaynaklanmaktayd\u0131. \u00d6rne\u011fin art\u0131k g\u00fcnl\u00fck hayattaki vakalara uygulanan normlar, bizlerin s\u00f6zde <\/em>iradesinden kaynaklanm\u0131yor; IMF\u2019nin ya da belirli teknoloji devlerinin iradesinden kaynaklan\u0131yor. Bunun do\u011fal bir sonucu da \u201ck\u00fcresel anayasac\u0131l\u0131k\u201d dedi\u011fimiz bir olgudur asl\u0131nda. \u0130\u015fte bu tespitten hareketle, uluslararas\u0131 andla\u015fmalar\u0131n denetimini de kavrayabiliriz\u2026<\/p>\n

***<\/p>\n

Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 Hukuk Defterleri’nin 39. say\u0131s\u0131nda okuyabilirsiniz.<\/strong><\/p>\n

\n

\n

\n

\n

\n

\n

[1]<\/a> Bu sunumda yer alan bilgilere ve tart\u0131\u015fmalara ili\u015fkin daha detayl\u0131 bilgi i\u00e7in bkz. P\u0131nar Dikmen, \u201cUluslararas\u0131 Andla\u015fmalar\u0131n Anayasaya Uygunluk Denetimi\u201d, Doktora Tezi, Marmara \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc<\/strong>, \u0130stanbul, 2020.<\/p>\n

[2]<\/a> Ula\u015f Karada\u011f, \u201cKapitalizmin D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve K\u00fcresel Anayasac\u0131l\u0131k\u201d, Hukuk Defterleri At\u00f6lyesi<\/strong>, 21 Aral\u0131k 2022, \u0130stanbul.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sunumumda, doktora tezimin konusunu olu\u015fturan; \u201culuslararas\u0131 andla\u015fmalar\u0131n anayasaya uygunluk denetimi\u201d usul\u00fc hakk\u0131nda genel bir bilgi vermeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m[1]. Bunu yaparken salt pozitivist bir y\u00f6ntem benimsemek, teknik hukuki konulara yo\u011funla\u015fmak istemiyorum. Daha ziyade bu denetim usul\u00fcn\u00fcn teorik arka plan\u0131na ve \u00f6nemine yo\u011funla\u015faca\u011f\u0131m. \u0130lk olarak belirli baz\u0131 temel kavram ve bilgileri oturtmak gerekir: Denetime konu olan bir \u201culuslararas\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":207,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[343],"tags":[],"class_list":["post-5307","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sayi-39"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5307","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/207"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5307"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5307\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5307"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hukukdefterleri.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}